مهدی طاهرخانی: همواره امواجی در فوتبال وجود داشته که خاستگاه آن از تیم‌های قهرمان بوده است. وقتی یونان در یورو 2004 با اتوره‌هاگل فاتح جام شد یکی از مفسرهای سرشناس پرتغالی که کشورش در فینال مغلوب فوتبال صددرصد تدافعی یونانی‌ها شده بود، در جمله‌ای تاریخی مدعی شد: «متاسفانه یونان با این جام دست‌کم برای چند سال فوتبال جهان را از ریخت می‌اندازد.» آنچه او ادعا کرده بود اگرچه در نگاه آول بغض‌آلود جلوه می‌داد اما بعدها اتفاقاتی افتاد که این انگاره ثابت شد. قهرمانی همزمان پورتو با مورینیو در لیگ قهرمانان اروپا و یونان با اتوره هاگل در یورو یک وجه مشترک داشت؛ دفاع، دفاع و دفاع و سپس ضدحمله برق‌آسا. تا قبل از رونمایی از تیکی‌تاکای بارسلونا توسط ریکارد و سپس پپ گوآردیولا خیلی از تیم‌های بزرگ و کوچک جهان اینگونه (تدافعی) بازی می‌کردند. آنچه از جام‌های یونان و پورتو از افکار، هاگل و مورینیو به دیگر مربیان جهان القا شده بود به صورت تصاعدی تسری پیدا می‌کرد. در فوتبال داخلی ایران هم خیلی از مربیان جوان به تبعیت از این موضوع استراتژی تیم‌های خود را تعیین می‌کردند. البته برانکو به عنوان سرمربی تیم ملی ایران سردمدار این فوتبال نتیجه‌گرایانه بود اما بعدها که بارسا با آن فوتبال چشم‌نواز مسیر را تغییر داد نوع جهان‌بینی مربیان هم تغییر کرد. اگرچه کمتر تیمی در جهان می‌توانست شبیه آنها بازی کند اما سوغات هجومی بازی کردن چیزی بود که
آبی و اناری‌ها به فوتبال جهان دادند. این اتفاق در فوتبال ایران هم به‌گونه‌ای رخ داد. در آن برهه مصطفی دنیزلی برای بار اول هدایت پرسپولیس را برعهده گرفت و بدون تردید هجومی‌ترین و زیبا‌ترین بازی‌های یک دهه اخیر قرمزها منوط به آن برهه بود البته چون هیچ جامی در آن مقطع کسب نشد همگان آن را به دست فراموشی سپردند. این مقدمه نسبتا طولانی گفته شد تا برسیم به سیر تحولات فوتبال ایران تا آغاز لیگ سیزدهم. امیر قلعه‌نویی به عنوان جام‌آورترین مربی 8 سال اخیر فوتبال ایران تاثیر بسزایی در سایر مربیان ما ایفا کرد. بازی‌های پرگل یکی از المان‌های مشخص تیم‌های قلعه‌نویی بود. از استقلال لیگ هشتم گرفته تا سپاهان و تراکتورسازی. همواره در تیم‌های قلعه‌نویی گل زده زیاد شاخص نخست بود اما لیگ دوازدهم گویا جهان‌بینی او را تغییر داد. استقلال با فوتبالی که دیگر هجومی نبود با حداقل نتیجه از سد رقبایش گذشت و یک هفته مانده به پایان لیگ در اهواز جشن قهرمانی‌اش را برپا کرد. این جام بدترین اتفاق ممکن برای استقلال و قلعه‌نویی بود چرا که آنها تلاش کردند برای یک سال دیگر این روش را آزمایش کنند. قلعه‌نویی برای پیاده کردن این فوتبال بیشتر از اینکه دنبال جوانان باشد سراغ باتجربه‌ها رفت، از جواد نکونام که شاخص‌ترین مهره بود تا پژمان نوری 34 ساله. سبد خرید آبی‌ها در لیگ دوازدهم و سیزدهم به گونه‌ای بود که پیش از این کمتر کسی نمونه مشابهش را از سوی سرمربی استقلال دیده بود. این خرید‌ها در نیم‌فصل لیگ سیزدهم هم همچنان ادامه داشت؛ مهرداد اولادی و مجید غلام‌نژاد مهره‌های جدید قلعه‌نویی برای باتجربه کردن استقلال بودند اما این بار ورق به صورت دیگری زمین خورد. تیم با تجربه اسیر فشردگی لیگ شد. مصدومیت‌ها به واسطه برگزاری بازی‌ها در یک بازه کوچک سراغ امیر آمدند. هفته‌ای نبود که تیم او چند مصدوم نداشته باشد. ماحصل این پیرگرایی پنجمی در لیگ و حذف در مرحله گروهی لیگ قهرمانان آسیا بود. تنها به فاصله یک سال قهرمان لیگ، 5 پله سقوط کرد و تیمی که یک سال قبل به جمع 4 تیم برتر آسیا صعود کرده بود حالا در همان 3 بازی نخست نسخه‌اش پیچیده می‌شود.
این اتفاق به سود فوتبال ما است
اگر استقلال و قلعه‌نویی با این روش دوباره قهرمان لیگ می‌شدند تردید نداشته باشید نیمی از مربیان ایرانی برای لیگ چهاردهم سراغ همین متد می‌رفتند. کسی به جوانان اعتماد نمی‌کرد و بازیکنان مسن کماکان ستاره لیگ به حساب می‌آمدند اما درست در فصلی که پیرمردهای آبی کار را زمین گذاشتند این جوان‌ها بودند که توانستند از تیم‌های خود،قهرمان و نایب قهرمان بسازند. فولاد خوزستان با حسین فرکی شگفتی‌ساز شد و جوانانی که طی چند سال گذشته در فولاد گرد هم جمع آمده بودند توانستند برای دومین بار در تاریخ لیگ، فولاد را قهرمان کنند. تیمی که کاپیتانش بختیار رحمانی 25 ساله باشد قطعا در لیگ فشرده توان بیشتری نسبت به یک تیم مسن همانند استقلال دارد که بازیکنان بالای 30 سالش بیشتر از هر تیم دیگری هستند. قرمزها بعد از چند سال ناکامی این بار موفق شدند با ستاره‌های جوان در خط میانی و حمله نایب قهرمان لیگ شوند البته در خط دفاعی و دروازه،پرسپولیس از مسن‌ترین تیم‌ها به حساب می‌آمد. نفت تهران هم از دیگر تیم‌هایی بود که با یحیی گل‌محمدی به بازیکنان جوان اعتماد کرد. آنها تا هفته یکی مانده به آخر قهرمان لیگ بودند. در سپاهان هم پس از اینکه کرانچار یک دوره رخوت را گذراند،جوانان توانستند زردهای نصف جهان را به رتبه چهارم برسانند. بازیکنانی مثل مهدی شریفی، علی کریمی و امید جهان‌عالیان از کشف‌های سرمربی کروات سپاهان بودند که به گفته خودش، اگر از ابتدای فصل به این جوانان اعتماد می‌کرد شاید سپاهان باز هم قهرمان لیگ ایران می‌شد. ملوان هم به عنوان تیم پدیده لیگ سیزدهم پر از جوانانی بود که اسکوچیچ به آنها اعتماد کرد؛ از شاهین ثاقبی تا رحمت‌الهی و دغاغله و کوروشی. تیمی که هر ساله برای فرار از سقوط می‌جنگید این بار تا یک‌قدمی کسب سهمیه لیگ قهرمانان آسیا هم پیش آمد. آنها بدون هیچ خرید بزرگی موفق شدند به این جایگاه برسند چرا که نخستین سرمربی خارجی و کلا غیرانزلی‌چی این تیم پس از چند سال نگاهی درست و واقع‌بینانه به خزانه فوتبال انزلی کرد. این جوانان پیش از این در زمان احمدزاده هم بودند اما چشم بینایی برای کشف‌شان وجود نداشت.
استفاده از موج جوانگرایی
قهرمانی فولاد حالا مسیر جدیدی را پیش‌روی فوتبال ما قرار می‌دهد. دیگر لازم نیست استقلال برای جذب پیرمردها این همه هزینه کند. (یک‌میلیارد و یکصد میلیون برای پژمان نوری!) معجزه فرکی و شاهکار یحیی و تابلوی بی‌نظیر اسکوچیچ و حتی اعتماد تحسین‌برانگیز دایی به جوانان نشان داد مام فوتبال ما می‌تواند دوباره با پوست‌اندازی، یک نسل طلایی دیگر را زایمان کند. آنچه در این بین اهمیت دارد اعتماد به موج به راه افتاده است. اگرچه امیر قلعه‌نویی تا یک فصل قبل سردمدار مربیان پیشرو و الگو به حساب می‌آمد اما حالا او است که باید از الگوی تعریف شده جدید تبعیت کند. موج جدید به راه افتاده و اگر مربیان ما نخواهند با آن همراه شوند آنوقت مجبورند پای شانس، قضا و قدر و داوری را در ناکامی‌های احتمالی خود باز کنند. در صورتی که واقعیت می‌گوید مسیر موفقیت از جای دیگری می‌گذرد.