کرمان بیشترین سطح زیر کشت نخلستان‌های کشور را دارد و رتبه سوم تولید این محصول را به خود اختصاص داده و در حالی این روزها کار گرده‌افشانی نخلستان‌ها آغاز شده که هنوز بیش از نیمی از محصول سال گذشته خرمای نخلداران استان در سردخانه‌ها بدون مشتری باقی مانده است. به گزارش مهر، استان کرمان طبق آمار بیشترین میزان سطح زیر کشت خرما در کشور را به خود اختصاص داده اما به دلیل استفاده موردی از برخی گونه‌های غیربارور و تجاری در استان و همچنین قدمت نخلستان‌ها کرمان رتبه سوم در زمینه تولید این محصول را به خود اختصاص داده است. شرق کرمان و جنوب این استان از مهم‌ترین کانون‌های تولید خرما در خاورمیانه محسوب می‌شوند و تولید خرمای مضافتی به عنوان مرغوب‌ترین خرمای ایران در این استان بویژه شهرستان بم از توانمندی‌های اقتصادی استان کرمان محسوب می‌شود. در شرایطی که بارها بر لزوم کنار گذاشتن اقتصاد نفتی سخن گفته می‌شود و توسعه اقتصادی با تکیه بر شاخص‌ها و پتانسیل‌های داخلی توصیه می‌شود اما متاسفانه به‌رغم شعارهایی که همواره داده می‌شود، بسیاری از این توانمندی‌ها نه‌تنها به پایه اقتصادی تبدیل نشده‌اند بلکه به دردسری همیشگی برای کشاورزان و مسؤولان تبدیل شده‌اند. از جمله این توانمندی‌ها تولید خرما در استان کرمان است، خرما همیشه در صدر لیست محصولات صادراتی استان کرمان قرار داشته اما هیچ‌گاه به صنعتی درآمدزا تبدیل نشده است بلکه به دلیل وجود مشکلات گسترده از جمله وجود آفت‌های معدد مانند زنجره خرما که تاکنون راه‌حل مناسبی برای کنترلش پیدا نشده و همچنین خشکیدگی خوشه‌های خرما که برای این مورد نیز راه‌حل درمانی توصیه شده است، دغدغه‌های کشاورزان هر سال بیشتر می‌شود. از سوی دیگر محصولاتی نیز که از این دو عارضه و خشکسالی و کم‌آبی گذر می‌کنند و در نهایت پس از برداشت به سردخانه‌ها منتقل می‌شوند، تازه به صف کارتون‌های خرمایی وارد می‌شوند که باید برخی مواقع ماه‌ها در سردخانه‌ها بمانند تا در نهایت سودش به جیب دلالان سرازیر شود. در سال جاری نیز هم در جنوب و هم شرق استان کرمان بخش قابل توجهی از خرمای کشاورزان هنوز در سردخانه‌ها باقی مانده است. اقتصاد تک‌قطبی بویژه در شهرستان‌های شرقی استان کرمان اقتصاد خانوار در این بخش از استان را با مشکلات متعددی روبه‌رو کرده است، طوری که بسیاری از خانوارها با کمبود نقدینگی مواجه شده‌اند. طبق برخی آمارها تا 50 درصد خرمای سال گذشته هنوز فروش نرفته و با توجه به اوضاع کنونی بازار سال جاری در بازار خرما رکود ایجاد شده است. با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از این خرما با دلار 3600 تومانی سال گذشته تولید شده است و اکنون باید با دلار 3000 تومانی صادر شود مشکلاتی برای تولیدکنندگان ایجاد می‌شود. از سوی دیگر دپو شدن خرما در سردخانه‌ها بر هزینه‌های تولید محصول روز به روز می‌افزاید زیرا عملا کشاورز هر روز نرخ بیشتری بابت کرایه انبار شدن محصولش در سردخانه‌ها باید پرداخت کند. این در حالی است که افزایش نرخ برق نیز بر این رقم می‌افزاید. محمد برزنده، کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه کرمان در این باره به مهر گفت: اصولا اینکه بخواهیم اقتصاد را تک‌قطبی کنیم امری غیرقابل قبول است زیرا به هر صورت در سال‌های گذشته مردم مناطق خرماخیز استان کرمان از این بابت خسارت عمده دیده‌اند و حتی مسؤولان تلاش کرده‌اند محصولات جایگزین را برای خرما در نظر بگیرند و شاهد هستیم که بسیاری از کشاورزان نیز به جایگزینی نخلستان‌های خود اقبال نشان می‌دهند که این امر می‌تواند صنعت تولید خرما را با خطر مواجه کند. وی ادامه داد: هر سال شاهد دپو شدن خرماهای تولید شده در استان کرمان هستیم و در نهایت با پادرمیانی مسؤولان بخشی از این محصول صادر می‌شود و این نشان می‌دهد ما نیاز به بازارهای جدید خرما داریم و اگر ساز و کار مشخص و قابل اتکایی داشته باشیم می‌توانیم قبل از بروز این مشکلات برای رفع آنها برنامه‌ریزی کنیم و به عنوان مثال بتوانیم بازاریابی مناسبی داشته باشیم. وی گفت: در دوره‌های گذشته شاهد این بودیم که مسؤولان می‌خواستند خرما را جایگزین قند کنند اما جز میز برخی مدیران این کار در جای دیگری انجام نشد اما در واقع خرما نه‌تنها در استان کرمان بلکه در سایر استان‌های خرماخیز با مشکل مواجه شده است. برزنده ادامه داد: از سوی دیگر فرهنگ استفاده از خرما در بازار داخلی جا نیفتاده و می‌بینیم که میزان استفاده از خرما در میان خانواده‌ها بسیار پایین است. وی همچنین به نقش دلالان در این زمینه نیز اشاره کرد و گفت: دلالان وقتی مشاهده می‌کنند که خانوارها با کمبود نقدینگی مواجه شده‌اند خرمای موجود در سردخانه‌ها را با قیمت پایین خریداری می‌کنند و چرخه کشاورز به دلال و در نهایت مصرف‌کننده تکرار می‌شود که هم به تولیدکننده و هم مصرف‌کننده نهایی ضربه می‌زند و دلالان نیز هر سال پولدار‌تر می‌شوند. وی گفت: فعلا تنها امید نخلداران ماه رمضان است یعنی مسؤولان منتظر می‌مانند که کی ماه رمضان شروع می‌شود و خرما را در بازارهای داخلی و خارجی به فروش می‌رسانند اما صنایع وابسته به خرما هیچ وقت تقویت نشده است.