مهدی زرین نام
زندان به عنوان مکانی که مجرمان برای تأدیب و اصلاح در آن نگهداری می‌شوند از محیط‌هایی است که باید علاوه بر داشتن زندانبانی مجرب و امکاناتی مطلوب، دارای فضایی استاندارد و آرامش‌بخش باشد تا در حد معقول بتواند مسیر بازگشت مجرم به زندگی اجتماعی را آماده سازد.
با بررسی زندان‌های کشورمان که پس از انقلاب اسلامی سامان بهتری یافتند، می‌توان گفت، هنوز به جایگاه مطلوب دست نیافته‌ایم و به رغم توجه مسؤولان سازمان زندان‌ها به کیفیت زندانبانی، موانعی در روند تادیب و اصلاح مجرمان وجود دارد. از جمله موانعی که در این زمینه باید به آن توجه داشت فضا و ساختمان زندان است که بتوان در آن مجرمان را طبق قانون طبقه‌بندی و از اختلاط مجرمان حرفه‌ای و مجرمان خرده پا جلوگیری کرد. این درحالی است که فضای محدود زندان‌ها و قدمت ساختمان‌ها به قدری است که به گفته محمد‌علی زنجیره‌ای، معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان زندان‌ها 50 درصد زندان‌ها استاندارد نیستند. همچنین بنابه گفته غلامحسین اسماعیلی رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی کشور، همه 200 زندان موجود در کشور عمر بالای 30 سال دارند و فرسوده هستند. او با بیان این مطلب یادآور شد، قدمت بالای زندان‌ها سبب شده است علاوه بر وجود مشکلاتی در نگهداری زندانیان، مشکلات بهداشتی و تامین نیازهای اولیه برای زندانی نیز با مشکل روبه‌رو شود. هر چند براساس آیین نامه‌ها حداقل 5/12 متر مربع فضای مسقف برای هر زندانی تعیین شده است اما با نگاهی به زندان‌ها می‌توان دید که هم‌اینک فضای مسقف برای هر زندانی در کشور به طور میانگین بسیار کمتر از این مقدار است زیرا اعتبار کافی برای احداث فضای ندامتگاهی برای نگهداری از زندانیان وجود ندارد.
بنابراین با توجه به سرانه زندانیان در زندان‌ها درمی‌یابیم ظرفیت اسمی زندان‌های کشور یکصدهزار نفر و ظرفیت کنونی مورد استفاده 170 هزار نفر است که این آمار از تراکم بالای حضور زندانی در زندان‌های کشور خبر می‌دهد. این شرایط به خودی خود ایجاد محیطی برای اصلاح و تادیب را مشکل می‌کند اما در کنار این با وجود همه تلاش‌های صورت گرفته مسؤولان از نظر سرانه فضا، بهداشت و درمان و نیز غذا، شاهد کمبود‌هایی هستیم. اسماعیلی، رئیس سازمان زندان‌ها با اذعان به این کمبودها، نبود اعتبارات را مانعی در جهت رفع مشکلات می‌داند و در اظهار‌نظری می‌گوید: با وجود اعتبارات عمرانی اختصاص یافته به این سازمان امکان بازسازی زندان‌های فرسوده کشور وجود ندارد. وي با بیان اینکه اعتبارات عمرانی اختصاص یافته برای مناسب سازی و احداث زندان‌های جدید به جای زندان‌های قدیمی بسیار ناچیز است، معتقد است: در صورت اختصاص اعتبارات عمرانی به سبک سال گذشته، به 80 سال زمان برای نوسازی و احداث 79 بازداشتگاه در حال احداث نیاز است. از سوی دیگر نبود زندان کافی در شهرستان‌ها مشکلاتی را برای خانواده زندانیان به وجود آورده است که به اعتقاد عبدالرضا مرادی نایب رئیس کمیسیون قضایی مجلس مشکل آفرین شده است و زندانیان به شهرستان‌های همجوار یا مراکز استان‌ها انتقال می‌یابند.
مرادی در گفت‌وگو با «وطن امروز» در این‌باره می‌گوید: جا به جایی اجباری مجرمان بین این استان‌ها هم برای دستگاه قضا و سازمان زندان‌ها مشکلاتی را به وجود آورده است و هم موجب نارضایتی مردم شده است. وی معتقد است: نبود زندان و بازداشتگاه‌های کافی در شهرستان‌ها مشکلاتی را نیز برای خانواده زندانیان به وجود آورده است که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به تحمیل هزینه‌های بسیار زیاد برای رفت و آمد، ملاقات زندانی و رسیدگی به امور اداری و قضایی مربوط به زندان‌ها اشاره کرد. مرادی با تاکید بر اینکه نیازمند زندان و بازداشتگاه‌های استاندارد بیشتری هستیم یادآور شد : باید اعتبارات لازم از طرف دولت برای ایجاد آنها در نظر گرفته شود.
همچنین فرهاد تجری، ديگر نایب رئیس کمیسیون قضایی مجلس در گفت‌وگو با «وطن امروز» با اذعان بر نیاز کشور به بازسازی زندان‌ها اظهارداشت: برای بازسازی و ایجاد فضا‌های جدید نیازمند بودجه بندی جدید هستیم و این امر باید در مجلس به تصویب نمایندگان برسد و در صورت نیاز این امر محقق شود. عضو کمیسیون قضایی مجلس این را هم گفت که محیط زندان باید یک محیط تاثیر گذار برای زندانی باشد و نه مکانی که مجرم را به انجام جرم‌های مختلف ترغیب کند. تجری با اشاره به زحمت‌هایی که در زمینه بازسازی زندان‌ها کشیده شده است گفت: با این وجود هنوز مشکلاتی داریم که نشان می‌دهد فاصله زیادی تا حد مطلوب داریم. وی با بیان اینکه بازداشتگاه‌ها و زندان‌های ما مدت‌ها پیش، ساخته شده است و در آن زمان نگرش به برخورد با افراد بیشتر برای تنبیه و آزار جسمی بوده است تا رویکرد تادیبی و آموزشی افزود: انتظار می‌رود در این شرایط به این امر توجه بیشتری شود و زندان‌های ما به تکنولوژی‌های پیشرفته و جدید مجهز شوند. با این وجود انتظار می‌رود مسؤولان قضایی با همکاری نمایندگان مجلس شورای اسلامی و دولتمردان ضمن در نظر گرفتن بودجه‌ای کافی به بازسازی فضای زندان‌ها همت گمارند و محیطی را ایجاد کنند که برای تادیب مجرمان و بازگشت این افراد به جامعه ثمر بخش باشد. بازسازی و نوسازی ندامتگاه‌های کشور، یکی از اولویت‌های قوه قضائیه است
احداث زندان‌های محلی؛ رویکردی تازه برای مقابله با جرائم
مهدی زرین نام
زندان به عنوان مکانی که مجرمان برای تأدیب و اصلاح در آن نگهداری می‌شوند از محیط‌هایی است که باید علاوه بر داشتن زندانبانی مجرب و امکاناتی مطلوب، دارای فضایی استاندارد و آرامش‌بخش باشد تا در حد معقول بتواند مسیر بازگشت مجرم به زندگی اجتماعی را آماده سازد.
با بررسی زندان‌های کشورمان که پس از انقلاب اسلامی سامان بهتری یافتند، می‌توان گفت، هنوز به جایگاه مطلوب دست نیافته‌ایم و به رغم توجه مسؤولان سازمان زندان‌ها به کیفیت زندانبانی، موانعی در روند تادیب و اصلاح مجرمان وجود دارد. از جمله موانعی که در این زمینه باید به آن توجه داشت فضا و ساختمان زندان است که بتوان در آن مجرمان را طبق قانون طبقه‌بندی و از اختلاط مجرمان حرفه‌ای و مجرمان خرده پا جلوگیری کرد. این درحالی است که فضای محدود زندان‌ها و قدمت ساختمان‌ها به قدری است که به گفته محمد‌علی زنجیره‌ای، معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان زندان‌ها 50 درصد زندان‌ها استاندارد نیستند. همچنین بنابه گفته غلامحسین اسماعیلی رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی کشور، همه 200 زندان موجود در کشور عمر بالای 30 سال دارند و فرسوده هستند. او با بیان این مطلب یادآور شد، قدمت بالای زندان‌ها سبب شده است علاوه بر وجود مشکلاتی در نگهداری زندانیان، مشکلات بهداشتی و تامین نیازهای اولیه برای زندانی نیز با مشکل روبه‌رو شود. هر چند براساس آیین نامه‌ها حداقل 5/12 متر مربع فضای مسقف برای هر زندانی تعیین شده است اما با نگاهی به زندان‌ها می‌توان دید که هم‌اینک فضای مسقف برای هر زندانی در کشور به طور میانگین بسیار کمتر از این مقدار است زیرا اعتبار کافی برای احداث فضای ندامتگاهی برای نگهداری از زندانیان وجود ندارد.
بنابراین با توجه به سرانه زندانیان در زندان‌ها درمی‌یابیم ظرفیت اسمی زندان‌های کشور یکصدهزار نفر و ظرفیت کنونی مورد استفاده 170 هزار نفر است که این آمار از تراکم بالای حضور زندانی در زندان‌های کشور خبر می‌دهد. این شرایط به خودی خود ایجاد محیطی برای اصلاح و تادیب را مشکل می‌کند اما در کنار این با وجود همه تلاش‌های صورت گرفته مسؤولان از نظر سرانه فضا، بهداشت و درمان و نیز غذا، شاهد کمبود‌هایی هستیم. اسماعیلی، رئیس سازمان زندان‌ها با اذعان به این کمبودها، نبود اعتبارات را مانعی در جهت رفع مشکلات می‌داند و در اظهار‌نظری می‌گوید: با وجود اعتبارات عمرانی اختصاص یافته به این سازمان امکان بازسازی زندان‌های فرسوده کشور وجود ندارد. وي با بیان اینکه اعتبارات عمرانی اختصاص یافته برای مناسب سازی و احداث زندان‌های جدید به جای زندان‌های قدیمی بسیار ناچیز است، معتقد است: در صورت اختصاص اعتبارات عمرانی به سبک سال گذشته، به 80 سال زمان برای نوسازی و احداث 79 بازداشتگاه در حال احداث نیاز است. از سوی دیگر نبود زندان کافی در شهرستان‌ها مشکلاتی را برای خانواده زندانیان به وجود آورده است که به اعتقاد عبدالرضا مرادی نایب رئیس کمیسیون قضایی مجلس مشکل آفرین شده است و زندانیان به شهرستان‌های همجوار یا مراکز استان‌ها انتقال می‌یابند.
مرادی در گفت‌وگو با «وطن امروز» در این‌باره می‌گوید: جا به جایی اجباری مجرمان بین این استان‌ها هم برای دستگاه قضا و سازمان زندان‌ها مشکلاتی را به وجود آورده است و هم موجب نارضایتی مردم شده است. وی معتقد است: نبود زندان و بازداشتگاه‌های کافی در شهرستان‌ها مشکلاتی را نیز برای خانواده زندانیان به وجود آورده است که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به تحمیل هزینه‌های بسیار زیاد برای رفت و آمد، ملاقات زندانی و رسیدگی به امور اداری و قضایی مربوط به زندان‌ها اشاره کرد. مرادی با تاکید بر اینکه نیازمند زندان و بازداشتگاه‌های استاندارد بیشتری هستیم یادآور شد : باید اعتبارات لازم از طرف دولت برای ایجاد آنها در نظر گرفته شود.
همچنین فرهاد تجری، ديگر نایب رئیس کمیسیون قضایی مجلس در گفت‌وگو با «وطن امروز» با اذعان بر نیاز کشور به بازسازی زندان‌ها اظهارداشت: برای بازسازی و ایجاد فضا‌های جدید نیازمند بودجه بندی جدید هستیم و این امر باید در مجلس به تصویب نمایندگان برسد و در صورت نیاز این امر محقق شود. عضو کمیسیون قضایی مجلس این را هم گفت که محیط زندان باید یک محیط تاثیر گذار برای زندانی باشد و نه مکانی که مجرم را به انجام جرم‌های مختلف ترغیب کند. تجری با اشاره به زحمت‌هایی که در زمینه بازسازی زندان‌ها کشیده شده است گفت: با این وجود هنوز مشکلاتی داریم که نشان می‌دهد فاصله زیادی تا حد مطلوب داریم. وی با بیان اینکه بازداشتگاه‌ها و زندان‌های ما مدت‌ها پیش، ساخته شده است و در آن زمان نگرش به برخورد با افراد بیشتر برای تنبیه و آزار جسمی بوده است تا رویکرد تادیبی و آموزشی افزود: انتظار می‌رود در این شرایط به این امر توجه بیشتری شود و زندان‌های ما به تکنولوژی‌های پیشرفته و جدید مجهز شوند. با این وجود انتظار می‌رود مسؤولان قضایی با همکاری نمایندگان مجلس شورای اسلامی و دولتمردان ضمن در نظر گرفتن بودجه‌ای کافی به بازسازی فضای زندان‌ها همت گمارند و محیطی را ایجاد کنند که برای تادیب مجرمان و بازگشت این افراد به جامعه ثمر بخش باشد. ارسال نظر
پربیننده