مسعود ده نمکی
جوهره انقلاب عدالت‌خواهی است و عدالت‌خواهی اصلی است که سایر امور ذیل آن مطرح می‌شود. جامعه‌ای که عدالتمند باشد، در آن آزادی، توسعه، امنیت و آزادی بیان خواهد بود چرا که همه چیز در پرتوي عدالت ایجاد می‌شود.برنامه شنبه شب «دیروز امروز، فردا» برخلاف واکنش سردی که برخی رسانه‌ها نسبت به بازتاب‌های این بحث نشان دادند و اتفاقات آن برنامه با بایکوت خبری مواجه شد، بزنگاه اختلاف‌نظر بر سر بازتعریف مبانی انقلاب بود. همه جنگ‌و جدل‌های سیاسی و مشاجراتی که در سال‌های اخیر و بویژه امسال به وجود آمده، ریشه در تناقض‌ها و برداشت‌های متفاوت از این تعاریف دارد و مرزبندی‌ها هم همین‌جا مشخص می‌شود.گاهی این بازتعریف توسط کسانی صورت می‌گیرد که بر مسند تصمیم‌گیری‌ها نشسته‌اند و به نوعی واژه‌ها را سلب معنا می‌کنند و با یک اشتراک لفظی به اسم فرهنگ انقلاب، توسعه و... آنها را به خورد جامعه می‌دهند و حتی آن را قانونمند می‌کنند.هرچند بعد از دفاع مقدس این تناقض‌ها بیشتر نشان داده شد ولی بحث شنبه شب مسبوق به سابقه است؛ تا آنجا که برخی پیش از این حتی حضرت امام را به گونه‌ای متهم به تفکرات سوسیالیستی در اقتصاد می‌کردند. بحث فقر و غنا، اسلام آمریکایی، اسلام مرفهین بی‌درد و نوع تعاریفی که حضرت امام درباره شرافت طبقه فقیر و هم‌مسلک بودن مسؤولان حکومت اسلامی با فقرا داشتند، همه نکاتی بود که به نوعی به مرز‌بندی جریان سرمایه‌سالاری کاپیتالیستی از نوع مذهبی در برابر اسلام ناب محمدی(ص)، منجر شد. البته چون این تقسیم‌بندی در بین خواص مبنای تئوریک نداشت در سال‌های گذشته برداشت‌های جریان چپ و راست با جابه‌جایی مهره‌ها تغییر می‌کرد و می‌بینید افرادی در منتها الیه چپ و
منتها الیه راست، در مقاطع مختلف زمانی، تغییر پوزیشن دادند. فکر می‌کنم بحث رهبر معظم انقلاب در زمینه اتاق فکر و تولید اندیشه به همین مسائل باز‌می‌گردد. به عنوان مثال اگر همین تعارض میان جمهوریت و اسلامیت و تشریح اینکه جمهوری اسلامی نه لیبرالیسم و دموکراسی غربی است و نه نوع اسلام طالبانی، نیاز دارد در حوزه اندیشه تئوریزه شود، بسیاری پرسش‌ها پاسخ می‌یابد. فکر می‌کنم همین رویکرد در زمینه عدالت و انقلاب اسلامی هم رقم می‌خورد. بعضی به علت کمبود سواد، نوع نگرش جریان مکتب سوسیالیسم و طبقه فرودست و بورژوا را معادل عدالت اسلامی می‌دانند که نوع نگاه اسلام با آنها متفاوت است و متاسفانه اینها با خلط مبحث و شانه خالی کردن از بار مسؤولیت رفتارشان در این سال‌ها، اینگونه نگرش اسلام که عدالت را پایه و محور حکومت می‌داند، زیر سوال می‌برند.حضرت امیر(ع) در تعریفی که اسلام از وظیفه حکومت نسبت به مردم دارد، می‌فرمایند: حکومت وظیفه عمران بلاد، اصلاح نفوس که همان تربیت و حفظ ثغور که امنیت و آزادی است را برعهده دارد که هر 3 این موارد توسعه متوازن را به دنبال دارد. اما متاسفانه جناح‌های سیاسی ما هر کدام در دوره حاکمیت اولویت‌شان؛ یا توسعه سیاسی است یا بحث فرهنگ یا بحث آزادی.
آنچه اسلام از آن به عنوان وظیفه همه‌جانبه حکومت یاد می‌کند و شاید در دنیا از آن با عنوان توسعه متوازن یاد شود، این است که هر 3 ضلع این مثلث متوازن پیش برود. پایه این تابلوی حکومت فرمايش حضرت امیر مؤمنان(ع) است که فرمودند: «حکومت برای من از لنگه کفش پاره‌ای بی‌ارزش‌تر است؛ مگر اینکه حق مظلومی را از ظالم بگیرم» و این یعنی عدالت.
اما ساده‌زیستی ویژه رهبران است یا مدیران؟
برای یافتن پاسخ این پرسش لازم است دوستان یک‌بار دیگر نهج‌البلاغه را بخوانند. سیاست‌زدگی موجب شده بیشتر از اینکه نهج‌البلاغه بخوانند، ترجمه کتاب‌های غربی و روزنامه‌ها را دوره کنند. نمی‌گویم صحیفه نور یا تعابیر رهبری را مطالعه کنند؛ فقط اگر در نهج‌البلاغه، نامه حضرت امیر(ع) به مالک اشتر را بخوانند که وظیفه حاکم اسلامی تبیین می‌شود، پاسخ این پرسش را خواهند یافت. چطور می‌شود که امام(ع) استاندار بصره را به دلیل همنشینی با اشراف مواخذه می‌کنند؟ وقتی استانداران باید چنین باشند، وای به حال مسؤولان بالا‌دست! در سیره امیرالمومنین(ع) آمده است که نسبت به خانواده خود سختگیرتر از همه بودند و اینها نشان می‌دهد، اتفاقا اجرای عدالت باید از اقربا و نزدیکان آغاز شود. تعابیر امام خمینی(ره) درباره مسؤولان نیز مشهود است. اگر آقایان وصیتنامه حضرت امام(ره) را در همه حوزه‌ها به صورت قانون در بیاورند، راه توجیه رفتارها محدود خواهد شد. دوستان با استخراج برخی روایات و مصادره
به مطلوب آن برای توجیه رفتار خود اقدام می‌کنند؛ اگرنه غالب روایات در بحث سیره عملی مسؤولان در سیره سیاسی اسلام مشخص و مبرهن است و نیازی به تعریف جدید از آن نیست.
*نویسنده و کارگردان عدالت‌خواهی و انقلاب اسلامی
مسعود ده نمکی
جوهره انقلاب عدالت‌خواهی است و عدالت‌خواهی اصلی است که سایر امور ذیل آن مطرح می‌شود. جامعه‌ای که عدالتمند باشد، در آن آزادی، توسعه، امنیت و آزادی بیان خواهد بود چرا که همه چیز در پرتوي عدالت ایجاد می‌شود.برنامه شنبه شب «دیروز امروز، فردا» برخلاف واکنش سردی که برخی رسانه‌ها نسبت به بازتاب‌های این بحث نشان دادند و اتفاقات آن برنامه با بایکوت خبری مواجه شد، بزنگاه اختلاف‌نظر بر سر بازتعریف مبانی انقلاب بود. همه جنگ‌و جدل‌های سیاسی و مشاجراتی که در سال‌های اخیر و بویژه امسال به وجود آمده، ریشه در تناقض‌ها و برداشت‌های متفاوت از این تعاریف دارد و مرزبندی‌ها هم همین‌جا مشخص می‌شود.گاهی این بازتعریف توسط کسانی صورت می‌گیرد که بر مسند تصمیم‌گیری‌ها نشسته‌اند و به نوعی واژه‌ها را سلب معنا می‌کنند و با یک اشتراک لفظی به اسم فرهنگ انقلاب، توسعه و... آنها را به خورد جامعه می‌دهند و حتی آن را قانونمند می‌کنند.هرچند بعد از دفاع مقدس این تناقض‌ها بیشتر نشان داده شد ولی بحث شنبه شب مسبوق به سابقه است؛ تا آنجا که برخی پیش از این حتی حضرت امام را به گونه‌ای متهم به تفکرات سوسیالیستی در اقتصاد می‌کردند. بحث فقر و غنا، اسلام آمریکایی، اسلام مرفهین بی‌درد و نوع تعاریفی که حضرت امام درباره شرافت طبقه فقیر و هم‌مسلک بودن مسؤولان حکومت اسلامی با فقرا داشتند، همه نکاتی بود که به نوعی به مرز‌بندی جریان سرمایه‌سالاری کاپیتالیستی از نوع مذهبی در برابر اسلام ناب محمدی(ص)، منجر شد. البته چون این تقسیم‌بندی در بین خواص مبنای تئوریک نداشت در سال‌های گذشته برداشت‌های جریان چپ و راست با جابه‌جایی مهره‌ها تغییر می‌کرد و می‌بینید افرادی در منتها الیه چپ و
منتها الیه راست، در مقاطع مختلف زمانی، تغییر پوزیشن دادند. فکر می‌کنم بحث رهبر معظم انقلاب در زمینه اتاق فکر و تولید اندیشه به همین مسائل باز‌می‌گردد. به عنوان مثال اگر همین تعارض میان جمهوریت و اسلامیت و تشریح اینکه جمهوری اسلامی نه لیبرالیسم و دموکراسی غربی است و نه نوع اسلام طالبانی، نیاز دارد در حوزه اندیشه تئوریزه شود، بسیاری پرسش‌ها پاسخ می‌یابد. فکر می‌کنم همین رویکرد در زمینه عدالت و انقلاب اسلامی هم رقم می‌خورد. بعضی به علت کمبود سواد، نوع نگرش جریان مکتب سوسیالیسم و طبقه فرودست و بورژوا را معادل عدالت اسلامی می‌دانند که نوع نگاه اسلام با آنها متفاوت است و متاسفانه اینها با خلط مبحث و شانه خالی کردن از بار مسؤولیت رفتارشان در این سال‌ها، اینگونه نگرش اسلام که عدالت را پایه و محور حکومت می‌داند، زیر سوال می‌برند.حضرت امیر(ع) در تعریفی که اسلام از وظیفه حکومت نسبت به مردم دارد، می‌فرمایند: حکومت وظیفه عمران بلاد، اصلاح نفوس که همان تربیت و حفظ ثغور که امنیت و آزادی است را برعهده دارد که هر 3 این موارد توسعه متوازن را به دنبال دارد. اما متاسفانه جناح‌های سیاسی ما هر کدام در دوره حاکمیت اولویت‌شان؛ یا توسعه سیاسی است یا بحث فرهنگ یا بحث آزادی.
آنچه اسلام از آن به عنوان وظیفه همه‌جانبه حکومت یاد می‌کند و شاید در دنیا از آن با عنوان توسعه متوازن یاد شود، این است که هر 3 ضلع این مثلث متوازن پیش برود. پایه این تابلوی حکومت فرمايش حضرت امیر مؤمنان(ع) است که فرمودند: «حکومت برای من از لنگه کفش پاره‌ای بی‌ارزش‌تر است؛ مگر اینکه حق مظلومی را از ظالم بگیرم» و این یعنی عدالت.
اما ساده‌زیستی ویژه رهبران است یا مدیران؟
برای یافتن پاسخ این پرسش لازم است دوستان یک‌بار دیگر نهج‌البلاغه را بخوانند. سیاست‌زدگی موجب شده بیشتر از اینکه نهج‌البلاغه بخوانند، ترجمه کتاب‌های غربی و روزنامه‌ها را دوره کنند. نمی‌گویم صحیفه نور یا تعابیر رهبری را مطالعه کنند؛ فقط اگر در نهج‌البلاغه، نامه حضرت امیر(ع) به مالک اشتر را بخوانند که وظیفه حاکم اسلامی تبیین می‌شود، پاسخ این پرسش را خواهند یافت. چطور می‌شود که امام(ع) استاندار بصره را به دلیل همنشینی با اشراف مواخذه می‌کنند؟ وقتی استانداران باید چنین باشند، وای به حال مسؤولان بالا‌دست! در سیره امیرالمومنین(ع) آمده است که نسبت به خانواده خود سختگیرتر از همه بودند و اینها نشان می‌دهد، اتفاقا اجرای عدالت باید از اقربا و نزدیکان آغاز شود. تعابیر امام خمینی(ره) درباره مسؤولان نیز مشهود است. اگر آقایان وصیتنامه حضرت امام(ره) را در همه حوزه‌ها به صورت قانون در بیاورند، راه توجیه رفتارها محدود خواهد شد. دوستان با استخراج برخی روایات و مصادره
به مطلوب آن برای توجیه رفتار خود اقدام می‌کنند؛ اگرنه غالب روایات در بحث سیره عملی مسؤولان در سیره سیاسی اسلام مشخص و مبرهن است و نیازی به تعریف جدید از آن نیست.
*نویسنده و کارگردان ارسال نظر
پربیننده