محمد صابری
جشنواره بیست‌وهشتم فیلم فجر از همان روزهای نخست فعالیت دبیرخانه و با استقرار دفتر در جایی متفاوت از ساختمان سنتی بنیاد فارابی (در ساختمان اصلی وزارت فرهنگ و ارشاد) تفاوت اصلی خود را نسبت به دوره‌های قبل به رخ کشید. این نخستین دوره جشنواره بود که تحت مدیریت و سازماندهی «سازمان جشنواره فیلم فجر» برگزار می‌شد و بدون اسپانسر غیرسینمایی، تنها نشان بنیاد سینمایی فارابی را به‌عنوان حامی مالی در پوسترهای خود ثبت کرد. انتصاب نخستین دبیر غیرمدیرعامل فارابی هم به این تغییرات سر و شکلی جدی‌تر داد تا «مستقل‌ترین» جشنواره فيلم فجر در کتابچه برگزاری این رویداد بزرگ سینمایی ثبت شود.
دبیر جشنواره؛ آرام، حاضر، موثر
اگر در موعد اعلام معرفی «مهدی مسعودشاهی» به‌عنوان نخستین دبیر غیرمدیرعامل جشنواره فیلم فجر برای بسیاری از اهالی رسانه غریب و دور از ذهن می‌نمود اما امروز و با پایان بیست و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر می‌توان براحتی نمره قبولی به این انتخاب داد. البته این نه به‌معنای برگزاری بی‌‌عیب و نقص جشنواره است (در ادامه همین مطلب به برخی کمبودها اشاره خواهد شد)، که اشاره به این واقعیت دارد که این نقایص، حاصل ریسک‌پذیری و نگاه باز دبیر جشنواره بوده که ترجیح را بر بسترسازی برای بازنمایی ظرفیت‌ها با پیش فرض تحمل هزینه‌های احتمالی دانسته است. تحمل انتقادها و اصرار بر برگزاری متمرکز جشنواره در برج میلاد و ایجاد فضایی باز برای نمایش فیلم‌های توقیفی پس از چند سال انتظار، 2 نمونه از اصلی‌ترین تصمیمات مسعودشاهی بود که انتقادات بسیاری به همراه داشت، کارنامه کلی جشنواره را از نگاه برخی ناظران دچار نقصان‌هایی کرد و البته در مجموع قابل تقدیر بود. اما نمی‌توان از تفاوت‌ها و امتیازات این نخستین دبیر «غیرمدیرعامل» جشنواره فیلم فجر گفت و از حضور مستمر، همراه با آرامش و در برخی صحنه‌ها تأثیرگذار مسعودشاهی در میان اهالی رسانه نگفت. دبیرجشنواره امسال فارغ از دیسیپلین مدیریتی معمول دبیران گذشته در میان اهالی رسانه شنونده نظرات بود، به گپ و گفت می‌ایستاد و کم‌وزیاد جشنواره را از نزدیک رصد می‌کرد و این شاید اصلی‌ترین امتیاز فراغت از دلمشغولی‌های مدیریت بنیاد فارابی برای یک دبیر باشد. از نمونه حضورهای موثر مسعودشاهی می‌توان به حضور بموقع او در نشست پرحاشیه فیلم «زم‌هریر» اشاره کرد که اندکی پس از نیمه شب باعث بازگشت آرامش به سالن نشست‌های خبری جشنواره شد.
کاخ جشنواره؛ دشوار می‌نمود اول ولی...
برگزاری متمرکز بخش‌های اصلی و فرعی جشنواره فیلم فجر در برج میلاد هم از آن اخباری بود که پیش از برگزاری جشنواره نظرهای مثبت و منفی بسیاری را برانگیخت و حتی کار را به جایی رساند که چند خبرنگار در نشست خبری دبیر جشنواره، امیدوار به تغییر، خواستار لغو این تصمیم شدند. البته این اصرار و خواست که بی‌شک خواست غالب اهالی رسانه بود، بی‌نتیجه ماند. با تأکید دبیر بر تجربه کردن این مکان تازه، سرانجام طرح اجرایی شد و چند روز پس از آغاز جشنواره اعتراضات روزهای نخست را فرونشاند. برج میلاد کم‌کم به مکانی مقبول برای کاخ جشنواره تبدیل شد و با پایان جشنواره هم دیگر کسی متعرض سخنان علیرضا سجادپور نشد که اعلام کرد: «سال آینده هم جشنواره در برج میلاد برگزار خواهد شد».
نشست‌های خبری؛ همچنان نامطلوب
محسنات تغییر مکان برگزاری جشنواره چندان شامل حال محل برگزاری نشست‌های نقد و بررسی فیلم‌ها نشد و این نشست‌ها به نسبت دوره‌های قبل، در مکانی نامناسب برگزار شد. از لحاظ کیفی هم اگرچه چک کردن کارت‌ها در ورودی سالن به برنامه‌ها افزوده شده بود اما تغییر چندانی مشاهده نشد و این نشست‌ها همچنان سرد و بی‌ثمر بود. نفس برگزاری نشست که زمانی به‌منظور نقد و بررسی فیلم‌ها با حضور منتقدان و اهالی رسانه در نظر گرفته شده بود کم‌کم ماهیت خود را از دست داده و در این دوره هم چون دوره‌های گذشته صرفاً به موعدی مغتنم برای عکاسان تبدیل شد تا فرصت ثبت تصویر عوامل تولید هر فیلم را به دست آورند. این معضل که در واپسین نشست رسانه‌ای دبیر جشنواره هم دقایقی به بحث رودرروی دبیر با چند تن از خبرنگاران بدل شد، البته راهکاری یک جانبه ندارد و همانگونه که دبیر و مدیر روابط عمومی جشنواره هم تأکید داشتند رفع بخشی از آن به اهالی رسانه بازمی‌گردد. در مجموع آنچه از نشست‌ها انتظار می‌رود چیزی جز این است. اگر منتقدان، امروز از حضور در نشست و مواجهه با عوامل فیلم روبرگردانده‌اند، باید آستانه تحمل عوامل تولید و فیلترگذاری در طرح سوالات از سوی مسؤولان جشنواره در دوره‌های گذشته را آسیب‌شناسی کرد و اگر مسؤولان جشنواره امروز همراه با اهالی رسانه از سطح پایین سوالات طرح شده در نشست‌ها گله‌مندند، این منتقدان و چهره‌های شاخص رسانه هستند که باید پاسخگوی غیبت خود و عدم جهت‌دهی صحیح به جریان کلی سوالات باشند. جشنواره بیست و هشتم در این نمونه هم‌تراز با دوره‌های گذشته و با فاصله بسیار از نقطه مطلوب ظاهر شد.
فیلم‌ها؛ خوب، بد، زشت
صحبت از تأثیرگذاری نشست‌های رسانه‌ای در جشنواره بیست‌وهشتم بی‌اختیار ذهن شنونده را به سمت نشست پرحاشیه فیلم «زم‌هریر» سوق می‌دهد؛ نشست خبری‌ای که تا پاسی از شب اهالی رسانه را در برج میلاد نگه‌داشت تا شاهد متفاوت‌ترین اعتراضات نسبت به یکی از تأسف‌بارترین تولیدات سال گذشته سینمای ایران باشند. کیفیت برگزاری این نشست (که باید پذیرفت بهترین نمونه برای برگزاری یک نشست رسانه‌ای مطلوب در جشنواره فیلم فجر بود) در این مقال نمی‌گنجد اما همین بهانه‌ای برای ورود به اصلی‌ترین محور داوری درباره یک جشنواره است و آن کیفیت آثار حاضر در آن است. در اینکه امسال فیلم‌های قابل توجه و امیدوارکننده‌ای در جشنواره حاضر بودند که تماشایشان لذت‌بخش و حتی در مواردی تکان‌دهنده بود، جای تردید نیست اما بهتر که اندکی فاصله بگیریم و بعد به چینش این آثار در جغرافیای جشنواره که به تعبیر دبیر جشنواره شب قدر سینمای ایران است، بپردازیم. حضور فیلم‌های خارج شده از توقیف مانند «به‌رنگ ارغوان»، «تسویه حساب»، «آتشکار»، «صدسال به این سال‌ها»، «مقلد شیطان» و... را نمی‌توان به‌پای ماحصل امسال سینمای ایران در جشنواره گذاشت و ضعف و قوت‌شان را به ضعف و قوت جشنواره فجر (که هر سال نمایانگر ماحصل یکساله سینمای ایران است) تعبیر کرد اما حضور این آثار مهم‌ترین امتیاز را برای جشنواره به همراه داشت تا منتقدان و اهالی رسانه بی‌واسطه با این آثار مواجه شوند و اگر نیاز به تعدیل یا حتی حذف یکی از آثار از جدول اکران است این در تبادل نظر با سینماگران و اهالی رسانه صورت گیرد، نه در خفا و پشت درهای بسته. درباره این نکته که نمایش برخی از این تولیدات (که بهترین نمونه آن همین «زم‌هریر» است) تا چه حد جو عمومی جشنواره را تحت‌الشعاع قرار داد و حتی تیغ انتقاد تند برخی رسانه‌ها را حواله کلیت جشنواره کرد هم باید فرصتی برای بحثی مفصل‌تر فراهم آید تا به این دوستان رسانه یادآور شویم، نمایش یک فیلم در جشنواره الزاماً به معنی تأیید صددرصدی آن از سوی برگزارکنندگان نیست بلکه نشان دهنده حسن نیت ایشان در فراهم آوردن فرصت بحث و تبادل نظر درباره این تولیدات است. در کنار این نکته اما نقاط سوال‌برانگیز در فهرست بخش‌های اصلی جشنواره کم نبود، چه درباره آثاری که با وجود کیفیت مطلوب (مانند فیلم‌های «دموکراسی تو روز روشن»، «برخورد خیلی نزدیک» و «شکلات داغ») یا حتی کیفیت بسیار بالا (مانند «حوالی اتوبان» و «بدرود بغداد») از حضور در بخش مسابقه اصلی بازماندند و چه درباره آثار ضعیفی که متأسفانه در بخش رقابت به نمایش درآمدند(فیلم‌هایی مانند «باغ قرمز»، «کارناوال مرگ» و«آناهیتا»). دقت شود بحث برسر نمایش این آثار برای بحث و تبادل نظر اهالی سینما نکته دیگری است و آنچه جای تأسف دارد تأیید اولیه این تولیدات از سوی هیأت انتخاب برای حضور در رسمی‌ترین رقابت سینمایی کشور است. در غیراین صورت نمایش آثار سطح پایینی چون «زم‌هریر» و «محفل اکس» در بخش‌های غیررقابتی جشنواره اتفاقاً از نکات مثبت این دوره بود که سطح کار برخی از فیلمسازان را به قضاوت اهالی رسانه گذاشت. با تمام اینها نباید از اکران فیلم‌های شاخصی چون «طلا و مس»، «هفت‌دقیقه تا پاییز»، «شب واقعه»، «ملک سلیمان»، «طهران تهران»،«نفوذی»، «کیفر»، «بیداری رویاها»، «چهل‌سالگی»، «پرسه در مه»، «سنگ اول» و... هم براحتی گذشت که این حجم از آثار قابل قبول در یک جشنواره، بهترین دلیل امیدواری برای سال پیش روی سینمای ایران دارد.
غیبت بولتن‌های رنگارنگ؛ جای خالی حاشیه
اما یکی از خلأهای قابل توجه جشنواره امسال به نسبت دوره‌های قبل و بویژه دوره بیست و هفتم، نبود ویژه‌نامه‌های مختلف درباره متن و حاشیه جشنواره بود. ویژه‌نامه‌هایی که سال گذشته و در کنار بولتن اصلی جشنواره فضای رقابتی شیرینی را برای مطبوعات و اهالی رسانه فراهم آورده بودند، امسال هر یک به‌دلیلی موفق به انتشار این ویژه‌نامه‌ها نشدند و این فضای حاشیه‌ای جشنواره را بشدت تحت‌تأثیر قرار داده بود. فقط کافی است قیاس کنید دامنه امتداد حاشیه‌های نشست «می‌زاک» در جشنواره گذشته را با حاشیه‌های «زم‌هریر» در این جشنواره که در نهایت به یک روز پس از خود رسید و بزودی به سردی گرایید.
مراسم پرحاشیه برای یک جشنواره خوب
با تمام این محسنات و البته کمبودهای حداقلی اما نمی‌توان 3 مراسم برگزار شده برای تبدیل این گردهمايی سینمایی به یک «جشن» را نادیده گرفت. مراسم افتتاحیه و 2 مراسم اختتامیه (بخش بین‌المللی و بخش سینمای ایران) جشنواره امسال را بی‌تردید می‌توان پرحاشیه‌ترین مراسم سینمایی برگزار شده این سال‌ها دانست. از افتتاحیه‌ای که با آشفتگی در برنامه‌ریزی به‌صورتی کاملاً یکنواخت و بی‌‌اتفاق برگزار شد، تا اختتامیه بخش بین‌الملل که با عدم تسلط مجری و برخی بی‌برنامگی‌ها در سطح تعارفات نیمه‌رسمی روی سن باقی‌ماند. اختتامیه بخش سینمای ایران اما گل سرسبد این حاشیه‌ها و بی‌برنامگی‌ها بود که با رفتارهای بی‌تجربه برخی دست‌اندرکاران تلاش‌های 10 روزه دبیرخانه و روابط عمومی جشنواره را کمرنگ کرده و خستگی را بر تن اهالی رسانه باقی گذاشت. ضدگزارشی از آنچه دراین مراسم عجیب گذشت در ذیل همین گزارش درج شده است اما آنچه جای یادآوری دارد همان اصل همیشگی است که فراموش شدنش هر سال اختتامیه جشنواره‌ها بویژه جشنواره فیلم فجر را با حاشیه‌هایی همراه می‌کند؛ اختتامیه یک جشنواره رسمی محل به ثمرنشاندن تلاش‌های جمعی از اهل فن است و با حضور بی‌حد و حصر علاقه‌مندان و مخاطبان عادی (که این درباره سینما شدتی دوچندان می‌یابد) نباید حرمت و جایگاه آن را به یک دور همنشینی خودمانی فروکاست. جشنواره بیست و هشتم با همه خوب و بد‌هایش به پایان رسید اما نباید فراموش کرد تمام آنچه در جشن آینده توقع برآورده شدنش را داریم از همین امروز قابل برنامه‌ریزی و دستیابی است، نه در ماه‌های پایانی و روزهای منتهی به بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر. مروری بر بیست‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر
«جشن» واره‌ای که بود
پاسخ دبیر و مدیر روابط عمومی جشنواره به اعتراضات مراسم اختتاميه
مهدی مسعودشاهی، دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم فجر درباره مشکلات به‌وجود آمده برای خبرنگاران در مراسم اختتامیه به اصحاب رسانه پیام داد. در این پیام آمده است: «جشنواره بین‌المللی فیلم فجر آینه تمام‌نما و انعکاس‌دهنده وحدت و وفاق هنرمندان و سینماگران این سرزمین است و حضور اصحاب رسانه گرمابخش و بازتاباننده این رویکرد ملی در تمام این سال‌ها بوده است. حضور مستمر، گرم و متعهدانه شما خبرنگاران و اصحاب جراید گواهی‌دهنده این وفاق و همدلی اس
محمد صابری
جشنواره بیست‌وهشتم فیلم فجر از همان روزهای نخست فعالیت دبیرخانه و با استقرار دفتر در جایی متفاوت از ساختمان سنتی بنیاد فارابی (در ساختمان اصلی وزارت فرهنگ و ارشاد) تفاوت اصلی خود را نسبت به دوره‌های قبل به رخ کشید. این نخستین دوره جشنواره بود که تحت مدیریت و سازماندهی «سازمان جشنواره فیلم فجر» برگزار می‌شد و بدون اسپانسر غیرسینمایی، تنها نشان بنیاد سینمایی فارابی را به‌عنوان حامی مالی در پوسترهای خود ثبت کرد. انتصاب نخستین دبیر غیرمدیرعامل فارابی هم به این تغییرات سر و شکلی جدی‌تر داد تا «مستقل‌ترین» جشنواره فيلم فجر در کتابچه برگزاری این رویداد بزرگ سینمایی ثبت شود.
دبیر جشنواره؛ آرام، حاضر، موثر
اگر در موعد اعلام معرفی «مهدی مسعودشاهی» به‌عنوان نخستین دبیر غیرمدیرعامل جشنواره فیلم فجر برای بسیاری از اهالی رسانه غریب و دور از ذهن می‌نمود اما امروز و با پایان بیست و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر می‌توان براحتی نمره قبولی به این انتخاب داد. البته این نه به‌معنای برگزاری بی‌‌عیب و نقص جشنواره است (در ادامه همین مطلب به برخی کمبودها اشاره خواهد شد)، که اشاره به این واقعیت دارد که این نقایص، حاصل ریسک‌پذیری و نگاه باز دبیر جشنواره بوده که ترجیح را بر بسترسازی برای بازنمایی ظرفیت‌ها با پیش فرض تحمل هزینه‌های احتمالی دانسته است. تحمل انتقادها و اصرار بر برگزاری متمرکز جشنواره در برج میلاد و ایجاد فضایی باز برای نمایش فیلم‌های توقیفی پس از چند سال انتظار، 2 نمونه از اصلی‌ترین تصمیمات مسعودشاهی بود که انتقادات بسیاری به همراه داشت، کارنامه کلی جشنواره را از نگاه برخی ناظران دچار نقصان‌هایی کرد و البته در مجموع قابل تقدیر بود. اما نمی‌توان از تفاوت‌ها و امتیازات این نخستین دبیر «غیرمدیرعامل» جشنواره فیلم فجر گفت و از حضور مستمر، همراه با آرامش و در برخی صحنه‌ها تأثیرگذار مسعودشاهی در میان اهالی رسانه نگفت. دبیرجشنواره امسال فارغ از دیسیپلین مدیریتی معمول دبیران گذشته در میان اهالی رسانه شنونده نظرات بود، به گپ و گفت می‌ایستاد و کم‌وزیاد جشنواره را از نزدیک رصد می‌کرد و این شاید اصلی‌ترین امتیاز فراغت از دلمشغولی‌های مدیریت بنیاد فارابی برای یک دبیر باشد. از نمونه حضورهای موثر مسعودشاهی می‌توان به حضور بموقع او در نشست پرحاشیه فیلم «زم‌هریر» اشاره کرد که اندکی پس از نیمه شب باعث بازگشت آرامش به سالن نشست‌های خبری جشنواره شد.
کاخ جشنواره؛ دشوار می‌نمود اول ولی...
برگزاری متمرکز بخش‌های اصلی و فرعی جشنواره فیلم فجر در برج میلاد هم از آن اخباری بود که پیش از برگزاری جشنواره نظرهای مثبت و منفی بسیاری را برانگیخت و حتی کار را به جایی رساند که چند خبرنگار در نشست خبری دبیر جشنواره، امیدوار به تغییر، خواستار لغو این تصمیم شدند. البته این اصرار و خواست که بی‌شک خواست غالب اهالی رسانه بود، بی‌نتیجه ماند. با تأکید دبیر بر تجربه کردن این مکان تازه، سرانجام طرح اجرایی شد و چند روز پس از آغاز جشنواره اعتراضات روزهای نخست را فرونشاند. برج میلاد کم‌کم به مکانی مقبول برای کاخ جشنواره تبدیل شد و با پایان جشنواره هم دیگر کسی متعرض سخنان علیرضا سجادپور نشد که اعلام کرد: «سال آینده هم جشنواره در برج میلاد برگزار خواهد شد».
نشست‌های خبری؛ همچنان نامطلوب
محسنات تغییر مکان برگزاری جشنواره چندان شامل حال محل برگزاری نشست‌های نقد و بررسی فیلم‌ها نشد و این نشست‌ها به نسبت دوره‌های قبل، در مکانی نامناسب برگزار شد. از لحاظ کیفی هم اگرچه چک کردن کارت‌ها در ورودی سالن به برنامه‌ها افزوده شده بود اما تغییر چندانی مشاهده نشد و این نشست‌ها همچنان سرد و بی‌ثمر بود. نفس برگزاری نشست که زمانی به‌منظور نقد و بررسی فیلم‌ها با حضور منتقدان و اهالی رسانه در نظر گرفته شده بود کم‌کم ماهیت خود را از دست داده و در این دوره هم چون دوره‌های گذشته صرفاً به موعدی مغتنم برای عکاسان تبدیل شد تا فرصت ثبت تصویر عوامل تولید هر فیلم را به دست آورند. این معضل که در واپسین نشست رسانه‌ای دبیر جشنواره هم دقایقی به بحث رودرروی دبیر با چند تن از خبرنگاران بدل شد، البته راهکاری یک جانبه ندارد و همانگونه که دبیر و مدیر روابط عمومی جشنواره هم تأکید داشتند رفع بخشی از آن به اهالی رسانه بازمی‌گردد. در مجموع آنچه از نشست‌ها انتظار می‌رود چیزی جز این است. اگر منتقدان، امروز از حضور در نشست و مواجهه با عوامل فیلم روبرگردانده‌اند، باید آستانه تحمل عوامل تولید و فیلترگذاری در طرح سوالات از سوی مسؤولان جشنواره در دوره‌های گذشته را آسیب‌شناسی کرد و اگر مسؤولان جشنواره امروز همراه با اهالی رسانه از سطح پایین سوالات طرح شده در نشست‌ها گله‌مندند، این منتقدان و چهره‌های شاخص رسانه هستند که باید پاسخگوی غیبت خود و عدم جهت‌دهی صحیح به جریان کلی سوالات باشند. جشنواره بیست و هشتم در این نمونه هم‌تراز با دوره‌های گذشته و با فاصله بسیار از نقطه مطلوب ظاهر شد.
فیلم‌ها؛ خوب، بد، زشت
صحبت از تأثیرگذاری نشست‌های رسانه‌ای در جشنواره بیست‌وهشتم بی‌اختیار ذهن شنونده را به سمت نشست پرحاشیه فیلم «زم‌هریر» سوق می‌دهد؛ نشست خبری‌ای که تا پاسی از شب اهالی رسانه را در برج میلاد نگه‌داشت تا شاهد متفاوت‌ترین اعتراضات نسبت به یکی از تأسف‌بارترین تولیدات سال گذشته سینمای ایران باشند. کیفیت برگزاری این نشست (که باید پذیرفت بهترین نمونه برای برگزاری یک نشست رسانه‌ای مطلوب در جشنواره فیلم فجر بود) در این مقال نمی‌گنجد اما همین بهانه‌ای برای ورود به اصلی‌ترین محور داوری درباره یک جشنواره است و آن کیفیت آثار حاضر در آن است. در اینکه امسال فیلم‌های قابل توجه و امیدوارکننده‌ای در جشنواره حاضر بودند که تماشایشان لذت‌بخش و حتی در مواردی تکان‌دهنده بود، جای تردید نیست اما بهتر که اندکی فاصله بگیریم و بعد به چینش این آثار در جغرافیای جشنواره که به تعبیر دبیر جشنواره شب قدر سینمای ایران است، بپردازیم. حضور فیلم‌های خارج شده از توقیف مانند «به‌رنگ ارغوان»، «تسویه حساب»، «آتشکار»، «صدسال به این سال‌ها»، «مقلد شیطان» و... را نمی‌توان به‌پای ماحصل امسال سینمای ایران در جشنواره گذاشت و ضعف و قوت‌شان را به ضعف و قوت جشنواره فجر (که هر سال نمایانگر ماحصل یکساله سینمای ایران است) تعبیر کرد اما حضور این آثار مهم‌ترین امتیاز را برای جشنواره به همراه داشت تا منتقدان و اهالی رسانه بی‌واسطه با این آثار مواجه شوند و اگر نیاز به تعدیل یا حتی حذف یکی از آثار از جدول اکران است این در تبادل نظر با سینماگران و اهالی رسانه صورت گیرد، نه در خفا و پشت درهای بسته. درباره این نکته که نمایش برخی از این تولیدات (که بهترین نمونه آن همین «زم‌هریر» است) تا چه حد جو عمومی جشنواره را تحت‌الشعاع قرار داد و حتی تیغ انتقاد تند برخی رسانه‌ها را حواله کلیت جشنواره کرد هم باید فرصتی برای بحثی مفصل‌تر فراهم آید تا به این دوستان رسانه یادآور شویم، نمایش یک فیلم در جشنواره الزاماً به معنی تأیید صددرصدی آن از سوی برگزارکنندگان نیست بلکه نشان دهنده حسن نیت ایشان در فراهم آوردن فرصت بحث و تبادل نظر درباره این تولیدات است. در کنار این نکته اما نقاط سوال‌برانگیز در فهرست بخش‌های اصلی جشنواره کم نبود، چه درباره آثاری که با وجود کیفیت مطلوب (مانند فیلم‌های «دموکراسی تو روز روشن»، «برخورد خیلی نزدیک» و «شکلات داغ») یا حتی کیفیت بسیار بالا (مانند «حوالی اتوبان» و «بدرود بغداد») از حضور در بخش مسابقه اصلی بازماندند و چه درباره آثار ضعیفی که متأسفانه در بخش رقابت به نمایش درآمدند(فیلم‌هایی مانند «باغ قرمز»، «کارناوال مرگ» و«آناهیتا»). دقت شود بحث برسر نمایش این آثار برای بحث و تبادل نظر اهالی سینما نکته دیگری است و آنچه جای تأسف دارد تأیید اولیه این تولیدات از سوی هیأت انتخاب برای حضور در رسمی‌ترین رقابت سینمایی کشور است. در غیراین صورت نمایش آثار سطح پایینی چون «زم‌هریر» و «محفل اکس» در بخش‌های غیررقابتی جشنواره اتفاقاً از نکات مثبت این دوره بود که سطح کار برخی از فیلمسازان را به قضاوت اهالی رسانه گذاشت. با تمام اینها نباید از اکران فیلم‌های شاخصی چون «طلا و مس»، «هفت‌دقیقه تا پاییز»، «شب واقعه»، «ملک سلیمان»، «طهران تهران»،«نفوذی»، «کیفر»، «بیداری رویاها»، «چهل‌سالگی»، «پرسه در مه»، «سنگ اول» و... هم براحتی گذشت که این حجم از آثار قابل قبول در یک جشنواره، بهترین دلیل امیدواری برای سال پیش روی سینمای ایران دارد.
غیبت بولتن‌های رنگارنگ؛ جای خالی حاشیه
اما یکی از خلأهای قابل توجه جشنواره امسال به نسبت دوره‌های قبل و بویژه دوره بیست و هفتم، نبود ویژه‌نامه‌های مختلف درباره متن و حاشیه جشنواره بود. ویژه‌نامه‌هایی که سال گذشته و در کنار بولتن اصلی جشنواره فضای رقابتی شیرینی را برای مطبوعات و اهالی رسانه فراهم آورده بودند، امسال هر یک به‌دلیلی موفق به انتشار این ویژه‌نامه‌ها نشدند و این فضای حاشیه‌ای جشنواره را بشدت تحت‌تأثیر قرار داده بود. فقط کافی است قیاس کنید دامنه امتداد حاشیه‌های نشست «می‌زاک» در جشنواره گذشته را با حاشیه‌های «زم‌هریر» در این جشنواره که در نهایت به یک روز پس از خود رسید و بزودی به سردی گرایید.
مراسم پرحاشیه برای یک جشنواره خوب
با تمام این محسنات و البته کمبودهای حداقلی اما نمی‌توان 3 مراسم برگزار شده برای تبدیل این گردهمايی سینمایی به یک «جشن» را نادیده گرفت. مراسم افتتاحیه و 2 مراسم اختتامیه (بخش بین‌المللی و بخش سینمای ایران) جشنواره امسال را بی‌تردید می‌توان پرحاشیه‌ترین مراسم سینمایی برگزار شده این سال‌ها دانست. از افتتاحیه‌ای که با آشفتگی در برنامه‌ریزی به‌صورتی کاملاً یکنواخت و بی‌‌اتفاق برگزار شد، تا اختتامیه بخش بین‌الملل که با عدم تسلط مجری و برخی بی‌برنامگی‌ها در سطح تعارفات نیمه‌رسمی روی سن باقی‌ماند. اختتامیه بخش سینمای ایران اما گل سرسبد این حاشیه‌ها و بی‌برنامگی‌ها بود که با رفتارهای بی‌تجربه برخی دست‌اندرکاران تلاش‌های 10 روزه دبیرخانه و روابط عمومی جشنواره را کمرنگ کرده و خستگی را بر تن اهالی رسانه باقی گذاشت. ضدگزارشی از آنچه دراین مراسم عجیب گذشت در ذیل همین گزارش درج شده است اما آنچه جای یادآوری دارد همان اصل همیشگی است که فراموش شدنش هر سال اختتامیه جشنواره‌ها بویژه جشنواره فیلم فجر را با حاشیه‌هایی همراه می‌کند؛ اختتامیه یک جشنواره رسمی محل به ثمرنشاندن تلاش‌های جمعی از اهل فن است و با حضور بی‌حد و حصر علاقه‌مندان و مخاطبان عادی (که این درباره سینما شدتی دوچندان می‌یابد) نباید حرمت و جایگاه آن را به یک دور همنشینی خودمانی فروکاست. جشنواره بیست و هشتم با همه خوب و بد‌هایش به پایان رسید اما نباید فراموش کرد تمام آنچه در جشن آینده توقع برآورده شدنش را داریم از همین امروز قابل برنامه‌ریزی و دستیابی است، نه در ماه‌های پایانی و روزهای منتهی به بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر. ارسال نظر
پربیننده