جایزه مرا همیشه مردم می‌دهند

مریم روزبهانی آقای رویگری! چه چیز موجب شد بازیگری را از همان جوانی به‌عنوان پیشه خود انتخاب کنید؟ علت همان چیزی است که ما در جامعه زیاد داریم و آن نهی کردن است؛ انسان به سوی آنچه نهی می‌شود، مشتاق‌تر حرکت می‌کند. در خانه ما حتی رادیو نبود. هر وقت برای دیدن تلویزیون که در قهوه‌خانه‌ها یا پشت مغازه‌ها بود، می‌رفتم، سعی می‌کردم به سرعت خود را به خانه برسانم. با این حال، پدرم بیشتر وقت‌ها مرا تنبیه می‌کرد! حتی یادم هست در سینما بهار تجریش که نزدیک محل سکونتمان بود، 13 بار یک فیلم را نصفه دیدم تا زودتر به منزل برسم و تنبیه نشوم! اما در حقیقت پدرم مرا غیرمستقیم به هنر علاقه‌مند کرد، چرا که هرچه بیشتر منع می‌شدم، ولع هنر در من بیشتر می‌شد. در آن زمان من و چند تا از دوستان هم‌محله‌ای‌ام پوست هندوانه روی سرمان می‌گذاشتیم و نقش رستم و سهراب را بازی می‌کردیم و محمود جبلی برای‌مان شاهنامه می‌خواند. به یاد دارم همیشه جایی را نزدیک قهوه‌خانه پیدا می‌کردیم و به شاهنامه‌خوانی گوش می‌دادیم. حضورتان در تئاتر چگونه شکل گرفت و با چه تئاتری وارد صحنه شدید؟ هنوز دوره دبیرستان تمام نشده بود که یک روز حسن ملکی که در حال حاضر خبرنگار است، به من خبر داد که خانم خجسته‌کیا در تئاتری به نام«عبادتی بر مصیبت حسین بن منصور حلاج» می‌خواهد زندگینامه حلاج را روی صحنه بیاورد و کسی را می‌خواهد که با صدای خوب شعر بخواند و من سر از پا نشناخته رفتم و خانم خجسته‌کیا مرا پذیرفت و در آن کار بازی کردم. کسانی که آن کار را دیدند، می‌دانند من چه می‌گویم. کار آنقدر هیجان و بار دراماتیک زیادی داشت که تا 10 دقیقه اول کسی نمی‌توانست سرش را بلند کند. ما پارچه‌ای را که خون حلاج بر آن ریخته شده بود، می‌گرفتیم و دور می‌چرخیدیم و اسم شهیدان سراسر عالم را می‌گفتیم و پس از هر اسم، «یا حسین» می‌گفتیم و در آخر به امام حسین(ع) ختم می‌شد. حضورم در تئاتر اینگونه ادامه پیدا کرد تا اینکه بعد از انقلاب، نخستین کار سینمایی من در سال 63 به نام «عقاب‌ها» به کارگردانی ساموئل خاچیکیان اکران شد و من در آن موقع 15 هزار تومان دستمزد گرفتم! و بعد یوزپلنگ، اجاره‌نشین‌ها و .... نقش‌های تاریخی هم ایفا کرده‌اید، درست است؟ مختار، شیخ مفید،‌ معصومیت از دست رفته و مسافر ری. یکی، دو تا کار هم به مناسبت‌های مختلف برای امام حسین(ع) اجرا کردم که مرحوم خسرو شکیبایی هم در آن کارها بودند. با توجه به اینکه شما بازیگری پیشکسوت محسوب می‌شوید و سابقه زیادی در بازیگری دارید. فکر می‌کنید به نهایت بازی مطلوبتان رسیده‌اید؟ زیباترین و اثرگذارترین بازی‌تان را کدام بازی می‌دانید؟ من سعی می‌کنم جایگاه خودم را از دست ندهم، بنابراین هر کاری که انجام می‌دهم، تلاش می‌کنم از کار قبلی بهتر باشد. البته نمی‌توانم راجع به بازی خودم اظهارنظر کنم. زیباترین و اثرگذارترین نقش از نظر خودم نقش من در «بوتیک» بود که برای نخستین و آخرین بار در آن نقش کاندیدا شدم، آن هم نه در جشنواره بلکه در خانه سینما. جایزه مرا همیشه مردم می‌دهند و من مدیون مردم هستم بنابراین جایزه من همیشه تازه است و تندیس فوق‌العاده‌ای است. چرا این روزها هنرمندان و بازیگران از جمله شما، بازی در تلویزیون را ترجیح می‌دهند و کمتر سراغ تئاتر می‌روند؟ البته درباره تئاتر مشکل کمبود بودجه و تنظیم وقت است؛ اینکه بخواهی در طول سال منتظر بمانی که آیا کار خوبی پیشنهاد بشود یا نه و در این انتظار خانه‌نشین باشی یا کاری را شروع کنی و وسط آن کار تئاتر پیشنهاد شود و نتوانی بروی. البته درباره کارهایی مثل «معرکه در معرکه» از داوود میرباقری که واقعا این مرد، مراد من است، حاضرم از هر کاری دست بکشم به خاطر کار ایشان! با این حال تئاتر همیشه برای من از جایگاه والایی برخوردار بوده و هیچ چیز جای شب اجرا و نفس تماشاگران و ارتباط مستقیم با مردم را نمی‌تواند بگیرد، اما درباره سینما و تلویزیون من شخصا تلویزیون را ترجیح می‌دهم چرا که هم نقش خوب به من می‌دهند و هم پول کافی و هم مخاطبان زیادند اما در سینما تنها نقش‌های کوتاه پیشنهاد می‌شود و من بعد از 41 سال رزومه کاری و به دست آوردن جایگاه خود، نمی‌خواهم این موقعیت را از دست بدهم. البته اگر در سینما هم نقش خوبی به من پیشنهاد شود، قبول خواهم کرد. در ضمن دلیل دیگر من برای کار در تلویزیون، عامه مردم هستند که می‌توانند از این رسانه جمعی استفاده کنند. کاری که ما می‌کنیم، برای مردم است ولی در حالت کلی، من بازی کردن را دوست دارم؛ در هر سه مورد. بازیگری در تئاتر، سینما و تلویزیون چقدر با هم تفاوت دارد؟ بازیگری در همه جا به نظر من یکسان است جز اینکه در تئاتر حضور بازیگر همیشه در حالت لانگ‌شات است و بازیگر باید همیشه آمادگی حضور داشته باشد و حتی اگر بازی ندارد، انرژی او در صحنه وجود دارد و از وجود تماشاچی لذت می‌برد و انرژی متقابل دریافت می‌کند اما در سینما جایی که قرار بوده حضور داشته باشی ممکن است نباشی و دوربین به جای تو قرار داشته باشد. از جمله تفاوت‌های دیگر اینکه ما برای تئاتر تمرین زیادی می‌کنیم اما درباره فیلم خود من شخصا اینگونه عمل می‌کنم که سناریو را همان سر صحنه حفظ می‌کنم، البته نمی‌گذارم نقش به بیان ساده بیات شود و خوشبختانه متن را به سرعت حفظ می‌کنم و از این بابت مشکلی ندارم. البته این تکنیک من است که رسیدن هر کس به نقش هم تکنیک‌های مختلفی دارد. چرا چند سال از بازیگری دور بودید؟ در این مدت کجا بودید و چه می‌کردید؟ من از سال 70 تا 74 ممنوع‌الکار بودم ولی هرگز دلیلش را نفهمیدم تا اینکه تهیه‌کننده‌ای به یکی از دوستانم گفت، من می‌خواستم 2 کار به آقای رویگری پیشنهاد کنم اما مثل اینکه مشکل دارد و من پیگیر شدم و گفتند که دوباره می‌توانم کار کنم و من خودم تصمیم گرفتم هر کاری را انجام ندهم. بعد از سال 74 در «مسافر ری» داوود میرباقری کار کردم و بعد «برگ و باد» که قرار بود شب‌ها پخش شود اما بین تهیه‌کننده و کارگردان اختلاف پیش آمد و کار ظهرها پخش شد و بعد تا 10 سال کار نکردم؛ سپس «بوتیک» به من پیشنهاد شد که این فیلم نقطه عطفی در کارهای من بود. در سال 73 به پیشنهاد یکی از دوستانم آقای نوسی، 6 ماه هر روز به صورت مداوم نقاشی کردم و بعد به‌عنوان استاد نقاشی کار کرده و یک گالری در تجریش باز کردم و با تدریس نقاشی روزگار گذراندم تا اینکه با نمایش «معرکه در معرکه» همراه با ماهایا پطروسیان، رویا تیموریان، سیروس گرجستانی، سیاوش طهمورث و داوود میرباقری به آمریکا رفتم. در آنجا نمایشگاه نقاشی و کنسرت موسیقی گذاشتم و بعد به ایران بازگشتم و بقیه مسائل این 10 سال بدین منوال گذشت...حتی در سال 60 هم که به دلیلی نمی‌خواستم کار کنم، شروع کردم به فروش رب، مربا، ترشی، سرکه و... در ابتدا 2 نفر بودیم؛ بعد 16-15 تا کارگر گرفتیم و کارخانه راه انداختیم تا اینکه مرحوم رضا ژیان به دنبالم آمد و من در «محله بهداشت» بازی کردم. در واقع من 2 بار بازیگری را ترک کردم؛ یک بار اختیاری و بار دیگر اجباری و بعد دوباره بازگشتم و الان در خدمت شما هستم. با کدام کارگردان راحت‌ترید و بازی بهتری از شما می‌گیرد؟ کارگردان‌های اول من همیشه برایم خوش‌یمن بودند از جمله حمید نعمت‌الله، سیفی، علی رویین‌تن و... اما کار کردن با کارگردان‌های جوان را که پر از خلاقیت‌اند و فسیل نشده‌اند، دوست دارم. البته کارگردانی مثل داریوش مهرجویی هر وقت که بخواهد با کمال میل حاضرم برای ایشان بازی کنم. در کل کارگردان خوب را دوست دارم! سریال جدیدی هم با ده‌نمکی شروع کرده‌ام که امیدوارم تجربه با او نیز خوب باشد. آموزشگاه‌های هنری زیادی هستند که می‌توانند از تجربه شما به عنوان مدرس کارگاه‌های بازیگری استفاده کنند، آیا به شما هم پیشنهادی شده و شما هم همکاری کرده‌اید؟ بله، پیشنهاد شده ولی وقتی قبول کردم متوجه شدم که این موسسات فقط می‌خواهند پول بگیرند، چرا که می‌دیدم کسانی به آنجا مراجعه می‌کنند که برای بازیگری ساخته نشده‌اند اما آنها قبول كرده و ثبت‌نامشان می‌کردند و من گفتم که نمی‌توانم این کار را انجام دهم. درباره بازی‌تان در سریال پربیننده «به کجا چنین شتابان» بگویید. چطور شد در این سریال ایفاگر یکی از نقش‌های اصلی شدید؟ اردیبهشت پارسال آقای طالبی قرارداد نقش «هاتف» در این سریال را با من بستند. در این سریال مرحوم خسرو شکیبایی نقش فریدون احتشام را بازی می‌کردند که متاسفانه فوت کردند. چند وقت بعد من متوجه شدم که نزدیک‌ترین نقش به من در این سریال همان فریدون احتشام است. با کارگردان صحبت کردم و موافقت کردند و من این نقش را در سریال «به کجا چنین شتابان» بازی کردم. روند رشد جشنواره‌های تخصصی تئاتر و سینما را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ما بهترین فیلم‌های روز دنیا را از طریق اینترنت و CD می‌بینیم، اما تئاتری‌های ما متاسفانه نمی‌توانند تئاترهای خوب دنیا را ببینند و ما از این بابت در معذوریت هستیم. حتی در جشنواره‌ها نمایش‌هایی انتخاب می‌شوند که با مسائل شرعی، عرفی، سیاسی و مملکتی ما جور باشد که البته کار صحیح و بحقی است. مثلا تئاتر «خوک بچه آتش» را من چند سال پیش در جشنواره بهار شیراز دیدم که واقعا بجا نبود و با فرهنگ ما جور درنمی‌آمد. با این حال اکثر کارهای انتخابی از کشورهای دیگر کارهایی ضعیف هستند و بهتر است تمهیدی اندیشیده شود تا کارهای خوب را هم بیاورند. اما درباره فیلم همان‌طور که گفتم، جشنواره‌ها تنها به جایزه‌ها، تشویق‌ها و نقدها محدود می‌شوند که من زیاد اعتقاد ندارم چون ما فیلم‌های خیلی خوبی داشتیم که در دنیا اکران شد و در جشنواره‌های ایرانی به آنها بهایی ندادند. با توجه به اینکه این روزها تنها فیلم‌هایی در اکران موفق می‌شوند که از ژانر کمدی برخوردارند، دلیل این امر را چه می‌دانید؟ به نظر من فیلم‌هایی با ژانر کمدی دیگر فروشی ندارد. در ایران اکثر همکاران تهیه‌کننده، کارگردان و نویسنده دوست دارند راه‌های رفته را دوباره تکرار کنند، بنابراین کم‌کم وارد کلیشه می‌شوند و همین به سینمای ایران لطمه زده است.مردم تشنه قصه‌های جدیدند و بازیگرهای زیبا و خوش بر و رو، اگر بازیگری ندانند به پوسترهای روی دیوار تبدیل می‌شوند؛ چون مردم کار خوب و نو می‌خواهند. به نظر شما اهمیت دادن به آثار نمایشی ایرانی ‌چقدر به حفظ و اشاعه این آثار کمک کرده و آنها را در سطح جهان مطرح می‌کند؛ نمایش‌هایی مانند تخته‌حوضی، سیاهبازی و ... . نمایش‌های ایرانی می‌توانند ایران را در جهان مطرح کنند. مثلا تعزیه یکی از قوی‌ترین کارهای دنیاست با اینکه تمام صحنه‌پردازی‌ها جلوی چشم تماشاگر است و بازیگرانش همان مردم عامه هستند، با این حال تاثیرگذار است و همه می‌گریند و اینها تنها به خاطر قدرت بی‌نظیر تعزیه است. یا نمایش‌های روحوضی که سیاه با حرف‌های ساده خود غنای معنوی زیادی را به تماشاگر القا می‌کند. کلا نمایش‌های ایرانی بار دراماتیک و غنای هنری زیادی دارند و از نظر من باید در هر جشنواره تعزیه و تخته‌حوضی را داشته باشیم، چون ما با نمایش هملت مطرح نمی‌شویم! چون آنها خود به آن واقفند و در عین حال آنقدر زرنگ هستند که فرهنگ ما را می‌گیرند و خود ما را در فیلم «سیصد» به شکل گوریل نشان می‌دهند! در گذشته پاتوق‌هایی برای دیدار هنرمندان با یکدیگر وجود داشت. نظرتان درباره احیای پاتوق‌های فرهنگی چیست؟ بله، کافه نادری از قدیم معروف بود که روشنفکران، شاعران و... دور هم جمع می‌شدند. بعد از انقلاب در دهه 70 هم این مساله وجود داشت و هنرمندان دور هم جمع می‌شدند و اینها تاثیر خوبی در روند فکری هنرمندان داشت، اما در وضع فعلی دیگر این کافه ‌نشستن‌ها خروجی ندارد!