محمد مهدی شیخ‌صراف: بازگشت یک آزاده ایرانی به کشور، بعد از سقوط دولت صدام، در حالی‌که سالیان سال در زندان‌های مخفی عراق به سر می‌برده، سوژه جذابی است و اگر این فرد مهر خیانت بر جبین داشته باشد، بار داستانی مضاعفی با خود به همراه خواهد داشت. البته این هم مثل تمام سوژه‌های خوب دیگر قابلیت حرام شدن دارد.
حیف و میل سوژه‌ها، از جمله اتفاقاتی است که در جشنواره بیست هشتم فجر شاهد آن هستیم؛ آن هم از سوی کارگردان‌های نامدار سینما، ولی خوشبختانه این اتفاق درباره «نفوذی» نمی‌افتد. فریدون فیلم نفوذی با بازی امیرجعفری، رزمنده‌ای است که در اردوگاه اسرا برای همکاری با منافقین به همه چیز پشت پا زده است و نامش را از «فریدون» به «فری کافر» تغییر داده و خون آزاده‌های زیادی بر گردن او سنگینی می‌کند. اکنون او به ایران بازگشته تا دستگاه اطلاعاتی ایران از طریق او گره‌های فراوانی را بگشاید و به واقعیاتی برسد که دور از انتظار است، اما او از حرف زدن عاجز است و این از آثار شکنجه دوران اسارت است. از سوی دیگر خانواده بسیاری از شهدا خواستار محاکمه و اعدام او هستند. در نفوذی با یک فیلم بی‌ادعا طرف هستیم که بدون شعار و زواید تنها قصه‌اش را روایت می‌کند. و این مهم‌ترین مزیت این فیلم است در روزگاری که کارگردان‌ها و فیلمنامه‌نویس‌ها اگر در فیلم‌شان شعارهای مورد نظرشان را در چشم و گوش مخاطب فرو نکنند، شب‌ها خواب درستی نخواهند داشت! نفوذی این مزیت را مرهون تدوین هوشیارانه و قرص بودن فیلمنامه‌ای است که بدون زواید دست و پاگیر همه چیز را در خدمت روایت داستان درآورده تا ریتم فیلم به جز در دو، سه نقطه کوتاه با افت مواجه نشود. (مثل صحنه ملاقات فریدون با همسرش در زندان.) مهدی فیوضی و احمد کاوری در یک کارگردانی مشترک که البته سابقه قبلی از دهه 60 در سینما و تئاتر دارد، توانسته‌اند بدون گیر کردن در گره‌های امنیتی و اطلاعاتی فیلمی بسازند که ارزش دیدن دارد، فیلمی که با وجود پیچیدگی داستان و روایت، با اینکه جواب سوال‌ها را بلافاصله بعد از طرح آنها نمی‌دهد، مخاطب را خسته نمی‌کند. اما این قوت فیلمنامه از کجا ناشی می‌شود؟ به گفته جمال شورجه تهیه‌کننده فیلم، ایده اصلی این فیلم از کتاب «حکایت زمستان» نوشته سعید عاکف که خاطره‌ای از یک آزاده است گرفته شده. نوشتن فیلمنامه اصلی از روی آن کتاب کار داوود امیریان است که در قالب یک برداشت آزاد انجام گرفته و در نهایت خود احمد کاوری آن را بازنویسی کرده که ریتم خاص فیلم و فضاسازی جدید در همین مرحله شکل گرفته است. کاوری که در کارنامه خود سابقه دستیاری کارگردان در کارهای فراوانی را دارد در نخستین تجربه کارگردانی خود موفق ظاهر شده و معتقد است تعداد تیم کارگردانی هرچه بیشتر باشد به نفع فیلم است. استفاده از پی‌رنگ‌هایی که در خدمت داستان اصلی فیلم است و در نهایت به قوت آن منجر می‌شود را نیز نباید در تماشای فیلم نادیده گرفت. ارجاع به نسل‌کشی و کشتار جمعی در کردستان عراق که به فرمان دولت بعث و به دست سازمان منافقین انجام شد مثال خوبی برای این مساله است. پرداخت به وضعیت خانواده فریدون، به عنوان یک خائن به مملکت هم مثالی دیگر در همین راستاست. در این میان فیلم ضعف‌هایی نیز دارد که در طراحی صحنه و گریم گاها ناشیانه عمل کرده است. تغییر گریم امیر جعفری و دیگر اسرای ایرانی در 2 بازه زمانی با فاصله 30 سال درست از کار درنیامده. بازی شخصیت‌های فرعی نیز مثل جمشید هاشم‌پور (افسر اطلاعاتی) و قاسم جعفری (جورابچی) و سیاوش خیرابی (فرزند فریدون) نیز می‌توانست بهتر از این باشد برخلاف نسرین مقانلو (همسر فریدون) و امیردلاوری (آزاده ـ افسر اطلاعاتی) که در نقش خود قابل قبول و اثرگذار ظاهر شده‌اند. پرداخت بدون شعار و حاشیه به موضوع خیانت آن هم در دفاع مقدس و بعد از آن به این می‌انجامد که راحت و بدون پیش داوری با فیلم «نفوذی» همراه شویم تا گره‌های داستان برایمان گشوده شود؛ گره‌هایی که باز شدن آنها علاوه بر ریتم مناسب با عنصر تعلیق و غافلگیری هم همراه است. درباره «نفوذی»، اثری موفق در حوزه فیلم‌های دفاع مقدس
داستان‌گوی بی‌ادعا
محمد مهدی شیخ‌صراف: بازگشت یک آزاده ایرانی به کشور، بعد از سقوط دولت صدام، در حالی‌که سالیان سال در زندان‌های مخفی عراق به سر می‌برده، سوژه جذابی است و اگر این فرد مهر خیانت بر جبین داشته باشد، بار داستانی مضاعفی با خود به همراه خواهد داشت. البته این هم مثل تمام سوژه‌های خوب دیگر قابلیت حرام شدن دارد.
حیف و میل سوژه‌ها، از جمله اتفاقاتی است که در جشنواره بیست هشتم فجر شاهد آن هستیم؛ آن هم از سوی کارگردان‌های نامدار سینما، ولی خوشبختانه این اتفاق درباره «نفوذی» نمی‌افتد. فریدون فیلم نفوذی با بازی امیرجعفری، رزمنده‌ای است که در اردوگاه اسرا برای همکاری با منافقین به همه چیز پشت پا زده است و نامش را از «فریدون» به «فری کافر» تغییر داده و خون آزاده‌های زیادی بر گردن او سنگینی می‌کند. اکنون او به ایران بازگشته تا دستگاه اطلاعاتی ایران از طریق او گره‌های فراوانی را بگشاید و به واقعیاتی برسد که دور از انتظار است، اما او از حرف زدن عاجز است و این از آثار شکنجه دوران اسارت است. از سوی دیگر خانواده بسیاری از شهدا خواستار محاکمه و اعدام او هستند. در نفوذی با یک فیلم بی‌ادعا طرف هستیم که بدون شعار و زواید تنها قصه‌اش را روایت می‌کند. و این مهم‌ترین مزیت این فیلم است در روزگاری که کارگردان‌ها و فیلمنامه‌نویس‌ها اگر در فیلم‌شان شعارهای مورد نظرشان را در چشم و گوش مخاطب فرو نکنند، شب‌ها خواب درستی نخواهند داشت! نفوذی این مزیت را مرهون تدوین هوشیارانه و قرص بودن فیلمنامه‌ای است که بدون زواید دست و پاگیر همه چیز را در خدمت روایت داستان درآورده تا ریتم فیلم به جز در دو، سه نقطه کوتاه با افت مواجه نشود. (مثل صحنه ملاقات فریدون با همسرش در زندان.) مهدی فیوضی و احمد کاوری در یک کارگردانی مشترک که البته سابقه قبلی از دهه 60 در سینما و تئاتر دارد، توانسته‌اند بدون گیر کردن در گره‌های امنیتی و اطلاعاتی فیلمی بسازند که ارزش دیدن دارد، فیلمی که با وجود پیچیدگی داستان و روایت، با اینکه جواب سوال‌ها را بلافاصله بعد از طرح آنها نمی‌دهد، مخاطب را خسته نمی‌کند. اما این قوت فیلمنامه از کجا ناشی می‌شود؟ به گفته جمال شورجه تهیه‌کننده فیلم، ایده اصلی این فیلم از کتاب «حکایت زمستان» نوشته سعید عاکف که خاطره‌ای از یک آزاده است گرفته شده. نوشتن فیلمنامه اصلی از روی آن کتاب کار داوود امیریان است که در قالب یک برداشت آزاد انجام گرفته و در نهایت خود احمد کاوری آن را بازنویسی کرده که ریتم خاص فیلم و فضاسازی جدید در همین مرحله شکل گرفته است. کاوری که در کارنامه خود سابقه دستیاری کارگردان در کارهای فراوانی را دارد در نخستین تجربه کارگردانی خود موفق ظاهر شده و معتقد است تعداد تیم کارگردانی هرچه بیشتر باشد به نفع فیلم است. استفاده از پی‌رنگ‌هایی که در خدمت داستان اصلی فیلم است و در نهایت به قوت آن منجر می‌شود را نیز نباید در تماشای فیلم نادیده گرفت. ارجاع به نسل‌کشی و کشتار جمعی در کردستان عراق که به فرمان دولت بعث و به دست سازمان منافقین انجام شد مثال خوبی برای این مساله است. پرداخت به وضعیت خانواده فریدون، به عنوان یک خائن به مملکت هم مثالی دیگر در همین راستاست. در این میان فیلم ضعف‌هایی نیز دارد که در طراحی صحنه و گریم گاها ناشیانه عمل کرده است. تغییر گریم امیر جعفری و دیگر اسرای ایرانی در 2 بازه زمانی با فاصله 30 سال درست از کار درنیامده. بازی شخصیت‌های فرعی نیز مثل جمشید هاشم‌پور (افسر اطلاعاتی) و قاسم جعفری (جورابچی) و سیاوش خیرابی (فرزند فریدون) نیز می‌توانست بهتر از این باشد برخلاف نسرین مقانلو (همسر فریدون) و امیردلاوری (آزاده ـ افسر اطلاعاتی) که در نقش خود قابل قبول و اثرگذار ظاهر شده‌اند. پرداخت بدون شعار و حاشیه به موضوع خیانت آن هم در دفاع مقدس و بعد از آن به این می‌انجامد که راحت و بدون پیش داوری با فیلم «نفوذی» همراه شویم تا گره‌های داستان برایمان گشوده شود؛ گره‌هایی که باز شدن آنها علاوه بر ریتم مناسب با عنصر تعلیق و غافلگیری هم همراه است. ارسال نظر
پربیننده