داستان یک نسل

رضا خسروي: «5 روز است رژیم شاه از هم پاشیده و انقلابیون کلیه دفاتر و مخفیگاه‌های سران دولت را تصرف کرده‌اند. با آنکه درگیری به پایان رسیده است، از گوشه و کنار شهر، همچنان صدای تیراندازی‌های پراکنده شنیده می‌شود. اعضای دولت موقت معرفی شده‌اند اما حرف‌شان برو نیست. شهر در دست گروه‌ها و شبه نظامیانی اداره می‌شود که هر یک تابع مقام و مقررات خاصی هستند... . انقلابیون دیگر جز پاییدن و گشتزنی کار دیگری ندارند. از صبح که راه می‌افتند، به همه جا سر می‌کشند، به هتل‌ها، سینماها، رستوران‌ها، ترمینال‌های مسافربری، ایستگاه راه‌آهن و معابر پر رفت‌وآمد دیگر در دروازه‌های شهر، عبور و مرور خودروها و افراد ناشناس را به دقت زیر نظر دارند و به هر کس مشکوک می‌شوند او را به خلوت می‌برند و بازجویی می‌کنند...» برخی منتقدان ادبی بعد از خواندن رمان «قطار 57» براین باور بودند که نحوه بازجویی‌ها و شکنجه‌ها از یک سو و روند تقابل و تفاهم تفکرات مختلف در زندان با هم از دیگرسو، این فصل از کتاب را بسیار جذاب می‌کند. وجود تنش‌های بسیار در میان طیف‌های مختلف در زندان سیاسیون و بروز آن به اشکال مختلف که گاه منجر به تنش شده و گاه نیز به یک حرکت مشترک بدل می‌شود نمایانگر ریشه‌دار بودن این اختلافات است که تا سال‌ها بعد از پیروزی انقلاب باقی می‌ماند. رمان به نوعی فصل‌بندی شده است و در این طبقه‌بندی به بررسی وضع قشرهای مختلف در آن سال‌ها می‌پردازد. در این فصل‌بندی، نخست نحوه برخورد رژیم گذشته با فعالان سیاسی و افکار مختلف مطرح می‌شود. دیالوگ‌ها در همه رمان، به نوعی به کار گرفته شده است که هم معرف فرد و تفکر او است و هم معرف دوره زمانی خاص. در فصلی که مربوط به سال‌های پایانی حکومت پهلوی است، نویسنده بخوبی توانسته همه فشار و خفقان را به تصویر کشیده و در کنار آن شرایط روحی و جسمی مبارزان گروه‌های مختلف را نیز به تصویر کشد. از دیگر سو آشنایی «خیال» با «قامت» که یکی از چهره‌های جوان و پرشور انقلابی است و در دوران زندان با قامت آشنا می‌شود،نقطه عطف داستان به شمار می‌رود. ورود خانواده دادستان دادگاه «قامت» فصل جدیدی را به رمان می‌افزاید. از دیگر سو تقابل 2 گروه سیاسی موجود و برخوردهای تند و تیز با یکدیگر، قتل دادستان به دست «قامت» در حضور دخترش «آرمیتا» و با همکاری «پارسوا» دوست قدیمی‌اش و قصد «آرمیتا» برای گرفتن انتقام خون پدر، آغاز مصادره‌ها از جمله منزل دادستان توسط شخصی به نام سلطان که از حافظان انقلاب است، شدت گرفتن درگیری‌های 2جناح و... بر کشش داستان می‌افزاید. نویسنده 4 سال از عمر خود را صرف نگارش این رمان ارزنده کرده است و در ورای هرشخصیت داستان یک نوع تفکر اجتماعی را به معرض نمایش گذاشته است به طوری که خواننده در پایان هرفصل می‌تواند تحلیلی از آدم‌های موجود داشته باشد. رئیسی در جلسات نقد و بررسی رمان قطار 57 با بیان اینکه این رمان بیش از 17 بار بازنویسی شده است، درباره ادبیات رمان گفته است: من برای تمام اینها تحقیق کرده‌ام و حتی برای واژه‌ها و اصطلاحات سیاسی، نشریات و مجلات اول انقلاب را که بعضا نایاب شده است، مطالعه کرده‌ام و در نتیجه بخش مهمی از موفقیت رمان مدیون دیالوگ نویسی آن است. نویسنده رمان قطار 57 قضاوت درباره این رمان را برعهده خواننده گذاشته و تلاش کرده است که از هر گونه قضاوت درباره شخصیت‌های رمان پرهیز کند. سال گذشته،چاپ دوم رمان «قطار 57» با اضافه شدن 6 مصاحبه از رضا رئیسی - نویسنده آن - درباره کتاب و پردازش برخی از فصول منتشر شد.نویسنده درباره چاپ دوم این کتاب ابراز کرده بود: 6 مصاحبه مربوط به کتاب را که پس از چاپ اول آن با رسانه‌ها داشته‌ام در این چاپ در انتهای کتاب آورده‌ام که به این ترتیب به بسیاری از ابهامات و نظراتی که درباره کتاب مطرح شده بود، پاسخ گفته‌ام.