روششناسی
این تحقیق توسط سازمان نظر عمومی جهانی - پروژهای که خود توسط برنامه نگرشهای سیاست بینالملل (PIPA) در دانشگاه مریلندآمريكا اداره میشد - طراحی، مدیریت و مورد تحلیل واقع شد. اعضای این سازمان، سابقه تحقیقات قبلی در ایران با استفاده از مصاحبههای چهره به چهره و نیز روش گروه متمرکز را دارند. این سازمان مسؤول همه سوالات پیمایش و تفسیر یافتههاست. این پیمایش با استفاده از تکنیک مصاحبه تلفنی - رایانهای توسط یک آژانس تحقیقاتی حرفهای در خارج از ایران انجام شد. همه مصاحبهکنندگان فارسیزبان بومی بودند. تکنیک مصاحبه تلفنی و آژانس تحقیقاتی خارجی از آن رو انتخاب شدند که هیچ فشار سیاسی روی سوالات پرسیده شده یا شک و شبههای درباره تاثیر نهادهای حکومتی ایرانی در فرآیند جمعآوری دادهها وجود نداشته باشد. در گذشته وقتی ما تحقیقات مستندی درباره نگرش ایرانیان - از جمله آنچه توسط T.F.T
(Terror - Free - Tomorrow) و سازمان نظر عمومی جهانی انجام شده - را خوب بررسی کردیم، متوجه شدیم که روشهای تلفنی و چهره به چهره نتایج بسیار مشابه با سوالاتی قابلمقایسه را به دست دادهاند. طبقهبندی نمونه ما براساس استانهای ایران و با استفاده از کد منطقه و مرکز مخابراتی خطوط تلفنی زمینی در ایران بود؛ شمارههایی که به صورت تصادفی انتخاب میشدند و 4 رقم آخر شماره تلفنهای واقعی دارای یک تنوع تصادفی بودند. سازمانهای تحقیقاتی آکادمیک و تجاری در ایران روشهای تلفنی بسیار مشابهی را در پیمایشها به کار میگیرند. وقتی یک محل مسکونی به دست میآمد، یک فرد بزرگسال به طور تصادفی با استفاده از «تکنیک تاریخ تولد بعدی» انتخاب میشد. یک تماس ابتدایی و
3 بار تکرار تماس برای هر مصاحبه مدنظر گرفته شد. تلاش برای مصاحبه با همه 1003 مورد به پایان رسید و میزان امتناع از مصاحبه 52 درصد بود.
طبق گزارش شرکت مخابرات ایران، ضريب نفوذ خطوط تلفن خانگی در ایران بالای 80 درصد خانوادههاست. سازمان نظر عمومی جهانی در یک پیمایش درون - خانهای که با یک نمونه احتمالی ملی از ایرانیان در ژانویه و فوریه 2008 انجام داد، دریافت، 84 درصد ایرانیهای گزارش شده در خانههایشان خط تلفن ثابت دارند. در نمونه کامل شده، همه 30 استان ایران در بخشهایی شبیه به جمعیت واقعیشان بازنمایی شدند و نیز مناطق روستایی و شهری و جنس مذکر و مؤنث هم بدین ترتیب. در این تحقیق، روش ارزش پستی با استفاده از عاملهای جنسیت، سن، استان و سکونت در شهر یا روستا به کار گرفته شد. اهداف جمعیتشناختی مبتنی بودند بر دادههای سال 2005 از مرکز آمار ایران. در کل، تاثیر وزندهی خیلی کم بود، با این وجود پاسخدهندگان 55 ساله و بزرگتر تا حدودی وزن بیشتر و پاسخدهندگان بین 44 - 35 وزن کمتری یافتند. برخی از سوالاتی که ما برایشان دادههای خط روندی داشتیم، زمینه کمتری برای گرفتن جایگاه مناقشهانگیز در این نظرسنجی داشتند. اما رویهم رفته، باید اذعان داشت که در بیشتر سوالات، تعداد افرادی که از پاسخ امتناع ورزیدند خیلی کم بود. مهمتر اینکه در بسیاری از سوالات، تعداد زیادی و در مواردی اکثریت پاسخدهندگان موضعی ستایشگرانه - ولی نه بهطور کامل - نسبت به حکومت، نظام ایران و سیاستگذاریهای حکومت داشتند.
یافتههای اصلی
1- دیدگاهها نسبت به اوباما: اعتماد به رئیسجمهور اوباما در ايران درباره انجام کار درست در مسائل جهانی بسیار پایین است؛ پایینتر از 20 کشور دیگر جهان که این سوال در نظرسنجی از آنها پرسیده شد. اما دیدگاهها نسبت به اوباما به نحو قابل ملاحظهای بهتر از سلف وی، جورج بوش است. باوجود سخنرانی اوباما در قاهره در ژوئن 2009، که در آن تأکید کرد برای اسلام احترام قائل است، تعداد کمی از ایرانیان به چنین سخنی باور دارند.
2- دیدگاهها نسبت به حکومت ایالات متحده: اکثریت هنوز به حکومت ایالات متحده نگاه منفی دارند. یک اکثریت قابل ملاحظه میگویند که ایالات متحده با ایران منصفانه برخورد نمیکند و از قدرتش سوءاستفاده میکند. اکثریت بالایی فکر میکنند که ایالات متحده سعی دارد اسلام را تضعیف و تجزیه و فرهنگ آمریکایی را بر جامعه مسلمانان تحمیل کند و منابع نفتی خاورمیانه را تحت کنترل درآورد.با این وجود علائم مثبت چندی هم وجود دارد. در حالی که اکثرا قبول ندارند که ایجاد یک دولت فلسطینی، هدف واقعی ایالات متحده است، تعداد کسانی که معتقدند هدف آمریکا چنین است افزایش یافته است.
دیدگاهها نسبت به حکومت و جامعه ایران
3- انتخابات ریاستجمهوری در ژوئن 2009: در میان کسانی که میگویند رای دادهاند، اکثریت میگویند به احمدینژاد رای دادهاند. در پاسخ به این سوال که اگر انتخابات دوباره برگزار شود به چه کسی رای خواهند داد، نیمی میگویند به احمدینژاد. 80 درصد پاسخدهندگان میگویند احمدینژاد «باصداقت» است، ولی صرفا نیمی از پاسخدهندگان معتقدند وی «بسیار باصداقت» است.
4- فرآیند برگزاری انتخابات: 80 درصد میگویند که احمدینژاد را رئیسجمهور مشروع ایران میدانند. بیشتر پاسخدهندگان به فرآیند برگزاری انتخابات و نتایج اعلام شده اظهار اعتماد کردهاند. در کل، از هر 10 نفر، 8 نفر میگویند که از فرآیندی که طبق آن حاکمان ایران انتخاب شدهاند «راضی»اند ولی تنها 40 درصد میگویند که «خیلی راضی»اند و تنها 4/0 درصد پاسخدهندگان از ایده نظارت ناظران بینالمللی بر انتخابات حمایت میکنند.
5- ارزیابیها از توسعه در 4 سال گذشته: اکثریتی میگوید در 4 سال گذشته توانایی ایران در مقاومت در برابر فشارهای خارجی بیشتر و تعداد زیادی میگویند در همین دوره وضع آزادیهای مدنی بهتر شده است. درباره روابط ایران با دیگر کشورها و وضع اقتصادی خود افراد، در واقع دیدگاهها آمیزهای از بهتر شدن و بدتر شدن است.
6- نظام جمهوری اسلامی: روی هم رفته بیشتر ایرانیها حمایتشان از نظام حکومتی موجود را اعلام میدارند.
87 درصد میگویند از نظام «راضی»اند، گرچه تنها 41 درصد میگویند از نظام «بسیار راضی»اند. 60درصد پاسخدهندگان وجود هیأتی از علمای دینی [شورای نگهبان] دارای حق تغییر قوانین را مورد تایید قرار دادهاند، در حالی که یک چهارم اظهار مخالفت کردهاند. اکثریت میگویند، روش انتخاب رهبر ایران با اصول دموکراسی همخوانی دارد و سهپنجم پاسخدهندگان گفتهاند که از میزان قدرت وی احساس آرامش میکنند.
7- آزادی بیان: اکثریت بزرگی میگوید که مردم در ایران، در بیان دیدگاههای مناقشه برانگیز، بدون ترس از آزار و مجازات آزادند، ولی تنها یک چهارم پاسخدهندگان میگویند که کاملا آزادی دارند. اکثریتی - به تعداد بالاتری از سال گذشته - میگوید حکومت باید این حق را داشته باشد که از انتشار رسانههایی که عامل بیثباتی میپندارد جلوگیری به عمل آورد.
8- ارزیابی نهادهای حکومتی ایران : یک اکثریت بزرگ میگوید «حداقل در برخی از اوقات» به درستی عملکرد حکومت ایران اعتماد دارند و یک اکثریت متوسط در «بیشتر اوقات» به درستی عملکرد حکومت اعتماد دارد. اکثریتهای بزرگی، حداقل تاحدی به همه نهادهای اصلی حکومت اعتماد دارند و دو سوم پاسخدهندگان اعتماد زیاد به رئیسجمهور را ابراز داشتهاند و همین طور اکثریت متوسطی به پلیس اعتماد دارند. با این وجود کمتر از نیمی ابراز اعتماد زیاد به وزارت کشور، مجلس، شورای نگهبان یا قوه قضائیه کردهاند.
روابط با ما
1- دیدگاهها نسبت به اوباما: اعتماد به رئیسجمهور اوباما در انجام کار درست در مسائل جهانی بسیار پایین است؛ پایینتر از 20 کشور دیگر جهان که این سوال در نظرسنجی از آنها پرسیده شد. اما دیدگاهها نسبت به اوباما به نحو قابل ملاحظهای بهتر از سلف وی، جورج بوش است. باوجود سخنرانی اوباما در قاهره در ژوئن 2009، که در آن تأکید کرد برای اسلام احترام قائل است، تعداد کمی از ایرانیان به چنین سخنی باور دارند.
بعد از انقلاب اسلامی 1979، ایرانیها پیوسته احترام کمی برای رؤسايجمهور آمریکا قائل بودهاند. در نظرسنجی سال 2008 توسط دبلیوپیاو تنها 6 درصد ایرانیها ابراز اعتماد به جورج بوش کردند. نگرشها نسبت به اوباما مثبتتر است، ولی ایرانیها هنوز بدگمانند. در پاسخ به اینکه چقدر به درستی عملکرد اوباما در مسائل جهانی اعتماد دارند فقط 16 درصد گفتند اعتماد دارند که 2درصدشان اعتماد زیاد و 14 درصدشان تا حدی به وی اعتماد دارند. 71 درصد گفتند که به وی اعتماد ندارند (14 درصد اعتماد زیادی ندارند و 57 درصد اصلا اعتماد ندارند). این مقدار پایینتر از 20 کشوری است که توسط دبلیوپیاو درباره همین سوال در بهار 2009 مورد نظرسنجی قرار گرفتند. اوباما طی بازدیدی از خاورمیانه در مه و ژوئن 2009 سخنرانیای در قاهره ایراد کرد که در آن بر احترامش نسبت به اسلام تأکید کرد. با این حال تنها
25 درصد از ایرانیان قانع شدند که او واقعا چنین است.
59 درصد میگویند که او واقعا احترام قائل نیست و
17 درصد میگویند نمیدانند یا از پاسخ امتناع کردهاند.
2- دیدگاهها نسبت به حکومت ایالات متحده: اکثریت مردم ايران هنوز به حکومت ایالات متحده نگاه منفی دارند. یک اکثریت قابل ملاحظه میگویند که ایالات متحده با ایران منصفانه برخورد نمیکند و از قدرتش سوء استفاده میکند. اکثریت بالایی فکر میکنند که ایالات متحده سعی دارد اسلام را تضعیف و تجزیه و فرهنگ آمریکایی را بر جامعه مسلمانان تحمیل و منابع نفتی خاورمیانه را تحت کنترل درآورد. با این وجود علائم مثبت چندی هم وجود دارد. در حالی که اکثرا قبول ندارند که ایجاد یک دولت فلسطینی هدف واقعی ایالات متحده باشد، تعداد کسانی که معتقدند هدف آمریکا چنین است افزایش یافته است. در حالی که دیدگاهها نسبت به رئیسجمهور اوباما به نسبت بالایی منفی است، نسبت به حکومت ایالات متحده این وضع حتی مقداری هم بدتر است. 77 درصد از ایرانیها میگویند که نگاهی«منفی» به حکومت ایالات متحده دارند که درصد قابل توجهشان - 69درصد – نگاه «بسیار منفی» داشتهاند و 17 درصد هم نگاه مثبتی دارند که نگاه 3درصدشان بسیار مثبت بوده است. در عین حال برخی علائم نرمش نسبت به ایالات متحده وجود دارد: 77 درصد با نگاه منفی به حکومت ایالات متحده از 85 درصد نظرسنجی 2008 دبلیوپیاو پایینتر است. 68 درصد با نگاه خیلی منفی از 75 درصد کمتر است در حالی که 17 درصد با دیدگاه مثبت از 2 برابر این تناسب - 8 درصد - در سال 2008 بیشتر است. اکثریت بالایی از ایرانیان احساس میکنند که ایالات متحده رفتار ناعادلانهای با آنان دارد. در پاسخ به «نحوه رفتار ایالات متحده نسبت به حکومت ما، آیا فکر میکنید آمریکا غالبا با حکومت ما منصفانه برخورد میکند یا از قدرت عظیم خود جهت وادار ساختن حکومتمان به انجام خواستههای خود سوءاستفاده میکند؟» درصد قابل توجهی - 85 درصد - میگویند که ایالات متحده از قدرتش سوءاستفاده میکند، در حالی که فقط 7 درصد معتقدند که آمریکا با ایران رفتار عادلانهای دارد. در 19کشوری که دبلیوپیاو در بهار سال 2009 نظرسنجی گرفته بود، 3 کشور دیگر نگاه منفی مشابهی داشتند: پاکستان (90 درصد)، فلسطین (87 درصد) و ترکیه (86 درصد). ایرانیها هنوز هم نسبت به اهداف ایالات متحده، به میزان زیادی بدگمان هستند. اکثریت بالایی فکر میکنند هدف آمریکا «تضعیف و تجزیه جهان اسلام» (81 درصد) و «حفظ کنترل بر منابع نفتی خاورمیانه» (78 درصد) است؛ تعدادی که نسبت به سال 2008 تغییر معناداری نداشتهاند. همچنین سه چهارم میگویند ایالات متحده قصد دارد «فرهنگ آمریکایی را بر جامعه اسلامی تحمیل کند». تعداد کمی به اینکه ایجاد یک دولت فلسطینی نیت واقعی آمریکا باشد اطمینان دارند؛ از سوی دیگر، در این حوزه تا حدودی پیشرفت وجود داشته است - شاید به دلیل تلاشهای اوباما در فشار بر اسرائیل برای توقف شهرک سازی در نوار غربی. یک چهارم ایرانیها (25 درصد) اکنون معتقدند که این امر قطعا یا احتمالا هدف ایالات متحده است که از 12 درصد در سال 2008 بالاتر است. یک اکثریت از پاسخدهندگان
(55 درصد) هنوز باور ندارند که ایالات متحده قصد داشته باشد فلسطین یک دولت شود، اگرچه این بهطور معناداری از 78 درصد در نظرسنجی قبلی دبلیوپیاو پایینتر است. در میان دیگر نشانههای مثبت، یک اکثریت متوسط دیدگاه مثبتی نسبت به مردم آمریکا دارند، چنانکه 51 درصد میگویند نظرشان درباره مردم آمریکا خیلی یا تاحدی مثبت است. این یافته با نظرسنجی 2008 همخوانی بالایی دارد در حالی که دیدگاهها در سال 2006 تا حدودی منفیتر بودند.
ایرانیها به نیت آمریکا در ترویج دموکراسی در جهان اسلام بیاعتمادند. تنها 16 درصد اعتقاد دارند که ایالات متحده از دموکراسی در کشورهای اسلامی بیهیچ قید و شرطی حمایت میکند. نيمی (51 درصد) اعتقاد دارند که «آمریکا طرفدار دموکراسی در کشورهای مسلمان است ولی تنها به شرطی که حکومت آن با ایالات متحده همکاری داشته باشد». تقریبا یک پنجم (19 درصد) اعتقاد دارند که ایالات متحده کاملا مخالف دموکراسی در جهان اسلام است.
دیدگاهها نسبت به حکومت و جامعه ایران
3- انتخابات ریاستجمهوری در ژوئن 2009: در میان کسانی که میگویند رای دادهاند، اکثریت میگویند، به احمدینژاد رای داده اند. در پاسخ به این سوال که اگر انتخابات دوباره برگزار شود به چه کسی رای خواهند داد، نیمی میگویند به احمدینژاد. 80 درصد پاسخدهندگان میگویند احمدینژاد «با صداقت» است، ولی صرفا نیمی از پاسخدهندگان معتقدند وی «بسیار با صداقت» است. انتخاب دوباره رئیسجمهور، محمود احمدینژاد در ژوئن 2009، محرک اعتراضات خشونت آمیزی در تهران و دیگر شهرهای ایران توسط حامیان مخالفان دولت که ادعا میکردند در انتخابات تقلب شده است، شد. اما در میان 87 درصد از پاسخدهندگان به نظرسنجی که در انتخابات ژوئن رای دادند، 55 درصد میگویند به احمدینژاد رای دادهاند. تنها 14 درصد میگویند که به کاندیدای اصلی مخالفان دولت؛ میرحسین موسوی، که طرفدارانش در خارج از کشور وی را برنده انتخابات میدانستند، رای دادهاند. 26 درصد به طور کامل از پاسخ دادن امتناع ورزیدند. در پاسخ به اینکه اگر انتخابات دوباره برگزار میشد چه رایی میدادند، روی هم رفته 49 درصد گفتهاند که به احمدینژاد رای میدادند و 8 درصد به موسوی و 13 درصد گفتهاند رای نمیدادند و 26 درصد پاسخ ندادهاند.
بخش گستردهای از ایرانیان احمدینژاد را «باصداقت» میدانند. 80 درصد گفتهاند که او «باصداقت» است، گرچه فقط 48 درصد گفتهاند وی «بسیار باصداقت» است. یک اقلیت بسیار کوچک هم (11 درصد) گفتهاند که او خیلی «باصداقت» نیست یا «اصلا باصداقت» نیست.
4- فرآیند برگزاری انتخابات: 80درصد میگویند که احمدینژاد را رئیسجمهور مشروع ایران میدانند. بیشتر پاسخدهندگان به فرآیند برگزاری انتخابات و نتایج اعلام شده اظهار اعتماد کردهاند. در کل از هر 10 نفر، 8 نفر میگویند که از فرآیندی که طبق آن حاکمان ایران انتخاب شدهاند «راضی»اند ولی تنها40 درصد میگویند که «خیلی راضی»اند. و تنها 4/0 درصد پاسخدهندگان از ایده نظارت ناظران بینالمللی بر انتخابات حمایت میکنند. در نظرسنجی 2 ماه پس از انتخابات جنجالی، 81 درصد از ایرانیان احمدینژاد را رئیسجمهور قانونی ایران میدانند. فقط 10 درصد مخالفت کردهاند. 83 درصد میگویند که انتخابات «آزاد و عادلانه» بوده است و 66 درصد هم گفتهاند این انتخابات «کاملا آزاد» و عادلانه بوده است. درعین حال 17 درصد میگویند انتخابات «تا حدی آزاد و عادلانه» بوده است. به همین مقدار (83 درصد) اظهار اعتماد به نتایج انتخابات کردهاند و 62 درصد میگویند که «اعتماد زیادی» به آن دارند، در حالی که 21 درصد میگویند «تا حدی» به نتایج اعتماد دارند. تنها 13 درصد میگویند که رهبر ایران نباید بعد از انتخابات از احمدینژاد حمایت میکرد در حالی که 76 درصد این کار را تأیید کردهاند. درباره فرآیند کلیای که از طریق آن حاکمان در ایران انتخاب میشوند، یک اکثریت بسیار بالا (81 درصد) میگویند از این فرآیند کلی «راضی»اند و 40 درصد میگویند که «خیلی راضی»اند. 16 درصد هم اظهار داشتهاند که «راضی» نیستند. سطح رضایت گزارش شده از فرآیند انتخابات بهطور معناداری نسبت به سال 2008 افزایش داشته است که در آن 62 درصد گفتهاند «راضی» هستند و فقط 18 درصد گفتهاند «خیلی راضی»اند و آنهایی که گفتهاند ناراضیاند 28 درصد بودند. کشمکش و درگیری بر سر آرا موجب درخواستهای گوناگونی از سوی حامیان مخالفان دولت و تحلیلگران خارجی شد مبنی بر اینکه ایران قدمهایی را برای تضمین شفافیت، آزادی و عادلانه بودن انتخابات بردارد. پیشنهادی که بهطور گسترده مطرح شد این بود که ایران به ناظران سازمان ملل اجازه دهد بر انتخابات نظارت داشته باشند. اما تنها 4/0 درصد ایرانیها گفتهاند که کشورها باید به عنوان یک قاعده اساسی به سازمان ملل اجازه نظارت دهند و اکثریت گفتهاند کشورها نباید چنین کاری کنند. جز شیلی، ایران تنها کشوری است که در میان 18 کشوری که امسال مورد نظرسنجی دبلیوپیاو قرار گرفتند، چنین موضعی را اتخاذ کرده است.
5- ارزیابیها از توسعه در 4 سال گذشته: اکثریتی میگوید در 4 سال گذشته توانایی ایران در مقاومت در برابر فشارهای خارجی بیشتر و تعداد زیادی میگویند در همین دوره وضع آزادیهای مدنی بهتر شده است. درباره روابط ایران با دیگر کشورها و وضع اقتصادی خود افراد، در واقع دیدگاهها آمیزهای از بهتر شدن و بدتر شدن است. از پاسخگویان ایرانی خواسته شد تغییرات 4 سال گذشته را از زمان انتخاب احمدینژاد در 2005 مورد ارزیابی قرار دهند. در طی این دوره 4 ساله، ایران به سبب برنامه هستهایاش تحت فشار شدید ایالات متحده و دیگر کشورها قرار گرفت که مسلما مهمترین مسأله دوره احمدینژاد بوده است. یک اکثریت 57 درصدی میگویند که در این دوره «توانایی ایران برای مقاومت در برابر فشارهای خارجی» افزایش یافته است. در حالی که فقط 14 درصد میگویند موقعیت ایران بدتر شده و 13 درصد میگویند مثل قبل باقی مانده است.
حوزه دیگری که بهبود در آن دیده شده، میزان آزادیهای مدنی بوده است، چنانکه تعداد زیادی (48 درصد) میگویند وضع بهتر شده است (23 درصد میگویند بدتر شده و 22 درصد میگویند مثل قبل مانده است).ایرانیها درباره تغییرات روی داده در روابط کشورشان با غرب در این دوره چنین دیدگاهی دارند: 33 درصد میگویند بهتر شده، 30 درصد اعتقاد دارند بدتر شده و 16 درصد معتقدند مثل قبل مانده است. وقتی از پاسخدهندگان درباره وضع اقتصادی خانوادههای خودشان سوال کردیم، دیدگاههای آمیختهای وجود داشت. رایجترین پاسخ این بوده است که وضع اقتصادیشان همانطور مثل قبل مانده است (42 درصد)،31 درصد معتقدند که بدتر و 27 درصد میگویند که بهتر شده است. در نظرسنجی ماه مه 2009 «تیافتی»، نتایج مشابهی به دست آمد که در آن 47 درصد گفته بودند وضع اقتصادیشان از زمانی که احمدینژاد برای نخستین بار انتخاب شد، همانطور مثل قبل مانده است.
6- نظام جمهوری اسلامی: رویهم رفته بیشتر ایرانیها حمایتشان از نظام حکومتی موجود را اعلام میدارند.
87 درصد میگویند از نظام «راضی»اند، گرچه تنها 41 درصد میگویند از نظام «بسیار راضی»اند. 60 درصد پاسخدهندگان وجود هیأتی از علمای دینی [شورای نگهبان] دارای حق تغییر قوانین را مورد تایید قرار دادهاند، درحالی که یک چهارم اظهار مخالفت کردهاند. اکثریت میگویند، روش انتخاب رهبر ایران با اصول دموکراسی همخوانی دارد و سه پنجم پاسخدهندگان گفتهاند که از میزان قدرت وی احساس آرامش میکنند. سیستم حکومتی پیچیده جمهوری اسلامی که قدرت را میان مجموعه متنوعی از نهادهای انتخابی، انتصابی و اغلب متداخل تقسیم کرده است، همیشه باعث سردرگمی و غالبا مورد انتقاد غرب بوده است اما ایرانیها از آن حمایت میکنند. در پاسخ به این سوال که آیا شما به طور کلی از نظام راضی هستید، تعداد قابل توجهی (87 درصد) ابراز رضایت کردهاند، گرچه فقط 41 درصد میگویند که «بسیار راضی»اند. فقط 10 درصد ناراضی هستند که 3 درصدشان اصلا راضی نیستند.
شورای نگهبان – با هیاتی 12 نفره متشکل از فقهای اسلام و حقوقدانان - که میتواند قوانین مصوب مجلس را رد کند و مانع شرکت نامزدها در انتخابات شود، از حمایت زیادی برخوردار است. 62 درصد از آنهایی که مورد نظرسنجی واقع شدند، گفتهاند که شورایی از عالمان دینی برجسته باید قدرت عوض کردن قوانین را هنگامی که آن را در تضاد با اسلام ببینند، داشته باشند در حالی که
24 درصد گفتهاند قوانینی که توسط نمایندگان منتخب مردم تصویب شود، نباید توسط عالمان دینی برجسته رد شود. قویترین جایگاه در سلسله مراتب سیاسی ایران متعلق به رهبری است؛ جایگاهی که توسط آیتالله روحالله خمینی ایجاد و بعد از فوت ایشان در سال 1989 به آیتالله علي خامنهای سپرده شد. اگرچه رهبر توسط 86 نفر روحانی عضو مجلس خبرگان تعیین میشود، 55 درصد از ایرانیها میگویند روش انتخاب رهبر در ایران با اصول دموکراسی همخوانی دارد. این دیدگاه احتمالا ناشی از این واقعیت است که مجلس خبرگان خود توسط مردم انتخاب میشود و لذا در انتخاب رهبری، مردم به طور غیرمستقیم تأثیرگذارند.یک اکثریت بزرگ 61درصدی معتقدند قانون اساسی ایران به رهبر قدرت لازم را میدهد و 6درصد دیگر معتقدند رهبر باید قدرت کمتری داشته باشد. تنها 17 درصد معتقدند که قدرت رهبر بیش از حد نیاز است.
7- آزادی بیان: اکثریت بزرگی میگوید که مردم در ایران در بیان دیدگاههای مناقشهبرانگیز، بدون ترس از آزار و مجازات آزادند ولی تنها یک چهارم پاسخدهندگان میگویند که کاملا آزادی دارند. اکثریتی - به تعداد بالاتری از سال گذشته - میگوید حکومت باید این حق را داشته باشد که از انتشار رسانههایی که عامل بیثباتی میپندارد جلوگیری به عمل آورد. اگرچه سابقه حقوق بشر ایران توسط تعداد زیادی از سازمانهای بینالمللی مورد انتقاد قرار گرفته است، خود ایرانیها وضع بهتری برای خود قائل هستند. 71 درصد از ایرانیها خودشان را حداقل تاحدودی آزاد «جهت بیان دیدگاههای مناقشهبرانگیز سیاسی بدون مورد آزار یا مجازات قرار گرفتن میدانند» اما تنها 27 درصد میگویند که کاملا آزاد هستند.
اکثریت بزرگی از ایرانیان اصول آزادی نشریات را تایید میکنند اما بیشترشان از برخی نظارتهای حکومتی بر رسانهها حمایت میکنند. 58 درصد میگویند که حکومت باید این حق را داشته باشد که رسانهها را از انتشار چیزهایی که به نظرش ایجاد بیثباتی میکند بازدارد، درحالی که تنها 36 درصد میگویند که نشریات باید حق انتشار اخبار و افکار بدون هیچ نظارتی از سوی حکومت را داشته باشند. تعداد هر 2 گروه (موافق و مخالف) نسبت به نتایج نظرسنجی «دبلیوپیاو» در سال 2008 (45 درصد موافق نظارت و 31 درصد مخالف نظارت بر نشریات) بیشتر است اما در نظرسنجی قبلی 24 درصد با گفتن نمیدانم از پاسخ دادن امتناع ورزیدند؛ چیزی در حدود 4 برابر امسال (6 درصد).
9- ارزیابی نهادهای حکومتی ایران :یک اکثریت بزرگ میگوید «حداقل در برخی از اوقات» به درستی عملکرد حکومت ایران اعتماد دارند و یک اکثریت متوسط در «بیشتر اوقات» به درستی عملکرد حکومت اعتماد دارد. اکثریتهای بزرگی، حداقل تاحدی به همه نهادهای اصلی حکومت اعتماد دارند و دو سوم پاسخدهندگان اعتماد زیاد به رئیسجمهور را ابراز داشتهاند و همین طور اکثریت متوسطی به پلیس اعتماد دارند. با این وجود کمتر از نیمی ابراز اعتماد زیاد به وزارت کشور، مجلس، شورای نگهبان یا قوه قضائیه کردهاند. 85 درصد از ایرانیها میگویند به درستی عملکرد حکومتشان حداقل در برخی از اوقات اعتماد دارند ولی تنها 54 درصد میگویند که به درستی عملکرد آن در اکثر اوقات اعتماد دارند. 11 درصد میگویند حکومت بسیار بندرت عملکرد درستی داشته که 2 درصدشان معتقدند اصلا عملکرد درستی نداشته است.درجه اعتماد به نهادهای مختلف حکومتی به تناسب متغیر است.
ریاستجمهوری با 85 درصد بالاترین است و پاسخدهندگان اظهار کردهاند حداقل تاحدودی به آن اعتماد دارند که 64 درصد از این بین، اعتماد بالایی را ابراز کردهاند.
83 درصد از ایرانیان به پلیس اعتماد دارند که 52 درصدشان اعتماد بالایی را اظهار کردهاند.
79 درصد به مجلس اعتماد دارند که 40 درصدشان دارای اعتماد بالا به آن هستند.
73 درصد به نظام قضایی اعتماد دارند که 43درصدشان اعتماد بالایی را ابراز کردهاند.
72 درصد به وزارت کشور اعتماد دارند که 38 درصدشان اعتماد بالا را ابراز کردهاند و 71 درصد به شورای نگهبان که 42درصدشان اعتماد بالایی به آن داشتهاند.
منبع: باشگاه انديشه
ترجمه : محمد مظهری نتايج افكارسنجي دانشگاه مريلند از جامعه ايراني
اکثریت مرم ايران هنوز به حکومت ایالات متحده نگاه منفی دارند. یک اکثریت قابل ملاحظه میگویند که ایالات متحده با ایران منصفانه برخورد نمیکند و از قدرتش سوءاستفاده میکند. اکثریت بالایی فکر میکنند ایالات متحده سعی دارد اسلام را تضعیف و تجزیه و فرهنگ آمریکایی را بر جامعه مسلمانان تحمیل و منابع نفتی خاورمیانه را تحت کنترل درآورد
روششناسی
این تحقیق توسط سازمان نظر عمومی جهانی - پروژهای که خود توسط برنامه نگرشهای سیاست بینالملل (PIPA) در دانشگاه مریلندآمريكا اداره میشد - طراحی، مدیریت و مورد تحلیل واقع شد. اعضای این سازمان، سابقه تحقیقات قبلی در ایران با استفاده از مصاحبههای چهره به چهره و نیز روش گروه متمرکز را دارند. این سازمان مسؤول همه سوالات پیمایش و تفسیر یافتههاست. این پیمایش با استفاده از تکنیک مصاحبه تلفنی - رایانهای توسط یک آژانس تحقیقاتی حرفهای در خارج از ایران انجام شد. همه مصاحبهکنندگان فارسیزبان بومی بودند. تکنیک مصاحبه تلفنی و آژانس تحقیقاتی خارجی از آن رو انتخاب شدند که هیچ فشار سیاسی روی سوالات پرسیده شده یا شک و شبههای درباره تاثیر نهادهای حکومتی ایرانی در فرآیند جمعآوری دادهها وجود نداشته باشد. در گذشته وقتی ما تحقیقات مستندی درباره نگرش ایرانیان - از جمله آنچه توسط T.F.T
(Terror - Free - Tomorrow) و سازمان نظر عمومی جهانی انجام شده - را خوب بررسی کردیم، متوجه شدیم که روشهای تلفنی و چهره به چهره نتایج بسیار مشابه با سوالاتی قابلمقایسه را به دست دادهاند. طبقهبندی نمونه ما براساس استانهای ایران و با استفاده از کد منطقه و مرکز مخابراتی خطوط تلفنی زمینی در ایران بود؛ شمارههایی که به صورت تصادفی انتخاب میشدند و 4 رقم آخر شماره تلفنهای واقعی دارای یک تنوع تصادفی بودند. سازمانهای تحقیقاتی آکادمیک و تجاری در ایران روشهای تلفنی بسیار مشابهی را در پیمایشها به کار میگیرند. وقتی یک محل مسکونی به دست میآمد، یک فرد بزرگسال به طور تصادفی با استفاده از «تکنیک تاریخ تولد بعدی» انتخاب میشد. یک تماس ابتدایی و
3 بار تکرار تماس برای هر مصاحبه مدنظر گرفته شد. تلاش برای مصاحبه با همه 1003 مورد به پایان رسید و میزان امتناع از مصاحبه 52 درصد بود.
طبق گزارش شرکت مخابرات ایران، ضريب نفوذ خطوط تلفن خانگی در ایران بالای 80 درصد خانوادههاست. سازمان نظر عمومی جهانی در یک پیمایش درون - خانهای که با یک نمونه احتمالی ملی از ایرانیان در ژانویه و فوریه 2008 انجام داد، دریافت، 84 درصد ایرانیهای گزارش شده در خانههایشان خط تلفن ثابت دارند. در نمونه کامل شده، همه 30 استان ایران در بخشهایی شبیه به جمعیت واقعیشان بازنمایی شدند و نیز مناطق روستایی و شهری و جنس مذکر و مؤنث هم بدین ترتیب. در این تحقیق، روش ارزش پستی با استفاده از عاملهای جنسیت، سن، استان و سکونت در شهر یا روستا به کار گرفته شد. اهداف جمعیتشناختی مبتنی بودند بر دادههای سال 2005 از مرکز آمار ایران. در کل، تاثیر وزندهی خیلی کم بود، با این وجود پاسخدهندگان 55 ساله و بزرگتر تا حدودی وزن بیشتر و پاسخدهندگان بین 44 - 35 وزن کمتری یافتند. برخی از سوالاتی که ما برایشان دادههای خط روندی داشتیم، زمینه کمتری برای گرفتن جایگاه مناقشهانگیز در این نظرسنجی داشتند. اما رویهم رفته، باید اذعان داشت که در بیشتر سوالات، تعداد افرادی که از پاسخ امتناع ورزیدند خیلی کم بود. مهمتر اینکه در بسیاری از سوالات، تعداد زیادی و در مواردی اکثریت پاسخدهندگان موضعی ستایشگرانه - ولی نه بهطور کامل - نسبت به حکومت، نظام ایران و سیاستگذاریهای حکومت داشتند.
یافتههای اصلی
1- دیدگاهها نسبت به اوباما: اعتماد به رئیسجمهور اوباما در ايران درباره انجام کار درست در مسائل جهانی بسیار پایین است؛ پایینتر از 20 کشور دیگر جهان که این سوال در نظرسنجی از آنها پرسیده شد. اما دیدگاهها نسبت به اوباما به نحو قابل ملاحظهای بهتر از سلف وی، جورج بوش است. باوجود سخنرانی اوباما در قاهره در ژوئن 2009، که در آن تأکید کرد برای اسلام احترام قائل است، تعداد کمی از ایرانیان به چنین سخنی باور دارند.
2- دیدگاهها نسبت به حکومت ایالات متحده: اکثریت هنوز به حکومت ایالات متحده نگاه منفی دارند. یک اکثریت قابل ملاحظه میگویند که ایالات متحده با ایران منصفانه برخورد نمیکند و از قدرتش سوءاستفاده میکند. اکثریت بالایی فکر میکنند که ایالات متحده سعی دارد اسلام را تضعیف و تجزیه و فرهنگ آمریکایی را بر جامعه مسلمانان تحمیل کند و منابع نفتی خاورمیانه را تحت کنترل درآورد.با این وجود علائم مثبت چندی هم وجود دارد. در حالی که اکثرا قبول ندارند که ایجاد یک دولت فلسطینی، هدف واقعی ایالات متحده است، تعداد کسانی که معتقدند هدف آمریکا چنین است افزایش یافته است.
دیدگاهها نسبت به حکومت و جامعه ایران
3- انتخابات ریاستجمهوری در ژوئن 2009: در میان کسانی که میگویند رای دادهاند، اکثریت میگویند به احمدینژاد رای دادهاند. در پاسخ به این سوال که اگر انتخابات دوباره برگزار شود به چه کسی رای خواهند داد، نیمی میگویند به احمدینژاد. 80 درصد پاسخدهندگان میگویند احمدینژاد «باصداقت» است، ولی صرفا نیمی از پاسخدهندگان معتقدند وی «بسیار باصداقت» است.
4- فرآیند برگزاری انتخابات: 80 درصد میگویند که احمدینژاد را رئیسجمهور مشروع ایران میدانند. بیشتر پاسخدهندگان به فرآیند برگزاری انتخابات و نتایج اعلام شده اظهار اعتماد کردهاند. در کل، از هر 10 نفر، 8 نفر میگویند که از فرآیندی که طبق آن حاکمان ایران انتخاب شدهاند «راضی»اند ولی تنها 40 درصد میگویند که «خیلی راضی»اند و تنها 4/0 درصد پاسخدهندگان از ایده نظارت ناظران بینالمللی بر انتخابات حمایت میکنند.
5- ارزیابیها از توسعه در 4 سال گذشته: اکثریتی میگوید در 4 سال گذشته توانایی ایران در مقاومت در برابر فشارهای خارجی بیشتر و تعداد زیادی میگویند در همین دوره وضع آزادیهای مدنی بهتر شده است. درباره روابط ایران با دیگر کشورها و وضع اقتصادی خود افراد، در واقع دیدگاهها آمیزهای از بهتر شدن و بدتر شدن است.
6- نظام جمهوری اسلامی: روی هم رفته بیشتر ایرانیها حمایتشان از نظام حکومتی موجود را اعلام میدارند.
87 درصد میگویند از نظام «راضی»اند، گرچه تنها 41 درصد میگویند از نظام «بسیار راضی»اند. 60درصد پاسخدهندگان وجود هیأتی از علمای دینی [شورای نگهبان] دارای حق تغییر قوانین را مورد تایید قرار دادهاند، در حالی که یک چهارم اظهار مخالفت کردهاند. اکثریت میگویند، روش انتخاب رهبر ایران با اصول دموکراسی همخوانی دارد و سهپنجم پاسخدهندگان گفتهاند که از میزان قدرت وی احساس آرامش میکنند.
7- آزادی بیان: اکثریت بزرگی میگوید که مردم در ایران، در بیان دیدگاههای مناقشه برانگیز، بدون ترس از آزار و مجازات آزادند، ولی تنها یک چهارم پاسخدهندگان میگویند که کاملا آزادی دارند. اکثریتی - به تعداد بالاتری از سال گذشته - میگوید حکومت باید این حق را داشته باشد که از انتشار رسانههایی که عامل بیثباتی میپندارد جلوگیری به عمل آورد.
8- ارزیابی نهادهای حکومتی ایران : یک اکثریت بزرگ میگوید «حداقل در برخی از اوقات» به درستی عملکرد حکومت ایران اعتماد دارند و یک اکثریت متوسط در «بیشتر اوقات» به درستی عملکرد حکومت اعتماد دارد. اکثریتهای بزرگی، حداقل تاحدی به همه نهادهای اصلی حکومت اعتماد دارند و دو سوم پاسخدهندگان اعتماد زیاد به رئیسجمهور را ابراز داشتهاند و همین طور اکثریت متوسطی به پلیس اعتماد دارند. با این وجود کمتر از نیمی ابراز اعتماد زیاد به وزارت کشور، مجلس، شورای نگهبان یا قوه قضائیه کردهاند.
روابط با ما
1- دیدگاهها نسبت به اوباما: اعتماد به رئیسجمهور اوباما در انجام کار درست در مسائل جهانی بسیار پایین است؛ پایینتر از 20 کشور دیگر جهان که این سوال در نظرسنجی از آنها پرسیده شد. اما دیدگاهها نسبت به اوباما به نحو قابل ملاحظهای بهتر از سلف وی، جورج بوش است. باوجود سخنرانی اوباما در قاهره در ژوئن 2009، که در آن تأکید کرد برای اسلام احترام قائل است، تعداد کمی از ایرانیان به چنین سخنی باور دارند.
بعد از انقلاب اسلامی 1979، ایرانیها پیوسته احترام کمی برای رؤسايجمهور آمریکا قائل بودهاند. در نظرسنجی سال 2008 توسط دبلیوپیاو تنها 6 درصد ایرانیها ابراز اعتماد به جورج بوش کردند. نگرشها نسبت به اوباما مثبتتر است، ولی ایرانیها هنوز بدگمانند. در پاسخ به اینکه چقدر به درستی عملکرد اوباما در مسائل جهانی اعتماد دارند فقط 16 درصد گفتند اعتماد دارند که 2درصدشان اعتماد زیاد و 14 درصدشان تا حدی به وی اعتماد دارند. 71 درصد گفتند که به وی اعتماد ندارند (14 درصد اعتماد زیادی ندارند و 57 درصد اصلا اعتماد ندارند). این مقدار پایینتر از 20 کشوری است که توسط دبلیوپیاو درباره همین سوال در بهار 2009 مورد نظرسنجی قرار گرفتند. اوباما طی بازدیدی از خاورمیانه در مه و ژوئن 2009 سخنرانیای در قاهره ایراد کرد که در آن بر احترامش نسبت به اسلام تأکید کرد. با این حال تنها
25 درصد از ایرانیان قانع شدند که او واقعا چنین است.
59 درصد میگویند که او واقعا احترام قائل نیست و
17 درصد میگویند نمیدانند یا از پاسخ امتناع کردهاند.
2- دیدگاهها نسبت به حکومت ایالات متحده: اکثریت مردم ايران هنوز به حکومت ایالات متحده نگاه منفی دارند. یک اکثریت قابل ملاحظه میگویند که ایالات متحده با ایران منصفانه برخورد نمیکند و از قدرتش سوء استفاده میکند. اکثریت بالایی فکر میکنند که ایالات متحده سعی دارد اسلام را تضعیف و تجزیه و فرهنگ آمریکایی را بر جامعه مسلمانان تحمیل و منابع نفتی خاورمیانه را تحت کنترل درآورد. با این وجود علائم مثبت چندی هم وجود دارد. در حالی که اکثرا قبول ندارند که ایجاد یک دولت فلسطینی هدف واقعی ایالات متحده باشد، تعداد کسانی که معتقدند هدف آمریکا چنین است افزایش یافته است. در حالی که دیدگاهها نسبت به رئیسجمهور اوباما به نسبت بالایی منفی است، نسبت به حکومت ایالات متحده این وضع حتی مقداری هم بدتر است. 77 درصد از ایرانیها میگویند که نگاهی«منفی» به حکومت ایالات متحده دارند که درصد قابل توجهشان - 69درصد – نگاه «بسیار منفی» داشتهاند و 17 درصد هم نگاه مثبتی دارند که نگاه 3درصدشان بسیار مثبت بوده است. در عین حال برخی علائم نرمش نسبت به ایالات متحده وجود دارد: 77 درصد با نگاه منفی به حکومت ایالات متحده از 85 درصد نظرسنجی 2008 دبلیوپیاو پایینتر است. 68 درصد با نگاه خیلی منفی از 75 درصد کمتر است در حالی که 17 درصد با دیدگاه مثبت از 2 برابر این تناسب - 8 درصد - در سال 2008 بیشتر است. اکثریت بالایی از ایرانیان احساس میکنند که ایالات متحده رفتار ناعادلانهای با آنان دارد. در پاسخ به «نحوه رفتار ایالات متحده نسبت به حکومت ما، آیا فکر میکنید آمریکا غالبا با حکومت ما منصفانه برخورد میکند یا از قدرت عظیم خود جهت وادار ساختن حکومتمان به انجام خواستههای خود سوءاستفاده میکند؟» درصد قابل توجهی - 85 درصد - میگویند که ایالات متحده از قدرتش سوءاستفاده میکند، در حالی که فقط 7 درصد معتقدند که آمریکا با ایران رفتار عادلانهای دارد. در 19کشوری که دبلیوپیاو در بهار سال 2009 نظرسنجی گرفته بود، 3 کشور دیگر نگاه منفی مشابهی داشتند: پاکستان (90 درصد)، فلسطین (87 درصد) و ترکیه (86 درصد). ایرانیها هنوز هم نسبت به اهداف ایالات متحده، به میزان زیادی بدگمان هستند. اکثریت بالایی فکر میکنند هدف آمریکا «تضعیف و تجزیه جهان اسلام» (81 درصد) و «حفظ کنترل بر منابع نفتی خاورمیانه» (78 درصد) است؛ تعدادی که نسبت به سال 2008 تغییر معناداری نداشتهاند. همچنین سه چهارم میگویند ایالات متحده قصد دارد «فرهنگ آمریکایی را بر جامعه اسلامی تحمیل کند». تعداد کمی به اینکه ایجاد یک دولت فلسطینی نیت واقعی آمریکا باشد اطمینان دارند؛ از سوی دیگر، در این حوزه تا حدودی پیشرفت وجود داشته است - شاید به دلیل تلاشهای اوباما در فشار بر اسرائیل برای توقف شهرک سازی در نوار غربی. یک چهارم ایرانیها (25 درصد) اکنون معتقدند که این امر قطعا یا احتمالا هدف ایالات متحده است که از 12 درصد در سال 2008 بالاتر است. یک اکثریت از پاسخدهندگان
(55 درصد) هنوز باور ندارند که ایالات متحده قصد داشته باشد فلسطین یک دولت شود، اگرچه این بهطور معناداری از 78 درصد در نظرسنجی قبلی دبلیوپیاو پایینتر است. در میان دیگر نشانههای مثبت، یک اکثریت متوسط دیدگاه مثبتی نسبت به مردم آمریکا دارند، چنانکه 51 درصد میگویند نظرشان درباره مردم آمریکا خیلی یا تاحدی مثبت است. این یافته با نظرسنجی 2008 همخوانی بالایی دارد در حالی که دیدگاهها در سال 2006 تا حدودی منفیتر بودند.
ایرانیها به نیت آمریکا در ترویج دموکراسی در جهان اسلام بیاعتمادند. تنها 16 درصد اعتقاد دارند که ایالات متحده از دموکراسی در کشورهای اسلامی بیهیچ قید و شرطی حمایت میکند. نيمی (51 درصد) اعتقاد دارند که «آمریکا طرفدار دموکراسی در کشورهای مسلمان است ولی تنها به شرطی که حکومت آن با ایالات متحده همکاری داشته باشد». تقریبا یک پنجم (19 درصد) اعتقاد دارند که ایالات متحده کاملا مخالف دموکراسی در جهان اسلام است.
دیدگاهها نسبت به حکومت و جامعه ایران
3- انتخابات ریاستجمهوری در ژوئن 2009: در میان کسانی که میگویند رای دادهاند، اکثریت میگویند، به احمدینژاد رای داده اند. در پاسخ به این سوال که اگر انتخابات دوباره برگزار شود به چه کسی رای خواهند داد، نیمی میگویند به احمدینژاد. 80 درصد پاسخدهندگان میگویند احمدینژاد «با صداقت» است، ولی صرفا نیمی از پاسخدهندگان معتقدند وی «بسیار با صداقت» است. انتخاب دوباره رئیسجمهور، محمود احمدینژاد در ژوئن 2009، محرک اعتراضات خشونت آمیزی در تهران و دیگر شهرهای ایران توسط حامیان مخالفان دولت که ادعا میکردند در انتخابات تقلب شده است، شد. اما در میان 87 درصد از پاسخدهندگان به نظرسنجی که در انتخابات ژوئن رای دادند، 55 درصد میگویند به احمدینژاد رای دادهاند. تنها 14 درصد میگویند که به کاندیدای اصلی مخالفان دولت؛ میرحسین موسوی، که طرفدارانش در خارج از کشور وی را برنده انتخابات میدانستند، رای دادهاند. 26 درصد به طور کامل از پاسخ دادن امتناع ورزیدند. در پاسخ به اینکه اگر انتخابات دوباره برگزار میشد چه رایی میدادند، روی هم رفته 49 درصد گفتهاند که به احمدینژاد رای میدادند و 8 درصد به موسوی و 13 درصد گفتهاند رای نمیدادند و 26 درصد پاسخ ندادهاند.
بخش گستردهای از ایرانیان احمدینژاد را «باصداقت» میدانند. 80 درصد گفتهاند که او «باصداقت» است، گرچه فقط 48 درصد گفتهاند وی «بسیار باصداقت» است. یک اقلیت بسیار کوچک هم (11 درصد) گفتهاند که او خیلی «باصداقت» نیست یا «اصلا باصداقت» نیست.
4- فرآیند برگزاری انتخابات: 80درصد میگویند که احمدینژاد را رئیسجمهور مشروع ایران میدانند. بیشتر پاسخدهندگان به فرآیند برگزاری انتخابات و نتایج اعلام شده اظهار اعتماد کردهاند. در کل از هر 10 نفر، 8 نفر میگویند که از فرآیندی که طبق آن حاکمان ایران انتخاب شدهاند «راضی»اند ولی تنها40 درصد میگویند که «خیلی راضی»اند. و تنها 4/0 درصد پاسخدهندگان از ایده نظارت ناظران بینالمللی بر انتخابات حمایت میکنند. در نظرسنجی 2 ماه پس از انتخابات جنجالی، 81 درصد از ایرانیان احمدینژاد را رئیسجمهور قانونی ایران میدانند. فقط 10 درصد مخالفت کردهاند. 83 درصد میگویند که انتخابات «آزاد و عادلانه» بوده است و 66 درصد هم گفتهاند این انتخابات «کاملا آزاد» و عادلانه بوده است. درعین حال 17 درصد میگویند انتخابات «تا حدی آزاد و عادلانه» بوده است. به همین مقدار (83 درصد) اظهار اعتماد به نتایج انتخابات کردهاند و 62 درصد میگویند که «اعتماد زیادی» به آن دارند، در حالی که 21 درصد میگویند «تا حدی» به نتایج اعتماد دارند. تنها 13 درصد میگویند که رهبر ایران نباید بعد از انتخابات از احمدینژاد حمایت میکرد در حالی که 76 درصد این کار را تأیید کردهاند. درباره فرآیند کلیای که از طریق آن حاکمان در ایران انتخاب میشوند، یک اکثریت بسیار بالا (81 درصد) میگویند از این فرآیند کلی «راضی»اند و 40 درصد میگویند که «خیلی راضی»اند. 16 درصد هم اظهار داشتهاند که «راضی» نیستند. سطح رضایت گزارش شده از فرآیند انتخابات بهطور معناداری نسبت به سال 2008 افزایش داشته است که در آن 62 درصد گفتهاند «راضی» هستند و فقط 18 درصد گفتهاند «خیلی راضی»اند و آنهایی که گفتهاند ناراضیاند 28 درصد بودند. کشمکش و درگیری بر سر آرا موجب درخواستهای گوناگونی از سوی حامیان مخالفان دولت و تحلیلگران خارجی شد مبنی بر اینکه ایران قدمهایی را برای تضمین شفافیت، آزادی و عادلانه بودن انتخابات بردارد. پیشنهادی که بهطور گسترده مطرح شد این بود که ایران به ناظران سازمان ملل اجازه دهد بر انتخابات نظارت داشته باشند. اما تنها 4/0 درصد ایرانیها گفتهاند که کشورها باید به عنوان یک قاعده اساسی به سازمان ملل اجازه نظارت دهند و اکثریت گفتهاند کشورها نباید چنین کاری کنند. جز شیلی، ایران تنها کشوری است که در میان 18 کشوری که امسال مورد نظرسنجی دبلیوپیاو قرار گرفتند، چنین موضعی را اتخاذ کرده است.
5- ارزیابیها از توسعه در 4 سال گذشته: اکثریتی میگوید در 4 سال گذشته توانایی ایران در مقاومت در برابر فشارهای خارجی بیشتر و تعداد زیادی میگویند در همین دوره وضع آزادیهای مدنی بهتر شده است. درباره روابط ایران با دیگر کشورها و وضع اقتصادی خود افراد، در واقع دیدگاهها آمیزهای از بهتر شدن و بدتر شدن است. از پاسخگویان ایرانی خواسته شد تغییرات 4 سال گذشته را از زمان انتخاب احمدینژاد در 2005 مورد ارزیابی قرار دهند. در طی این دوره 4 ساله، ایران به سبب برنامه هستهایاش تحت فشار شدید ایالات متحده و دیگر کشورها قرار گرفت که مسلما مهمترین مسأله دوره احمدینژاد بوده است. یک اکثریت 57 درصدی میگویند که در این دوره «توانایی ایران برای مقاومت در برابر فشارهای خارجی» افزایش یافته است. در حالی که فقط 14 درصد میگویند موقعیت ایران بدتر شده و 13 درصد میگویند مثل قبل باقی مانده است.
حوزه دیگری که بهبود در آن دیده شده، میزان آزادیهای مدنی بوده است، چنانکه تعداد زیادی (48 درصد) میگویند وضع بهتر شده است (23 درصد میگویند بدتر شده و 22 درصد میگویند مثل قبل مانده است).ایرانیها درباره تغییرات روی داده در روابط کشورشان با غرب در این دوره چنین دیدگاهی دارند: 33 درصد میگویند بهتر شده، 30 درصد اعتقاد دارند بدتر شده و 16 درصد معتقدند مثل قبل مانده است. وقتی از پاسخدهندگان درباره وضع اقتصادی خانوادههای خودشان سوال کردیم، دیدگاههای آمیختهای وجود داشت. رایجترین پاسخ این بوده است که وضع اقتصادیشان همانطور مثل قبل مانده است (42 درصد)،31 درصد معتقدند که بدتر و 27 درصد میگویند که بهتر شده است. در نظرسنجی ماه مه 2009 «تیافتی»، نتایج مشابهی به دست آمد که در آن 47 درصد گفته بودند وضع اقتصادیشان از زمانی که احمدینژاد برای نخستین بار انتخاب شد، همانطور مثل قبل مانده است.
6- نظام جمهوری اسلامی: رویهم رفته بیشتر ایرانیها حمایتشان از نظام حکومتی موجود را اعلام میدارند.
87 درصد میگویند از نظام «راضی»اند، گرچه تنها 41 درصد میگویند از نظام «بسیار راضی»اند. 60 درصد پاسخدهندگان وجود هیأتی از علمای دینی [شورای نگهبان] دارای حق تغییر قوانین را مورد تایید قرار دادهاند، درحالی که یک چهارم اظهار مخالفت کردهاند. اکثریت میگویند، روش انتخاب رهبر ایران با اصول دموکراسی همخوانی دارد و سه پنجم پاسخدهندگان گفتهاند که از میزان قدرت وی احساس آرامش میکنند. سیستم حکومتی پیچیده جمهوری اسلامی که قدرت را میان مجموعه متنوعی از نهادهای انتخابی، انتصابی و اغلب متداخل تقسیم کرده است، همیشه باعث سردرگمی و غالبا مورد انتقاد غرب بوده است اما ایرانیها از آن حمایت میکنند. در پاسخ به این سوال که آیا شما به طور کلی از نظام راضی هستید، تعداد قابل توجهی (87 درصد) ابراز رضایت کردهاند، گرچه فقط 41 درصد میگویند که «بسیار راضی»اند. فقط 10 درصد ناراضی هستند که 3 درصدشان اصلا راضی نیستند.
شورای نگهبان – با هیاتی 12 نفره متشکل از فقهای اسلام و حقوقدانان - که میتواند قوانین مصوب مجلس را رد کند و مانع شرکت نامزدها در انتخابات شود، از حمایت زیادی برخوردار است. 62 درصد از آنهایی که مورد نظرسنجی واقع شدند، گفتهاند که شورایی از عالمان دینی برجسته باید قدرت عوض کردن قوانین را هنگامی که آن را در تضاد با اسلام ببینند، داشته باشند در حالی که
24 درصد گفتهاند قوانینی که توسط نمایندگان منتخب مردم تصویب شود، نباید توسط عالمان دینی برجسته رد شود. قویترین جایگاه در سلسله مراتب سیاسی ایران متعلق به رهبری است؛ جایگاهی که توسط آیتالله روحالله خمینی ایجاد و بعد از فوت ایشان در سال 1989 به آیتالله علي خامنهای سپرده شد. اگرچه رهبر توسط 86 نفر روحانی عضو مجلس خبرگان تعیین میشود، 55 درصد از ایرانیها میگویند روش انتخاب رهبر در ایران با اصول دموکراسی همخوانی دارد. این دیدگاه احتمالا ناشی از این واقعیت است که مجلس خبرگان خود توسط مردم انتخاب میشود و لذا در انتخاب رهبری، مردم به طور غیرمستقیم تأثیرگذارند.یک اکثریت بزرگ 61درصدی معتقدند قانون اساسی ایران به رهبر قدرت لازم را میدهد و 6درصد دیگر معتقدند رهبر باید قدرت کمتری داشته باشد. تنها 17 درصد معتقدند که قدرت رهبر بیش از حد نیاز است.
7- آزادی بیان: اکثریت بزرگی میگوید که مردم در ایران در بیان دیدگاههای مناقشهبرانگیز، بدون ترس از آزار و مجازات آزادند ولی تنها یک چهارم پاسخدهندگان میگویند که کاملا آزادی دارند. اکثریتی - به تعداد بالاتری از سال گذشته - میگوید حکومت باید این حق را داشته باشد که از انتشار رسانههایی که عامل بیثباتی میپندارد جلوگیری به عمل آورد. اگرچه سابقه حقوق بشر ایران توسط تعداد زیادی از سازمانهای بینالمللی مورد انتقاد قرار گرفته است، خود ایرانیها وضع بهتری برای خود قائل هستند. 71 درصد از ایرانیها خودشان را حداقل تاحدودی آزاد «جهت بیان دیدگاههای مناقشهبرانگیز سیاسی بدون مورد آزار یا مجازات قرار گرفتن میدانند» اما تنها 27 درصد میگویند که کاملا آزاد هستند.
اکثریت بزرگی از ایرانیان اصول آزادی نشریات را تایید میکنند اما بیشترشان از برخی نظارتهای حکومتی بر رسانهها حمایت میکنند. 58 درصد میگویند که حکومت باید این حق را داشته باشد که رسانهها را از انتشار چیزهایی که به نظرش ایجاد بیثباتی میکند بازدارد، درحالی که تنها 36 درصد میگویند که نشریات باید حق انتشار اخبار و افکار بدون هیچ نظارتی از سوی حکومت را داشته باشند. تعداد هر 2 گروه (موافق و مخالف) نسبت به نتایج نظرسنجی «دبلیوپیاو» در سال 2008 (45 درصد موافق نظارت و 31 درصد مخالف نظارت بر نشریات) بیشتر است اما در نظرسنجی قبلی 24 درصد با گفتن نمیدانم از پاسخ دادن امتناع ورزیدند؛ چیزی در حدود 4 برابر امسال (6 درصد).
9- ارزیابی نهادهای حکومتی ایران :یک اکثریت بزرگ میگوید «حداقل در برخی از اوقات» به درستی عملکرد حکومت ایران اعتماد دارند و یک اکثریت متوسط در «بیشتر اوقات» به درستی عملکرد حکومت اعتماد دارد. اکثریتهای بزرگی، حداقل تاحدی به همه نهادهای اصلی حکومت اعتماد دارند و دو سوم پاسخدهندگان اعتماد زیاد به رئیسجمهور را ابراز داشتهاند و همین طور اکثریت متوسطی به پلیس اعتماد دارند. با این وجود کمتر از نیمی ابراز اعتماد زیاد به وزارت کشور، مجلس، شورای نگهبان یا قوه قضائیه کردهاند. 85 درصد از ایرانیها میگویند به درستی عملکرد حکومتشان حداقل در برخی از اوقات اعتماد دارند ولی تنها 54 درصد میگویند که به درستی عملکرد آن در اکثر اوقات اعتماد دارند. 11 درصد میگویند حکومت بسیار بندرت عملکرد درستی داشته که 2 درصدشان معتقدند اصلا عملکرد درستی نداشته است.درجه اعتماد به نهادهای مختلف حکومتی به تناسب متغیر است.
ریاستجمهوری با 85 درصد بالاترین است و پاسخدهندگان اظهار کردهاند حداقل تاحدودی به آن اعتماد دارند که 64 درصد از این بین، اعتماد بالایی را ابراز کردهاند.
83 درصد از ایرانیان به پلیس اعتماد دارند که 52 درصدشان اعتماد بالایی را اظهار کردهاند.
79 درصد به مجلس اعتماد دارند که 40 درصدشان دارای اعتماد بالا به آن هستند.
73 درصد به نظام قضایی اعتماد دارند که 43درصدشان اعتماد بالایی را ابراز کردهاند.
72 درصد به وزارت کشور اعتماد دارند که 38 درصدشان اعتماد بالا را ابراز کردهاند و 71 درصد به شورای نگهبان که 42درصدشان اعتماد بالایی به آن داشتهاند.
منبع: باشگاه انديشه
ترجمه : محمد مظهری ارسال نظر
پربیننده