حمید شریفیان: شاید یکی از معتبرترین نقدهایی که آخرین ساخته تئودوروس آنجلوپولس با نام «غبار زمان» به خود دیده است یادداشت پیتر برونت منتقد نشریه معروف هالیوود ریپورتر باشد که با توجه به نمایش فیلم در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر بررسی آن خالی از اهمیت نیست. به‌طور کلی بسیاری از آثار آنجلوپولس در بیشتر مواقع نقدهای مثبت را در برابر خود دیدند اما می‌توان از نقد برونت به‌عنوان یک یادداشت نه‌چندان مثبت و حتی بسیار خرده‌گیرانه یاد کرد. به اعتقاد برونت، «غبار زمان» مانند بسیاری از کارهای دیگر آنجلوپولس، در دوره‌های زمانی مختلف و مکان‌های گوناگون تار و پود می‌دواند که در واقع برای آثار این کارگردان مانند امضایی است که یک نقاش در پایین تابلوی خود قرار می‌دهد. آنجلوپولس کارگردانی است که زمان برای او همواره موضوعی قابل تفکر بوده و همانطور که در عنوان این اثر او نیز مشخص است بار دیگر او به این مساله پرداخته است. داستان
«غبار زمان» پیرامون فیلمسازی 50 ساله با اصالتی یونانی و البته روزگار گذرانده در ایالات متحده است. ویلیام دافو که ممکن است علاقه‌مندان به سینما او را برای ایفای نقش‌هایش در سری فیلم‌های «مرد عنکبوتی» (در نقش نورمن آزبورن) یا «تعطیلات مستر بین» (کارسون کلی) به یاد آورند این بار قهرمان فیلم آنجلوپولس است. او
2 نامزدی جایزه اسکار بهترین هنرپیشه نقش مکمل مرد را نیز در فیلم‌های «جوخه» (1986) به کارگردانی الیور استون و «سایه خون‌آشام» (2000) در کارنامه دارد. این کارگردان برای کاراکتری که دافو نقش آن را ایفا می‌کند نام بخصوصی انتخاب نکرده است بلکه به سادگی او را «A» می‌نامد. A شخصی است که در پی آن است تا فیلمی پیرامون زندگی خود و پدر و مادرش بسازد که به صورتی تلخ از یکدیگر جدا مانده‌اند.
اما در نقد برونت به مسائل مختلفی پرداخته می‌شود که شباهت و تفاوت این اثر نسبت به دیگر کارهای آنجلوپولس یکی از آنهاست. به‌عنوان مثال و همانطور که پیش‌تر به آن اشاره شد، در فیلم‌های آنجلوپولس زمان بسیار مهم است اما نمی‌توان عشق و تاریخ (که البته بخشی از زمان است) را از قلم انداخت. مساله دیگری که در فیلم‌های آنجلوپولس دیده می‌شود و در «غبار زمان» نیز از نظر دور نمانده تصنعی بودن مرزهای ملی است. اما درباره تفاوت‌های فیلم با فیلم‌های قبلی آنجلوپولس، برونت بر این نکته تاکید می‌کند که در فیلم از برداشت‌های بلندی که آنجلوپولس برای آنها شهرت دارد (و بهترین نمونه‌های آن را هم می‌توان در شاهکار او یعنی «بازیگران مسافر» محصول 1975 یافت)، خبری نیست.
برونت همچنین ایرادهایی را نیز به «غبار زمان» وارد می‌داند، به‌عنوان مثال ویژگی‌ای که در ابتدای کار به آن اشاره شد یعنی حرکت در مکان‌ها و زمان‌های مختلف، کار تعقیب روند روایی فیلم را دشوار می‌کند و شاید این مساله برای برخی از مخاطبان چندان خوشایند نباشد. اما در عین حال این منتقد بر این مساله نیز تاکید دارد که با وجود این، نام نامی کارگردانی یونانی همچون آنجلوپولس این توان را دارد که برای دوستداران سینما حداقل در پایتخت‌های سینمای دنیا، گیرا باشد و کنجکاوی آنها را به خود جلب کند. از دیگر ایرادهایی که برونت به فیلم آنجلوپولس وارد می‌داند، این است که در بسیاری از صحنه‌هایی که آنجلوپولس با هدف تاثیر گذاشتن (روی مخاطب) آنها را طراحی کرده است چندان« بار» یا به عبارت بهتر وزن سمبلیکی روی شانه‌های آنها گذاشته شده که عملا کارایی خود را از دست داده‌اند، اما برونت از آن بدتر را تناقض در عمل کاراکترها می‌داند که به خاطر فیلمبرداری ناگهانی به وجود آمده و باعث شده باورپذیری داستان فیلم نابود شود. برونت در ادامه مطلب خود به بازی غیرقابل پذیرش هنرپیشه‌ها اشاره دارد و ویلیام دافو را مورد نقد شدید خود قرار می‌دهد. وی مثالی را مطرح می‌کند که به خوبی گویای منظور اوست. در صحنه‌ای از فیلم یکی از کاراکترها در چرت زدن است اما 2 کاراکتر دیگر تقریبا زیر گوش او با صدای بلند با یکدیگر حرف می‌زنند. به اعتقاد برونت اثر چنین بازی‌ها و صحنه‌هایی در همانجا ختم نمی‌شود و تا صحنه‌های بعدی نیز نشر می‌یابد، یعنی باعث می‌شود صحنه‌های دیگر نیز مصنوعی به نظر برسند.
به صورت خلاصه، برونت (داستان) این فیلم را دارای شرایط و وضعیت‌های غیرقابل توجیه، زیاده‌روی در نمادگرایی به هنگام نوشتن داستان و بازی‌های ضد و نقیض می‌داند و آن را یک فیلم جاه‌طلبانه خطاب می‌کند. البته تردیدی نیست که فیلم آنجلوپولس مانند بازی ویلیام دافو، بهترین عملکرد تاریخ فیلمسازی وی به شمار نمی‌آید، اما این فیلمساز که در حال حاضر به‌عنوان یکی از برترین کارگردان‌های حال حاضر دنیا از او یاد می‌شود و جوایز و افتخارات بی‌شماری را نیز در کارنامه دارد، همواره در آثارخود مسائلی را به تصویر می‌کشد که مخاطب را به تفکر وادار کند و نمی‌توان«غبار زمان» را یک استثنا به‌شمار آورد. البته نیازی به توضیح نیست که در نهایت تصمیم درباره این فیلم نیز برعهده خود مخاطبان خواهد بود.
درباره فیلم «غبار زمان» ساخته آنجلوپولس
تصمیم با شماست!
حمید شریفیان: شاید یکی از معتبرترین نقدهایی که آخرین ساخته تئودوروس آنجلوپولس با نام «غبار زمان» به خود دیده است یادداشت پیتر برونت منتقد نشریه معروف هالیوود ریپورتر باشد که با توجه به نمایش فیلم در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر بررسی آن خالی از اهمیت نیست. به‌طور کلی بسیاری از آثار آنجلوپولس در بیشتر مواقع نقدهای مثبت را در برابر خود دیدند اما می‌توان از نقد برونت به‌عنوان یک یادداشت نه‌چندان مثبت و حتی بسیار خرده‌گیرانه یاد کرد. به اعتقاد برونت، «غبار زمان» مانند بسیاری از کارهای دیگر آنجلوپولس، در دوره‌های زمانی مختلف و مکان‌های گوناگون تار و پود می‌دواند که در واقع برای آثار این کارگردان مانند امضایی است که یک نقاش در پایین تابلوی خود قرار می‌دهد. آنجلوپولس کارگردانی است که زمان برای او همواره موضوعی قابل تفکر بوده و همانطور که در عنوان این اثر او نیز مشخص است بار دیگر او به این مساله پرداخته است. داستان
«غبار زمان» پیرامون فیلمسازی 50 ساله با اصالتی یونانی و البته روزگار گذرانده در ایالات متحده است. ویلیام دافو که ممکن است علاقه‌مندان به سینما او را برای ایفای نقش‌هایش در سری فیلم‌های «مرد عنکبوتی» (در نقش نورمن آزبورن) یا «تعطیلات مستر بین» (کارسون کلی) به یاد آورند این بار قهرمان فیلم آنجلوپولس است. او
2 نامزدی جایزه اسکار بهترین هنرپیشه نقش مکمل مرد را نیز در فیلم‌های «جوخه» (1986) به کارگردانی الیور استون و «سایه خون‌آشام» (2000) در کارنامه دارد. این کارگردان برای کاراکتری که دافو نقش آن را ایفا می‌کند نام بخصوصی انتخاب نکرده است بلکه به سادگی او را «A» می‌نامد. A شخصی است که در پی آن است تا فیلمی پیرامون زندگی خود و پدر و مادرش بسازد که به صورتی تلخ از یکدیگر جدا مانده‌اند.
اما در نقد برونت به مسائل مختلفی پرداخته می‌شود که شباهت و تفاوت این اثر نسبت به دیگر کارهای آنجلوپولس یکی از آنهاست. به‌عنوان مثال و همانطور که پیش‌تر به آن اشاره شد، در فیلم‌های آنجلوپولس زمان بسیار مهم است اما نمی‌توان عشق و تاریخ (که البته بخشی از زمان است) را از قلم انداخت. مساله دیگری که در فیلم‌های آنجلوپولس دیده می‌شود و در «غبار زمان» نیز از نظر دور نمانده تصنعی بودن مرزهای ملی است. اما درباره تفاوت‌های فیلم با فیلم‌های قبلی آنجلوپولس، برونت بر این نکته تاکید می‌کند که در فیلم از برداشت‌های بلندی که آنجلوپولس برای آنها شهرت دارد (و بهترین نمونه‌های آن را هم می‌توان در شاهکار او یعنی «بازیگران مسافر» محصول 1975 یافت)، خبری نیست.
برونت همچنین ایرادهایی را نیز به «غبار زمان» وارد می‌داند، به‌عنوان مثال ویژگی‌ای که در ابتدای کار به آن اشاره شد یعنی حرکت در مکان‌ها و زمان‌های مختلف، کار تعقیب روند روایی فیلم را دشوار می‌کند و شاید این مساله برای برخی از مخاطبان چندان خوشایند نباشد. اما در عین حال این منتقد بر این مساله نیز تاکید دارد که با وجود این، نام نامی کارگردانی یونانی همچون آنجلوپولس این توان را دارد که برای دوستداران سینما حداقل در پایتخت‌های سینمای دنیا، گیرا باشد و کنجکاوی آنها را به خود جلب کند. از دیگر ایرادهایی که برونت به فیلم آنجلوپولس وارد می‌داند، این است که در بسیاری از صحنه‌هایی که آنجلوپولس با هدف تاثیر گذاشتن (روی مخاطب) آنها را طراحی کرده است چندان« بار» یا به عبارت بهتر وزن سمبلیکی روی شانه‌های آنها گذاشته شده که عملا کارایی خود را از دست داده‌اند، اما برونت از آن بدتر را تناقض در عمل کاراکترها می‌داند که به خاطر فیلمبرداری ناگهانی به وجود آمده و باعث شده باورپذیری داستان فیلم نابود شود. برونت در ادامه مطلب خود به بازی غیرقابل پذیرش هنرپیشه‌ها اشاره دارد و ویلیام دافو را مورد نقد شدید خود قرار می‌دهد. وی مثالی را مطرح می‌کند که به خوبی گویای منظور اوست. در صحنه‌ای از فیلم یکی از کاراکترها در چرت زدن است اما 2 کاراکتر دیگر تقریبا زیر گوش او با صدای بلند با یکدیگر حرف می‌زنند. به اعتقاد برونت اثر چنین بازی‌ها و صحنه‌هایی در همانجا ختم نمی‌شود و تا صحنه‌های بعدی نیز نشر می‌یابد، یعنی باعث می‌شود صحنه‌های دیگر نیز مصنوعی به نظر برسند.
به صورت خلاصه، برونت (داستان) این فیلم را دارای شرایط و وضعیت‌های غیرقابل توجیه، زیاده‌روی در نمادگرایی به هنگام نوشتن داستان و بازی‌های ضد و نقیض می‌داند و آن را یک فیلم جاه‌طلبانه خطاب می‌کند. البته تردیدی نیست که فیلم آنجلوپولس مانند بازی ویلیام دافو، بهترین عملکرد تاریخ فیلمسازی وی به شمار نمی‌آید، اما این فیلمساز که در حال حاضر به‌عنوان یکی از برترین کارگردان‌های حال حاضر دنیا از او یاد می‌شود و جوایز و افتخارات بی‌شماری را نیز در کارنامه دارد، همواره در آثارخود مسائلی را به تصویر می‌کشد که مخاطب را به تفکر وادار کند و نمی‌توان«غبار زمان» را یک استثنا به‌شمار آورد. البته نیازی به توضیح نیست که در نهایت تصمیم درباره این فیلم نیز برعهده خود مخاطبان خواهد بود.
ارسال نظر
پربیننده