زهرا عباسی: بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در حال برگزاری است و یکی از نکات جالب در آن حضور آثاری است که یا پیش‌تر مجموعه تلویزیونی بوده‌اند یا احتمالاً در آینده تبدیل به سریال می‌شوند. پیش از این هم رسم بر این بوده که برخی آثار که در چارچوب یک مجموعه تلویزیونی و با توجه به رعایت مخاطب تولید شده و احتمالا با استقبال زیادی هم روبه‌رو شده‌اند، یک نسخه سینمایی نیز داشته و در سینما اکران شوند. معمولا هم این تدوین سینمایی است که بارزترین تحول در یک مجموعه برای حضور منطقی در جشنواره فیلم فجر را سبب می‌شود. سال‌های گذشته آثاری چون «مریم مقدس(س)»، «اصحاب کهف»، «بشارت منجی» و... با چنین سرنوشتی روبه‌رو بوده‌اند و امسال، پیش از برگزاری جشنواره بیست و هشتم فیلم فجر، خبر از حضور 4 نسخه اینچنینی داده شد؛ «حضرت یوسف (ع)»، «فرزند صبح»، «ملک سلیمان» و «در چشم باد».
نسخه سینمایی موفق نخواهد بود
از این میان سریال تلویزیونی «حضرت یوسف (ع)» به نمایش درآمده و مورد استقبال تماشاگران تلویزیونی هم واقع شده بود که شاید این استقبال دلیلی بر ارائه نسخه سینمایی اثر به جشنواره امسال باشد. گرچه سلحشور در این باره امیدی ندارد و معتقد است پیش از این و درباره «اصحاب کهف» نیز نسخه سینمایی‌اش در جشنواره حاضر شد، اما موفقیتی نداشتیم. او می‌گوید: ساخت یک فیلم تلویزیونی و سینمایی تفاوت زیادی با هم دارد و به طور حتم نسخه دیگر موفقیت نسخه اول را نخواهد داشت.
البته وی اظهار می‌کند: گرچه فکر می‌کنم نسخه سینمایی از روی یک فیلم تلویزیونی موفق نخواهد بود اما این فکر را درباره فیلم «حضرت یوسف(ع)» ندارم. سریال تلویزیونی‌ای که پخش شد گسترش یافته داستان یوسف پیامبر(ع) بود و از همین رو در نسخه سینمایی ما به آنچه در قرآن آمده بسنده کردیم. به همین دلیل فکر می‌کنم حتی برای کم کردن حجم آن نیز با مشکل روبه‌رو نبودیم چرا که ماجرایی که در قرآن بیان شده، به اندازه همین نسخه سینمایی بود و امیدوارم در جشنواره هم مورد استقبال منتقدان قرار گیرد.
«ملک سلیمان»؛ شاید وقتی دیگر
از سوی دیگر یکی از آثاری که انتظار می‌رفت تولیدکنندگانش را بر آن دارد که نسخه تلویزیونی هم از کار خود ارائه دهند، فیلم «ملک سلیمان» بود. این اثر سینمایی که با تکنیک دیجیتال ساخته شده داستان حضرت سلیمان را در زمان فتنه‌ها بیان می‌کند. این فیلم سینمایی قرار است بزودی در سینما اکران شود اما تولیدکنندگان آن برخلاف انتظار، قصد ندارند تدوین تلویزیونی هم داشته باشند. مجتبی فرآورده، تهیه‌کننده «ملک سلیمان» در این‌باره می‌گوید: ترجیح می‌دهیم تمام مردم ایران این فیلم را در سینما ببینند نه تلویزیون. چندان تمایلی به ارائه یک نسخه سینمایی از این اثر نداریم اما رایزنی‌هایی داشته‌ایم که این فیلم را در دایره جغرافیایی گسترده‌تری پخش کنیم تا در ایران محدود نماند. در هر حال این رایزنی‌ها تا حدودی انجام شده و در زمان لازم جزئیات آن را اعلام خواهیم کرد. فیلم سینمایی «ملک سلیمان» به نویسندگی و کارگردانی شهریار بحرانی و تهیه‌کنندگی مجتبی فرآورده تولید شده که موضوع آن داستان زندگی حضرت سلیمان (ع) است. این فیلم از جمله آثار «فاخر» سینمای ملی است و در آن امین زندگانی در نقش «سلیمان نبی» ظاهر شده است.
«فرزند صبح»؛ باش تا صبح دولتت...
از سوی دیگر یکی از آثاری که رکورددار نرسیدن به جشنواره فیلم فجر است هم قرار بود در جشنواره امسال حاضر شود اما همچون گذشته درگیر در مسائل مالی متوقف ماند. فیلم سینمایی «فرزند صبح» به کارگردانی و نویسندگی بهروز افخمی و تهیه‌کنندگی محمدرضا شرف‌الدین بود. این فیلم به زندگی سیدروح‌الله خمینی(ره) در دوران کودکی تا 7 سالگی می‌پردازد و بخشی از آن نیز دستگیری وی در 15 خرداد است. «فرزند صبح» قرار بود در جشنواره بیست و هشتم فیلم فجر حاضر باشد که بنا به آماده نبودن، به نمایش نرسید اما تولیدکنندگان آن قصد دارند پس از اکران در سینما، نسخه تلویزیونی «فرزند صبح» را نیز ارائه کنند. همچنین سریال تلویزیونی «در چشم باد» که از شبکه یک سیما در حال پخش است نیز یکی از این آثار بود. پیش از جشنواره خبرهایی مبنی به حضور نسخه سینمایی این اثر در رسانه‌ها منتشر شد که در ادامه مسعود جعفری‌جوزانی، کارگردان این اثر اعلام کرده بود چنین کاری نمی‌کند. از آنجایی که این سریال مخاطبان زیادی دارد، جوزانی ترجیح داد مردم در تلویزیون اثر او را ببینند چرا که معتقد بود با چنین کاری مردم پایان سریال را خواهند فهمید و دیگر این شور پیگیری را نخواهند داشت.
«در چشم باد»؛ تا بعد...
یکی از آثار تلویزیونی مدعی حضور تاثیرگذار در جشنواره، مجموعه
«در چشم باد» بود که البته در واپسین روزهای پیش از جشنواره مسؤولان شبکه اول تصمیم درباره اکران آن را به بعد از پایان پخش این سریال موکول کردند. این در حالی بود که به رغم پخش مجموعه تلویزیونی «در چشم باد»، مطالبی درباره آماده‌سازی نسخه سینمایی آن برای حضور در جشنواره فیلم فجر مطرح شده بود اما حضور سینمایی «در چشم باد» در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر با تصمیم مدیر شبکه اول سیما همراه نشد چرا که مهدی فرجی در گفت‌وگویی در این‌باره گفت: با اکران فیلم «در چشم باد» در جشنواره فیلم فجر مخالف هستم؛ وقتی مجموعه‌ای از تلویزیون در حال پخش است و همان مجموعه در نسخه سینمایی برای جشنواره فیلم فجر آماده می‌شود، طبیعی است که موقعیت داستانی آن سریال به خطر می‌افتد و جذابیت لازم را برای دنبال کردن مجموعه از سوی بینندگان تلویزیون از دست می‌دهد. البته عباس اکبری که یکی از تهیه‌کنندگان سریال «در چشم باد» نیز محسوب می‌شود، حدود 2 ماه قبل درباره مراحل آماده‌سازی نسخه سینمایی این اثر اظهار کرد: فعلا در حال آماده‌سازی و رساندن سریال به پخش هستیم و هنوز در زمینه نسخه سینمایی کار خاصی نکرده‌ایم. وی درباره اقدامات انجام شده برای آماده کردن نسخه باکیفیتی برای پخش با توجه به 35 میلیمتری تصویربرداری شدن «در چشم باد» گفته بود: رنگ و نور سریال در حد استاندارد و به گونه‌ای مشخص پخش می‌شوند البته کیفیت آن مانند پرده سینما نیست و این مسأله طبیعی است. «در چشم باد» در نیمه دوم سال 1381 جلوی دوربین فیلمبرداری رفت و فیلمبرداری این مجموعه 5 سال به طول انجامید.
رسالت متفاوت سینما و تلویزیون
این اتفاقات در حالی در سینمای ایران می‌افتد که به اعتقاد کارشناسان، فیلم تلویزیونی و سینمایی رسالت متفاوتی دارند و بنابر همین رسالت‌شان، نوع ساخت، داستان و تکنیک تولید آنها نیز متفاوت است. در واقع این دو دارای مرزی هستند که اگر از میان برود دیگر جذابیت پیشین را نخواهند داشت. برای نمونه حضور کارگردان‌های سینما در تلویزیون یا اکران تله‌فیلم‌ها در سینما، نمونه بارز چنین شکستی است چرا که مخاطب تلویزیون اگر بیننده سینما نباشد، زبان آن را نمی‌فهمد و به‌همین دلیل شاید احساس کند فیلمساز ضعیف عمل کرده در حالی که این ضعف تنها با از میان رفتن مرزها اتفاق افتاده است. فیلم سینمایی اثری است که در سینما و برای نمایش سینمایی تولید شده و مجموعه تلویزیونی اثری است که برای نمایش تلویزیون ساخته می‌شود و باید توجه داشت تنها یک تدوین این دو را از یکدیگر جدا نمی‌کند چرا که هر کدام رسانه‌ای مستقل با اهداف و مخاطبان خاص خود هستند. زاوین قوکاسیان، منتقد سینما درباره حضور چنین نسخه‌هایی در جشنواره فیلم فجر می‌گوید: شوخی گرفتن مسائل حرفه‌ای و رفتاری غیرحرفه‌ای در این زمینه به نوعی تمسخر جشنواره فیلم فجر است. شاید هدف مسؤولان ایجاد فضایی متفاوت در جشنواره است در حالی که باید توجه داشت وقوع چنین حرکتی در طولانی‌مدت حالت خودزنی پیدا خواهد کرد و جشنواره را از حالت حرفه‌ای دور می‌کند. سطحی‌نگری به هر امری ضربه وارد می‌کند. وی در این‌باره به ارائه یک نمونه می‌پردازد و ادامه می‌دهد: در سال‌های گذشته افزایش جوایز بخش‌های مختلف، ارزش و اعتبار فیلم‌ها و جشنواره را تحت شعاع قرار داد. در حالی که می‌توان به جای این کارها با برگزاری بزرگداشت‌ها ارزش و اعتبار جشنواره را افزایش داد.
امری متداول در دنیا
از سوی دیگر علی‌اکبر عبدالعلی‌زاده، منتقد سینما نظری متفاوت دارد و معتقد است: ورود نسخه‌های سینمایی فیلم‌های تلویزیونی و سریال‌ها به جشنواره در دنیا نیز متداول است اما در صورتی که قبل از ساخت، افق‌های سینمایی آن ترسیم شده باشد که معمولا این امر در ایران نادیده گرفته می‌شود زیرا بعد ساخت کامل اثر به فکر تولید نسخه سینمایی آن می‌افتند. البته تاکنون فیلم‌های تلویزیونی که به نسخه‌های سینمایی تبدیل شده‌اند کیفیت یک فیلم سینمایی را داشته‌اند و امیداورم امسال هم اینگونه باشد و ما شاهد فیلم‌هایی با سطح کیفیت پایین نباشیم. وی ادامه می‌دهد: در سال‌های اخیر تله‌فیلم‌های خوبی از سوی کارگردان‌های نامدار به تولید رسیده است چرا که محدودیت مالی به آنان اجازه ساخت سینمایی را نمی‌دهد، به همین دلیل آنها به نسخه‌های تلویزیونی روی آورده‌اند که در میان آنها کارگردان‌های جوان و بااستعداد خوبی نیز دیده می‌شود. وی با اشاره به اینکه مدیران با 2 تعریف اقدام به نمایش آثار تلویزیونی در جشنواره می‌کنند، می‌افزاید: ایجاد فضایی تازه و کشف استعدادها هدف مسؤولان است که البته سریال‌هایی که قرار است به یک جشنواره سینمایی برسند باید قبل از ساخت به این امر فکر کنند. درباره اکران نسخه سینمایی مجموعه‌های تلویزیونی
آرزوهای محال...؟
زهرا عباسی: بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در حال برگزاری است و یکی از نکات جالب در آن حضور آثاری است که یا پیش‌تر مجموعه تلویزیونی بوده‌اند یا احتمالاً در آینده تبدیل به سریال می‌شوند. پیش از این هم رسم بر این بوده که برخی آثار که در چارچوب یک مجموعه تلویزیونی و با توجه به رعایت مخاطب تولید شده و احتمالا با استقبال زیادی هم روبه‌رو شده‌اند، یک نسخه سینمایی نیز داشته و در سینما اکران شوند. معمولا هم این تدوین سینمایی است که بارزترین تحول در یک مجموعه برای حضور منطقی در جشنواره فیلم فجر را سبب می‌شود. سال‌های گذشته آثاری چون «مریم مقدس(س)»، «اصحاب کهف»، «بشارت منجی» و... با چنین سرنوشتی روبه‌رو بوده‌اند و امسال، پیش از برگزاری جشنواره بیست و هشتم فیلم فجر، خبر از حضور 4 نسخه اینچنینی داده شد؛ «حضرت یوسف (ع)»، «فرزند صبح»، «ملک سلیمان» و «در چشم باد».
نسخه سینمایی موفق نخواهد بود
از این میان سریال تلویزیونی «حضرت یوسف (ع)» به نمایش درآمده و مورد استقبال تماشاگران تلویزیونی هم واقع شده بود که شاید این استقبال دلیلی بر ارائه نسخه سینمایی اثر به جشنواره امسال باشد. گرچه سلحشور در این باره امیدی ندارد و معتقد است پیش از این و درباره «اصحاب کهف» نیز نسخه سینمایی‌اش در جشنواره حاضر شد، اما موفقیتی نداشتیم. او می‌گوید: ساخت یک فیلم تلویزیونی و سینمایی تفاوت زیادی با هم دارد و به طور حتم نسخه دیگر موفقیت نسخه اول را نخواهد داشت.
البته وی اظهار می‌کند: گرچه فکر می‌کنم نسخه سینمایی از روی یک فیلم تلویزیونی موفق نخواهد بود اما این فکر را درباره فیلم «حضرت یوسف(ع)» ندارم. سریال تلویزیونی‌ای که پخش شد گسترش یافته داستان یوسف پیامبر(ع) بود و از همین رو در نسخه سینمایی ما به آنچه در قرآن آمده بسنده کردیم. به همین دلیل فکر می‌کنم حتی برای کم کردن حجم آن نیز با مشکل روبه‌رو نبودیم چرا که ماجرایی که در قرآن بیان شده، به اندازه همین نسخه سینمایی بود و امیدوارم در جشنواره هم مورد استقبال منتقدان قرار گیرد.
«ملک سلیمان»؛ شاید وقتی دیگر
از سوی دیگر یکی از آثاری که انتظار می‌رفت تولیدکنندگانش را بر آن دارد که نسخه تلویزیونی هم از کار خود ارائه دهند، فیلم «ملک سلیمان» بود. این اثر سینمایی که با تکنیک دیجیتال ساخته شده داستان حضرت سلیمان را در زمان فتنه‌ها بیان می‌کند. این فیلم سینمایی قرار است بزودی در سینما اکران شود اما تولیدکنندگان آن برخلاف انتظار، قصد ندارند تدوین تلویزیونی هم داشته باشند. مجتبی فرآورده، تهیه‌کننده «ملک سلیمان» در این‌باره می‌گوید: ترجیح می‌دهیم تمام مردم ایران این فیلم را در سینما ببینند نه تلویزیون. چندان تمایلی به ارائه یک نسخه سینمایی از این اثر نداریم اما رایزنی‌هایی داشته‌ایم که این فیلم را در دایره جغرافیایی گسترده‌تری پخش کنیم تا در ایران محدود نماند. در هر حال این رایزنی‌ها تا حدودی انجام شده و در زمان لازم جزئیات آن را اعلام خواهیم کرد. فیلم سینمایی «ملک سلیمان» به نویسندگی و کارگردانی شهریار بحرانی و تهیه‌کنندگی مجتبی فرآورده تولید شده که موضوع آن داستان زندگی حضرت سلیمان (ع) است. این فیلم از جمله آثار «فاخر» سینمای ملی است و در آن امین زندگانی در نقش «سلیمان نبی» ظاهر شده است.
«فرزند صبح»؛ باش تا صبح دولتت...
از سوی دیگر یکی از آثاری که رکورددار نرسیدن به جشنواره فیلم فجر است هم قرار بود در جشنواره امسال حاضر شود اما همچون گذشته درگیر در مسائل مالی متوقف ماند. فیلم سینمایی «فرزند صبح» به کارگردانی و نویسندگی بهروز افخمی و تهیه‌کنندگی محمدرضا شرف‌الدین بود. این فیلم به زندگی سیدروح‌الله خمینی(ره) در دوران کودکی تا 7 سالگی می‌پردازد و بخشی از آن نیز دستگیری وی در 15 خرداد است. «فرزند صبح» قرار بود در جشنواره بیست و هشتم فیلم فجر حاضر باشد که بنا به آماده نبودن، به نمایش نرسید اما تولیدکنندگان آن قصد دارند پس از اکران در سینما، نسخه تلویزیونی «فرزند صبح» را نیز ارائه کنند. همچنین سریال تلویزیونی «در چشم باد» که از شبکه یک سیما در حال پخش است نیز یکی از این آثار بود. پیش از جشنواره خبرهایی مبنی به حضور نسخه سینمایی این اثر در رسانه‌ها منتشر شد که در ادامه مسعود جعفری‌جوزانی، کارگردان این اثر اعلام کرده بود چنین کاری نمی‌کند. از آنجایی که این سریال مخاطبان زیادی دارد، جوزانی ترجیح داد مردم در تلویزیون اثر او را ببینند چرا که معتقد بود با چنین کاری مردم پایان سریال را خواهند فهمید و دیگر این شور پیگیری را نخواهند داشت.
«در چشم باد»؛ تا بعد...
یکی از آثار تلویزیونی مدعی حضور تاثیرگذار در جشنواره، مجموعه
«در چشم باد» بود که البته در واپسین روزهای پیش از جشنواره مسؤولان شبکه اول تصمیم درباره اکران آن را به بعد از پایان پخش این سریال موکول کردند. این در حالی بود که به رغم پخش مجموعه تلویزیونی «در چشم باد»، مطالبی درباره آماده‌سازی نسخه سینمایی آن برای حضور در جشنواره فیلم فجر مطرح شده بود اما حضور سینمایی «در چشم باد» در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر با تصمیم مدیر شبکه اول سیما همراه نشد چرا که مهدی فرجی در گفت‌وگویی در این‌باره گفت: با اکران فیلم «در چشم باد» در جشنواره فیلم فجر مخالف هستم؛ وقتی مجموعه‌ای از تلویزیون در حال پخش است و همان مجموعه در نسخه سینمایی برای جشنواره فیلم فجر آماده می‌شود، طبیعی است که موقعیت داستانی آن سریال به خطر می‌افتد و جذابیت لازم را برای دنبال کردن مجموعه از سوی بینندگان تلویزیون از دست می‌دهد. البته عباس اکبری که یکی از تهیه‌کنندگان سریال «در چشم باد» نیز محسوب می‌شود، حدود 2 ماه قبل درباره مراحل آماده‌سازی نسخه سینمایی این اثر اظهار کرد: فعلا در حال آماده‌سازی و رساندن سریال به پخش هستیم و هنوز در زمینه نسخه سینمایی کار خاصی نکرده‌ایم. وی درباره اقدامات انجام شده برای آماده کردن نسخه باکیفیتی برای پخش با توجه به 35 میلیمتری تصویربرداری شدن «در چشم باد» گفته بود: رنگ و نور سریال در حد استاندارد و به گونه‌ای مشخص پخش می‌شوند البته کیفیت آن مانند پرده سینما نیست و این مسأله طبیعی است. «در چشم باد» در نیمه دوم سال 1381 جلوی دوربین فیلمبرداری رفت و فیلمبرداری این مجموعه 5 سال به طول انجامید.
رسالت متفاوت سینما و تلویزیون
این اتفاقات در حالی در سینمای ایران می‌افتد که به اعتقاد کارشناسان، فیلم تلویزیونی و سینمایی رسالت متفاوتی دارند و بنابر همین رسالت‌شان، نوع ساخت، داستان و تکنیک تولید آنها نیز متفاوت است. در واقع این دو دارای مرزی هستند که اگر از میان برود دیگر جذابیت پیشین را نخواهند داشت. برای نمونه حضور کارگردان‌های سینما در تلویزیون یا اکران تله‌فیلم‌ها در سینما، نمونه بارز چنین شکستی است چرا که مخاطب تلویزیون اگر بیننده سینما نباشد، زبان آن را نمی‌فهمد و به‌همین دلیل شاید احساس کند فیلمساز ضعیف عمل کرده در حالی که این ضعف تنها با از میان رفتن مرزها اتفاق افتاده است. فیلم سینمایی اثری است که در سینما و برای نمایش سینمایی تولید شده و مجموعه تلویزیونی اثری است که برای نمایش تلویزیون ساخته می‌شود و باید توجه داشت تنها یک تدوین این دو را از یکدیگر جدا نمی‌کند چرا که هر کدام رسانه‌ای مستقل با اهداف و مخاطبان خاص خود هستند. زاوین قوکاسیان، منتقد سینما درباره حضور چنین نسخه‌هایی در جشنواره فیلم فجر می‌گوید: شوخی گرفتن مسائل حرفه‌ای و رفتاری غیرحرفه‌ای در این زمینه به نوعی تمسخر جشنواره فیلم فجر است. شاید هدف مسؤولان ایجاد فضایی متفاوت در جشنواره است در حالی که باید توجه داشت وقوع چنین حرکتی در طولانی‌مدت حالت خودزنی پیدا خواهد کرد و جشنواره را از حالت حرفه‌ای دور می‌کند. سطحی‌نگری به هر امری ضربه وارد می‌کند. وی در این‌باره به ارائه یک نمونه می‌پردازد و ادامه می‌دهد: در سال‌های گذشته افزایش جوایز بخش‌های مختلف، ارزش و اعتبار فیلم‌ها و جشنواره را تحت شعاع قرار داد. در حالی که می‌توان به جای این کارها با برگزاری بزرگداشت‌ها ارزش و اعتبار جشنواره را افزایش داد.
امری متداول در دنیا
از سوی دیگر علی‌اکبر عبدالعلی‌زاده، منتقد سینما نظری متفاوت دارد و معتقد است: ورود نسخه‌های سینمایی فیلم‌های تلویزیونی و سریال‌ها به جشنواره در دنیا نیز متداول است اما در صورتی که قبل از ساخت، افق‌های سینمایی آن ترسیم شده باشد که معمولا این امر در ایران نادیده گرفته می‌شود زیرا بعد ساخت کامل اثر به فکر تولید نسخه سینمایی آن می‌افتند. البته تاکنون فیلم‌های تلویزیونی که به نسخه‌های سینمایی تبدیل شده‌اند کیفیت یک فیلم سینمایی را داشته‌اند و امیداورم امسال هم اینگونه باشد و ما شاهد فیلم‌هایی با سطح کیفیت پایین نباشیم. وی ادامه می‌دهد: در سال‌های اخیر تله‌فیلم‌های خوبی از سوی کارگردان‌های نامدار به تولید رسیده است چرا که محدودیت مالی به آنان اجازه ساخت سینمایی را نمی‌دهد، به همین دلیل آنها به نسخه‌های تلویزیونی روی آورده‌اند که در میان آنها کارگردان‌های جوان و بااستعداد خوبی نیز دیده می‌شود. وی با اشاره به اینکه مدیران با 2 تعریف اقدام به نمایش آثار تلویزیونی در جشنواره می‌کنند، می‌افزاید: ایجاد فضایی تازه و کشف استعدادها هدف مسؤولان است که البته سریال‌هایی که قرار است به یک جشنواره سینمایی برسند باید قبل از ساخت به این امر فکر کنند. ارسال نظر
پربیننده