بهناز شيرباني: مظفرنامه، کودتای سیاه، سقوط، شکار روباه و... بخشی از آثار محسن جاهد در مقام تهیه‌کننده و مدیر فیلمبردار سینمای ایران است. او امسال با فیلم «ناسپاس» که از معدود فیلم‌های تاریخی بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر است، در جشنواره حضور دارد. عشق پایه اصلی روایت فیلم «ناسپاس» را شکل می‌دهد و حضرت موسی (ع) به‌عنوان پیامبر این قوم اتفاقات و درگیری‌های طایفه را هدایت و رهبری می‌كند.
از چه زمانی تصمیم گرفتید سراغ ساخت فیلمی با موضوع زندگی حضرت موسی (ع) بروید؟
طرح اولیه فیلم ناسپاس بعد از جشنواره سال گذشته آغاز شد و بعد از چندین بار بازنویسی فیلمنامه، شهریورماه سال جاری پیش‌تولید کار را شروع کردیم.
از ابتدا حسن هدایت برای کارگردانی این فیلم مدنظر شما بود یا به گزینه‌های دیگری نیز فکر می‌کردید؟
طبیعتا برای ساخت یک فیلم، گزینه‌های متعددی برای کارگردانی آن در نظر گرفته می‌شود اما شایسته‌ترین فرد که تبحر ساخت آثار تاریخی نیز در کارنامه هنری‌اش به چشم می‌خورد حسن هدایت بود که در نهایت کارگردانی فیلم ناسپاسی به او سپرده شد.
معمولا آثاری که با عنوان فیلم‌های تاریخی در مدیوم سینما تهیه می‌شود متاسفانه اقبال چندانی در میان مخاطبان پیدا نمی‌کند. آیا پرداختن به یک فیلم تاریخی- مذهبی برای جشنواره بیست و هشتم این ذهنیت را برای شما به وجود نمی‌آورد که شاید دیده نشود و اصلا تمهیدی اندیشیده‌اید که فیلم دچار این مشکل نشود؟
علاقه و کششی که به ساخت فیلم‌های تاریخی دارم موجب شد ناسپاس را برای تهیه‌کنندگی انتخاب کنم، اما این فیلم با فیلم‌های تاریخی دیگر کاملا متفاوت است. ناسپاس فیلمی است که مخاطب را با گونه فیلم‌های تاریخی آشتی می‌دهد. روند ساخت این فیلم اعم از انتخاب بازیگران، نحوه نگارش فیلمنامه، نحوه روایت فیلم و... بسیار جذاب است و دقیقا معتقدم که این فیلم آغازگر یک کار متفاوت تاریخی خواهد بود.
پیرو همین نگرش است که در انتخاب بازیگران از افراد چهره استفاده کرده‌اید اما در کارنامه هیچ‌کدامشان کار تاریخی به چشم نمی‌خورد؟ آیا دلیل انتخاب این بازیگران صرفا با نگاهی به گیشه انجام شده یا دلیل دیگری داشته است؟
من احساس می‌کنم که رویه ساخت فیلم‌های تاریخی باید کمی تغییر کند. لزومی ندارد از بازیگرانی در کارهای تاریخی استفاده کنیم که قبلا چنین فضایی را تجربه کرده‌اند. دقیقا من برعکس این موضوع فکر می‌کنم. به هر حال بازیگرانی برای فیلم ناسپاس انتخاب شدهاند که بیشتر آنها بازیگران محبوب سینمای ایران هستند. باز برمی‌گردم به سوالی که شما مطرح کردید، اینکه بیشتر سریال‌های تاریخی در سینما در گیشه با شکست مواجه می‌شوند. انتخاب بازیگرانی که چهره شاخص سینما هستند تا حدودی با رویکرد به رونق گیشه بوده است. علاوه بر اینکه این بازیگران بسیار توانمند و بااستعداد هستند و وقتی پیشنهاد بازی در چنین کاری با آنها در میان گذاشته شد بسیار استقبال کردند.
فکر می‌کنید مخاطبان با بازیگران فیلم ارتباط برقرار می‌کنند؟ این سوال را از این لحاظ می‌پرسم که اتفاقا گاهی بردن بازیگران چهره در قالب تجربه نشده ممکن است نتیجه عکس دهد.
اتفاقا چون بازیگرانی مثل پوریا پورسرخ، نیما شاهرخ‌شاهی و الناز شاکردوست بیشتر در گونه فیلم‌های اجتماعی روز دیده شدهاند و حالا در شکل و شمایلی دیگر در یک کار تاریخی حضور دارند ممکن است برای مخاطب جذابیت‌های بیشتری داشته باشد. حضور آنها با گریم متفاوت و لباس‌هایی که از فضایی که هر کدام از آنها قبلا با آن دیده شدهاند تفاوت دارد و همین موضوع انگیزه دیدن این بازیگران را برای بیننده صدچندان می‌کند.
ساخت اثری که در بستر تاریخ یک موضوع دینی را روایت می‌کند طبیعتا حساسیت‌های ساخت آن را دوچندان خواهد کرد، اول از همه وفادار بودن به تاریخ و بعد مضامین مذهبی که با توجه به مستندات باید با ریزبینی خاصی روایت شود. سوال اینجاست که ناسپاس تا چه اندازه به مستندات تاریخی وفادار بوده و آیا توانست حق مطلب را ادا کند؟
ناسپاس یک رویداد مستند و برداشتی از یک قصه قرآنی بسیار جذاب است. طبیعتا وقتی یک رویداد قرآنی به یک اثر سینمایی تبدیل می‌شود جزئیات در آن حرف اصلی را می‌زند. در ناسپاس ما با وفاداری کامل، اصل موضوع که یک قصه قرآنی است داستان را پیش می‌بریم. خوشبختانه حضور کارشناسان مذهبی از جمله حجت‌الاسلام تقی‌پور موجب شد این قصه قرآنی با نگاه دقیق‌تری روایت شود. ناسپاس یک فیلم پیچیده نیست و بسیار ملموس و قابل فهم است، بنابراین روایت آن برای ساخت یک اثر سینمایی نیاز به کشف لایه‌های پنهانی خاصی ندارد. در کل احساس می‌کنم همین نحوه ساده‌گویی و ذهن مخاطب را درگیر نکردن با مفهوم‌های پیچیده یکی از امتیازات فیلم ناسپاس است. ناسپاس نکات حائز اهمیت فراوانی از جمله موسیقی زیبایش دارد. موسیقی این فیلم به صورت زنده به‌زعم من بسیار خاص است و امیدوارم که مخاطب به واسطه این فیلم با تاریخ آشنا شود.
یکی از نکات بسیار مهم و چالش‌برانگیز آثار تاریخی دیالوگ‌های فیلم است. دیالوگ‌های این فیلم تاریخی نزدیک به محاوره نگاشته شده یا سعی شده ادبیات تاریخی را حفظ کند؟
من لزومی نمی‌بینم وقتی یک داستان قرآنی که شرح زندگی قوم بنی‌اسرائیل و با زبانی دیگر است می‌خواهد به فارسی نگاشته شود با لحن و کلمات خشک و اصطلاحا تاریخی بیان شود. من معتقدم، مهم این است که مخاطب با فیلم ارتباط برقرار کند. دیالوگ‌های فیلم ناسپاس به شکل ملموس و باورپذیر و مابین یک لحن تاریخی و محاوره نگاشته شده است و دقیقا دیالوگ‌هایی انتخاب شده که با بازی بازیگران این فیلم همخوانی دارد.
گریم سنگین و خاصی برای بازیگران این فیلم انتخاب نشده، این موضوع دلیل خاصی داشت یا خیر؟
انتخاب و نحوه گریم بازیگران این فیلم با آزمون و خطاهای فراوانی انجام شده است. وقتی به فیلم‌های قابل اعتنا مثل ده فرمان مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم گریم اغراق‌شده‌ای در این فیلم نیست. ناسپاس از هیچ فیلم تاریخی کپی‌برداری نشده است اما با شناختی که از بازیگران، فضای کار و فیلمنامه داشتیم به این نتیجه رسیدیم که یک گریم ساده مثل تغییر مدل موهای پورسرخ یا شاهرخ شاهی داده شود اما گریم حضرت موسی یا دیگر شخصیت‌های داستان به اقتضای کار، طور دیگری است. به هر حال گریم بازیگران فیلم بسیار هوشمندانه انتخاب شد.
به‌عنوان سوال پایانی، چقدر به موفقیت فیلم ناسپاس در جشنواره امسال امیدوار هستید؟
ما همه تلاش‌مان را برای ساخت یک کار فاخر و ارزشمند انجام داده‌ایم و قصوری برای ساخت این فیلم انجام نشد و امیدوارم این فیلم دیده شود.
نویسندگان: حسین اکبرزاده، اصغر هاشمی
مدیر فیلمبرداری: سیدمحسن جاهد
مدیرتولید: بهمن گودرزی
طراح صحنه و لباس: حسن هدایت
طراح گریم: محسن بابایی
تدوین: حسن ایوبی
صداگذاری و میکس: محمود موسوی‌نژاد
بازیگران: پوریا پورسرخ، الناز شاکردوست، نیما شاهرخ‌شاهی، لیندا کیانی، محمدعلی ساربان، مجید عبدالعظمی، مجید واشقانی، خسرو دستگیر، بابک والی و زویا خلیل‌آذر. گفت‌وگو با محسن جاهد، تهیه‌کننده فیلم «ناسپاس»
آغازگر کار متفاوت تاریخی خواهیم شد
بهناز شيرباني: مظفرنامه، کودتای سیاه، سقوط، شکار روباه و... بخشی از آثار محسن جاهد در مقام تهیه‌کننده و مدیر فیلمبردار سینمای ایران است. او امسال با فیلم «ناسپاس» که از معدود فیلم‌های تاریخی بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر است، در جشنواره حضور دارد. عشق پایه اصلی روایت فیلم «ناسپاس» را شکل می‌دهد و حضرت موسی (ع) به‌عنوان پیامبر این قوم اتفاقات و درگیری‌های طایفه را هدایت و رهبری می‌كند.
از چه زمانی تصمیم گرفتید سراغ ساخت فیلمی با موضوع زندگی حضرت موسی (ع) بروید؟
طرح اولیه فیلم ناسپاس بعد از جشنواره سال گذشته آغاز شد و بعد از چندین بار بازنویسی فیلمنامه، شهریورماه سال جاری پیش‌تولید کار را شروع کردیم.
از ابتدا حسن هدایت برای کارگردانی این فیلم مدنظر شما بود یا به گزینه‌های دیگری نیز فکر می‌کردید؟
طبیعتا برای ساخت یک فیلم، گزینه‌های متعددی برای کارگردانی آن در نظر گرفته می‌شود اما شایسته‌ترین فرد که تبحر ساخت آثار تاریخی نیز در کارنامه هنری‌اش به چشم می‌خورد حسن هدایت بود که در نهایت کارگردانی فیلم ناسپاسی به او سپرده شد.
معمولا آثاری که با عنوان فیلم‌های تاریخی در مدیوم سینما تهیه می‌شود متاسفانه اقبال چندانی در میان مخاطبان پیدا نمی‌کند. آیا پرداختن به یک فیلم تاریخی- مذهبی برای جشنواره بیست و هشتم این ذهنیت را برای شما به وجود نمی‌آورد که شاید دیده نشود و اصلا تمهیدی اندیشیده‌اید که فیلم دچار این مشکل نشود؟
علاقه و کششی که به ساخت فیلم‌های تاریخی دارم موجب شد ناسپاس را برای تهیه‌کنندگی انتخاب کنم، اما این فیلم با فیلم‌های تاریخی دیگر کاملا متفاوت است. ناسپاس فیلمی است که مخاطب را با گونه فیلم‌های تاریخی آشتی می‌دهد. روند ساخت این فیلم اعم از انتخاب بازیگران، نحوه نگارش فیلمنامه، نحوه روایت فیلم و... بسیار جذاب است و دقیقا معتقدم که این فیلم آغازگر یک کار متفاوت تاریخی خواهد بود.
پیرو همین نگرش است که در انتخاب بازیگران از افراد چهره استفاده کرده‌اید اما در کارنامه هیچ‌کدامشان کار تاریخی به چشم نمی‌خورد؟ آیا دلیل انتخاب این بازیگران صرفا با نگاهی به گیشه انجام شده یا دلیل دیگری داشته است؟
من احساس می‌کنم که رویه ساخت فیلم‌های تاریخی باید کمی تغییر کند. لزومی ندارد از بازیگرانی در کارهای تاریخی استفاده کنیم که قبلا چنین فضایی را تجربه کرده‌اند. دقیقا من برعکس این موضوع فکر می‌کنم. به هر حال بازیگرانی برای فیلم ناسپاس انتخاب شدهاند که بیشتر آنها بازیگران محبوب سینمای ایران هستند. باز برمی‌گردم به سوالی که شما مطرح کردید، اینکه بیشتر سریال‌های تاریخی در سینما در گیشه با شکست مواجه می‌شوند. انتخاب بازیگرانی که چهره شاخص سینما هستند تا حدودی با رویکرد به رونق گیشه بوده است. علاوه بر اینکه این بازیگران بسیار توانمند و بااستعداد هستند و وقتی پیشنهاد بازی در چنین کاری با آنها در میان گذاشته شد بسیار استقبال کردند.
فکر می‌کنید مخاطبان با بازیگران فیلم ارتباط برقرار می‌کنند؟ این سوال را از این لحاظ می‌پرسم که اتفاقا گاهی بردن بازیگران چهره در قالب تجربه نشده ممکن است نتیجه عکس دهد.
اتفاقا چون بازیگرانی مثل پوریا پورسرخ، نیما شاهرخ‌شاهی و الناز شاکردوست بیشتر در گونه فیلم‌های اجتماعی روز دیده شدهاند و حالا در شکل و شمایلی دیگر در یک کار تاریخی حضور دارند ممکن است برای مخاطب جذابیت‌های بیشتری داشته باشد. حضور آنها با گریم متفاوت و لباس‌هایی که از فضایی که هر کدام از آنها قبلا با آن دیده شدهاند تفاوت دارد و همین موضوع انگیزه دیدن این بازیگران را برای بیننده صدچندان می‌کند.
ساخت اثری که در بستر تاریخ یک موضوع دینی را روایت می‌کند طبیعتا حساسیت‌های ساخت آن را دوچندان خواهد کرد، اول از همه وفادار بودن به تاریخ و بعد مضامین مذهبی که با توجه به مستندات باید با ریزبینی خاصی روایت شود. سوال اینجاست که ناسپاس تا چه اندازه به مستندات تاریخی وفادار بوده و آیا توانست حق مطلب را ادا کند؟
ناسپاس یک رویداد مستند و برداشتی از یک قصه قرآنی بسیار جذاب است. طبیعتا وقتی یک رویداد قرآنی به یک اثر سینمایی تبدیل می‌شود جزئیات در آن حرف اصلی را می‌زند. در ناسپاس ما با وفاداری کامل، اصل موضوع که یک قصه قرآنی است داستان را پیش می‌بریم. خوشبختانه حضور کارشناسان مذهبی از جمله حجت‌الاسلام تقی‌پور موجب شد این قصه قرآنی با نگاه دقیق‌تری روایت شود. ناسپاس یک فیلم پیچیده نیست و بسیار ملموس و قابل فهم است، بنابراین روایت آن برای ساخت یک اثر سینمایی نیاز به کشف لایه‌های پنهانی خاصی ندارد. در کل احساس می‌کنم همین نحوه ساده‌گویی و ذهن مخاطب را درگیر نکردن با مفهوم‌های پیچیده یکی از امتیازات فیلم ناسپاس است. ناسپاس نکات حائز اهمیت فراوانی از جمله موسیقی زیبایش دارد. موسیقی این فیلم به صورت زنده به‌زعم من بسیار خاص است و امیدوارم که مخاطب به واسطه این فیلم با تاریخ آشنا شود.
یکی از نکات بسیار مهم و چالش‌برانگیز آثار تاریخی دیالوگ‌های فیلم است. دیالوگ‌های این فیلم تاریخی نزدیک به محاوره نگاشته شده یا سعی شده ادبیات تاریخی را حفظ کند؟
من لزومی نمی‌بینم وقتی یک داستان قرآنی که شرح زندگی قوم بنی‌اسرائیل و با زبانی دیگر است می‌خواهد به فارسی نگاشته شود با لحن و کلمات خشک و اصطلاحا تاریخی بیان شود. من معتقدم، مهم این است که مخاطب با فیلم ارتباط برقرار کند. دیالوگ‌های فیلم ناسپاس به شکل ملموس و باورپذیر و مابین یک لحن تاریخی و محاوره نگاشته شده است و دقیقا دیالوگ‌هایی انتخاب شده که با بازی بازیگران این فیلم همخوانی دارد.
گریم سنگین و خاصی برای بازیگران این فیلم انتخاب نشده، این موضوع دلیل خاصی داشت یا خیر؟
انتخاب و نحوه گریم بازیگران این فیلم با آزمون و خطاهای فراوانی انجام شده است. وقتی به فیلم‌های قابل اعتنا مثل ده فرمان مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم گریم اغراق‌شده‌ای در این فیلم نیست. ناسپاس از هیچ فیلم تاریخی کپی‌برداری نشده است اما با شناختی که از بازیگران، فضای کار و فیلمنامه داشتیم به این نتیجه رسیدیم که یک گریم ساده مثل تغییر مدل موهای پورسرخ یا شاهرخ شاهی داده شود اما گریم حضرت موسی یا دیگر شخصیت‌های داستان به اقتضای کار، طور دیگری است. به هر حال گریم بازیگران فیلم بسیار هوشمندانه انتخاب شد.
به‌عنوان سوال پایانی، چقدر به موفقیت فیلم ناسپاس در جشنواره امسال امیدوار هستید؟
ما همه تلاش‌مان را برای ساخت یک کار فاخر و ارزشمند انجام داده‌ایم و قصوری برای ساخت این فیلم انجام نشد و امیدوارم این فیلم دیده شود.
نویسندگان: حسین اکبرزاده، اصغر هاشمی
مدیر فیلمبرداری: سیدمحسن جاهد
مدیرتولید: بهمن گودرزی
طراح صحنه و لباس: حسن هدایت
طراح گریم: محسن بابایی
تدوین: حسن ایوبی
صداگذاری و میکس: محمود موسوی‌نژاد
بازیگران: پوریا پورسرخ، الناز شاکردوست، نیما شاهرخ‌شاهی، لیندا کیانی، محمدعلی ساربان، مجید عبدالعظمی، مجید واشقانی، خسرو دستگیر، بابک والی و زویا خلیل‌آذر. ارسال نظر
پربیننده