خاورمیانه و تشت رسوایی سعودی‌ها

امید عبداللهی منطقه خاورمیانه به عنوان منطقه‌ای ژئوپولتیک و ژئواستراتژیک همواره با مشکلات امنیتی بسیاری مواجه بوده است. از عراق گرفته تا لبنان، افغانستان و پاکستان همه با مشکلات حاد امنیتی دست به گریبانند. فارغ از آنکه فعالیت گروه‌های تروریستی قدرتمند فصل مشترک بحران‌های موجود در این کشورهاست، جای پای برخی از کشور‌های خارجی را نیز می‌توان در این کشور‌ها به وضوح مشاهده کرد. اساسا برخی از کشور‌های منطقه تعاملات نزدیکی با تروریست‌ها دارند و حمایت‌های همه‌جانبه مالی و لجستیکی از آنها به عمل می‌آورند. عربستان‌سعودی یکی از همین کشور‌هایی است که همیشه نقشی اساسی را در ناآرامی‌های منطقه ایفا کرده است. سعودی‌ها به واسطه ارتباط ایدئولوژیک با گروه‌های وهابی کوشیده‌اند از آنها به عنوان بازوی خارجی خود استفاده کرده و با توسل به آنها می‌کوشند در دیگر کشور‌ها دخالت کنند. این سناریو در لبنان اجرا شده و گروه تروریستی فتح‌الاسلام، بازیگر اول سعودی‌ها محسوب می‌شود. فتح‌الاسلام که به واسطه حمله ارتش لبنان به اردوگاه فلسطینی نهرالبارد ضربات سختی را پذیرفته است، کماکان حیات خود را حفظ کرده و بقایای آن در لبنان حضور دارند و به تناسب دستوراتی که دریافت می‌کنند، تحرکاتی را از خود بروز می‌دهند. این گروه کاملا مقابل حزب‌الله قرار دارد. وجه مشخصه تمام بازو‌های تروریستی سعودی‌ها، شیعه‌ستیزی آنهاست. تقابل فتح‌الاسلام با حزب‌الله، طالبان پاکستان با شیعیان پارچنار، بعثی‌ها با شیعیان عراق و... شاهد خوبی بر این مدعاست. در پاکستان و افغانستان نیز طالبان دستورات عربستان را به اجرا می‌گذارد؛ 2 گروهی که به واسطه حمایت‌های مالی شاهزاده‌های سعودی هر روز فربه‌تر می‌شوند. القاعده نیز که ناگفته پیداست با عربستان ارتباط تنگاتنگ دارد. بن‌لادن که به عنوان رهبر این گروه تروریستی شناخته می‌شود، خود تابعیت سعودی دارد. منابع مالی این گروه نیز توسط دربار سعودی تأمین می‌شود و عربستان بخشی از پول نفت خود را به جیب تروریست‌های القاعده می‌ریزد. این موضوع به حدی بدیهی است که ایالات متحده نیز درباره آن تردیدی به خود راه نمی‌دهد. به همین دلیل بود که پس از حملات 11سپتامبر سال 2001، عربستان به عنوان یکی از کاندیداهای حمله آمریکا محسوب می‌شد. سران کاخ سفید در آن مقطع به‌درستی دریافته بودند که با حمله به عربستان می‌توانند پشتوانه گروه تروریستی القاعده را از میان بردارند. در عراق نیز وضع به همین منوال است؛ بعثی‌ها کاملا به عربستان نزدیک هستند. البته در عراق علاوه بر بعثی‌ها، القاعده نیز دیگر بازوی عربستان محسوب می‌شود. پس از تشکیل دولت شیعی عراق، این گروه‌ها رسالت خود را خلق ناامنی در عراق قرار داده‌اند تا بتوانند با سلب امنیت، مشروعیت دولت شیعی عراق را نزد مردم بزدایند. این فرآيند هم‌اکنون نیز در عراق وجود دارد و به نظر می‌رسد که هرچه به موعد انتخابات پارلمانی عراق نزدیک‌تر شویم، شدت بیشتری به خود بگیرد. در یمن نیز که دخالت‌های عربستان از هر جای دیگری آشکارتر است و تشت رسوایی سعودی‌ها از بام افتاده است. در یمن به منظور مقابله با شیعیان، سعودی‌ها به صورت مستقیم وارد عرصه جنگ شدند و روزانه صدها موشک سر شیعیان این کشور که در منطقه صعده قرار داشتند، ریختند هرچند که توفیقی نیافتند. سفر چندي پيش حامد کرزی به عربستان نیز در همین راستا قابل ارزیابی است. رئیس‌جمهور افغانستان که از تقابل با طالبان عاجز مانده است به عربستان سفر کرده تا شاید گره از استیصال خود باز کند. کرزی پس از آن تصمیم گرفت به عربستان سفر کند که انواع و اقسام بسته‌های پیشنهادی را به طالبان ارائه کرد تا زمینه آشتی با آنها را فراهم کرده و این گروه را به عرصه سیاسی افغانستان وارد کند. اکنون کرزی آخرین تیر خود را هم شلیک کرده و به دربار آل‌سعود رفته تا از آنها بخواهد اندکی حمایت‌های خود را از طالبان به عنوان مولودشان بکاهند و این گروه را وادار کنند که برای مذاکره با دولت افغانستان پای میز مذاکره بنشیند. از این رو اگر تا چندی دیگر خبر از مذاکره طالبان با دولت افغانستان و حتی نیروهای خارجی حاضر در این کشور شنیدیم جای تعجب چندانی ندارد. سعودی‌ها با گرفتن امتیازات مختلف احتمالا این درخواست کرزی را اجابت خواهند کرد. لیک بعید به نظر می‌رسد که این راهبرد عربستان در درازمدت راه به جایی ببرد. در حال حاضر نحله‌هایی در میان القاعده و طالبان ایجاد شده‌اند که تمایل دارند از عربستان هم عبور کنند و ایراداتی جدی به حکومت آل سعود دارند. لذا هیچ بعید نیست که روزگاری این گروه‌های تروریستی عربستان را نشانه روند و چاقویی دیگر دسته خود را ببرد. برآیند گزارش رسانه‌های عربی نشان می‌دهد که عربستان در تلاش است از طریق هزینه‌های نجومی، انتخابات عراق را به سود خود مدیریت کند. از این روی با همه این گروه‌ها ارتباط برقرار کرده است؛ گروه‌هایی که وجه اشتراک همه آنها ضدایرانی بودنشان است. مهم‌ترین این گروه‌ها، سنی‌های اسلامی و لائیک هستند که اساسا قایل به مشارکت سیاسی با شیعیان نیستند و عراق را بخشی از میراث تاریخی اهل سنت می‌دانند. اینان امتداد عقیدتی و قومیتی خود را کشورهایی مانند عربستان، اردن و مصر می‌دانند. رهبری این گروه را صالح المطلق، حارث‌الضاری و عدنان الدلیمی برعهده دارند.