عزرائیلی با ماشین شاسی‌بلند!

دنیا خمامی: «دموکراسی تو روز روشن» شاید در نگاه اول فیلمی تخیلی بنماید و مخاطب ایرانی هم طبق معمول مقابل فیلم تخیلی و فانتزی موضع دارد، اما کمتر کسی است که بعد از تماشا از این فیلم بدش بیاید یا لااقل آن را «اثری بد» قلمداد کند. فیلم با تیتراژی به سبک فیلم‌های کوئنتین تارانتینو آغاز می‌شود. شروع فیلم به قولی کمی خارجی است و بعد از گذشت 10 دقیقه از فیلم ناگهان حمید فرخ‌نژاد در نمایی انیمیشن‌گونه به خارج از قاب پرتاب می‌شود و تیتراژ به صورت انیمیشن آغاز می‌شود. نخستین صحنه‌ای که شاید کمی ناامیدمان کند، روبه‌رو شدن با فرشته مرگ است که محمدرضا گلزار ایفاگر نقش آن است. فرشته‌ای خوش‌قیافه که عینک آفتابی چندصد هزار تومانی روی چشم دارد و لباس‌هایش مناسب قرن بیستم و دوران تجدد است. سوالی که در ذهنمان در آن لحظه به وجود می‌آید این است که این چه فرشته‌ای است؛ از آسمان آمده یا از ‌وسط پاساژ گلستان؟! اما هرچه بیشتر ‌پیش می‌رویم با نحوه کارگردانی و تم داستان همراه می‌شویم؛ یک قصه معنوی و پندآموز در لقای طنز، درام و حرف‌های شعارگونه. روایت «دموکراسی تو روز روشن» درباره مردی است که فرشته مرگ دنبال او می‌آید و او به برزخ می‌رود و حالا می‌خواهد حساب کارهای خود را پس دهد. در نخستین سکانس برخورد او با عزرائیل، فیلم تغییر رنگ می‌دهد و به سمت سیاه و سفید شدن پیش می‌رود. علی عطشانی در جای جای فیلمش با رنگ‌ها بازی می‌کند و معنا را انتقال می‌دهد. این فیلم یک فیلم تکنیکال خوب است، البته عطشانی به طور خیلی واضح بیشتر از انتقال روایت سعی در به رخ کشیدن کارگردانی دارد و همین موضوع در بعضی از سکانس‌ها پاشنه آشیل فیلم می‌شود چرا که باعث می‌شود او تمرکزش را از دست بدهد و بیشتر معطوف جلوه‌های ویژه فیلم شود. این اتفاق فیلمنامه را دچار مشکل و گاهی داستان را از خط خارج می‌کند، مخاطب هیچ چیزی از ارتباط مرد با زنش نمی‌داند و فقط در حد یک دیالوگ می‌فهمد که این مرد قدر زنش را ندانسته و به گفته پدرهمسرش که در خواستگاری به او می‌گوید:«فاطمه دخترم، مثل اسمش مظلوم است.» گوش نداده است در حالی که ما هیچ چیز از زندگی شخصی او نمی‌دانیم یکباره به برزخ اعمال او می‌رویم. این مخدوش بودن نوع روایت در برخی از جاهای فیلم زیادی توی ذوق‌زن است. فیلم گاهی دچار شعارزدگی افراطی هم می‌شود مثل تقابل صدیق شریف با فرخ‌نژاد که بیشتر باعث خمیازه مخاطب می‌شود تا پیشبرد داستان. «دموکراسی تو روز روشن» فیلمی ‌دیالوگ‌محور است و شخصیت‌محوری داستان در تمام سکانس‌ها حضور دارد و مخاطب با زبان و حرکات او پیش می‌رود. در این فیلم به مرگ نگاه درستی نشده و این اتفاق ناخوشایندی برای فیلمی است که می‌خواهد فرشته عزرائیل را به تصویر بکشد. عزرائیل لباسی مشکی پوشیده و حتی ماشین و عینکش نیز مشکی است و این تصویرسازی سیاه و تیره از مرگ است که فیلم را که داعیه‌ای معنوی دارد، زیر سوال می‌برد. فیلم در دقایقی که سردار در برزخ بسر می‌برد دچار افت شدید ریتم می‌شود و خیلی‌ کند پیش می‌رود. شاید دوربین روی دست و طراحی صحنه با رنگ‌های سرد پس‌زمینه موجب این اتفاق شده باشد. یکی از نقاط عطف فیلم بازی محمدرضا فروتن است (البته اگر از هندزفری سونی اریکسونی که در گوشش است بگذریم!) چرا که از این دست بازی‌ها کمتر از او دیده‌ایم؛ بازی‌ای که کمتر به چشم می‌آید و بر مبنای آرامش درونی کاراکتر است. البته ناگفته نماند که گریم او نیز در جذب مخاطب بسیار تاثیرگذار بود. یکی از زیباترین سکانس‌های فیلم در دیالوگ‌هایی است که بین او و حمید فرخ‌نژاد برقرار می‌شود. محمدرضا گلزار همان گلزار همیشگی بود و شق‌القمری در فیلم با بازی او رخ نمی‌دهد که تهیه‌کننده بخواهد برای بازی گرفتن 6 سکانسی از او 90 میلیون تومان هزینه کند. «دموکراسی تو روز روشن» دومین فیلم علی عطشانی است که فیلمی قابل قبول و سرگرم کننده از کار درآمده است و قطع به یقین در اکرانش موفق عمل خواهد کرد چرا که از بازیگران چهره و ستاره استفاده کرده است که البته شاید استفاده از بعضی از آنها دلیلی هم نداشت، مثل نیما شاهرخ‌شاهی یا نیوشا ضیغمی که هیچ تاثیری در روند داستان نداشته‌اند.