چیستا یثربی:
مردی در تاریکی لبخند می‌زند؛
شاید از این رو که می‌تواند در تاریکی ببیند
شاید از این رو که تاریکی را می‌بیند...
«یانیس دیتسوس»
از بین همه اشعار یانیس دیتسوس، شاعر پرآوازه یونانی، این شعر را از همه بیشتر دوست دارم، وجوه رمزی و استعاری آن را به صدها شکل می‌توان دریافت. این شعر مرا به سال‌های پیش می‌برد. چشم‌هایم را می‌بندم. تاریکی ... در گذشته هستم:
1- کلاس درس ادبیات استاد سیدحسن حسینی، دانشگاه الزهرا
در این کلاس، ادبیات دوست مأنوس توست، دیگر نوشته‌های نامفهوم و سنگینی کتاب درس نیست. ادبیات پیش تو می‌نشیند، با تو می‌خندد، با تو گریه می‌کند و با تو نفس می‌کشد. استاد حسن حسینی، هنرش در این است که هر چیز ساده زندگی را به ادبیات ربط می‌دهد؛ سرماخوردگی، ماندن در ترافیک و حتی گرسنگی ... چیزی که یک دانشجوی سال اول معمولاً خوب معنای آن را می‌داند.
در کلاس ادبیات سیدحسن حسینی، ادبیات، پرواز پرنده‌های پشت پنجره است که ناگهان در شعرت، شکارشان می‌کنی، ادبیات به سادگی و صمیمیت یک سلام است که به استاد می‌دهی و پاسخ می‌گیری و ادبیات، تشبیه چیزها به همدیگر است؛ چیزهایی که ظاهراً هیچ ربط و شباهتی به هم ندارند، مثل بغض، تحقیق و بی‌پولی ...
یک روز که خیلی دلم گرفته بود، استاد از من خواست که تحقیقی درباره شعر نو انجام دهم و من که دانشجوی روانشناسی بودم خیلی تعجب کردم. به استاد گفتم: «استاد! من هزار تا مشکل دارم.» و او گفت: «برای همین روی شعر نو تحقیق کن ...». در شعر نو چنان شور آزادی بود که تحقیقم پایانی نداشت؛ سرزندگی بود و ارتباط با دل مردم...
دست‌کم اشعاری که من انتخاب کردم چنین بود و استاد گفت: «ادبیات وقتی ادبیات است که تو را از گرفتاری‌هایت آزاد کند، نه اینکه به آن اضافه کند».
چندسالی بود که شعر می‌گفتم، اما تازه همان روزها بود که احساس کردم قرار است ادبیات دوست صمیمی من باشد و نه یک میهمان تشریفاتی که مقابل آن جرأت نشستن هم نداشته باشم. در کلاس‌های سیدحسینی ادبیات، هوای تازه بود که از پنجره به کلاس می‌آمد، صدای پرندگان دوردست و ابرهای بازیگوش و بوی نان تازه، ادبیات هر چیزی بود که ما را آدم بهتری می‌کرد. یادت بخیر استاد!
2- کلاس درس ادبیات استاد قیصر امین‌پور، دانشگاه الزهرا و دفتر شعر جوان
تمام جوانی من به درس آموختن از استاد قیصر امین‌پور گذشت. از این شاعر و انسان بزرگ آنقدر خاطره دارم که هر کدام را که به یاد می‌آورم، روزم زیبا می‌شود.
اما مهم‌ترین خاطره‌ای که اکنون به یاد می‌آورم، سفر به تاریکی دنیای وزن و عروض است. برای من که قرار نبود ادبیات، رشته درسی‌ام باشد، عروض دردناک بود، خشن و بی‌رحم. استاد به من گفت: «باید اوزان عروضی را یاد بگیری.» گفتم:«من شعر نو و سپید می‌گویم استاد... وزن عروضی به چه کارم می‌آید؟» گفت: «تا یاد نگیری، شعر سپیدت را هم باور نمی‌کنم. اگر یاد نگرفتی دیگر شعرهایت را در کلاس نخوان!»
جنگ من با وزن شروع شد. استاد سخاوتمندانه کمک می‌کرد. استاد بود و دلش بی‌دریغ. من شاگرد خصوصی‌اش نبودم اما حتماً قابلیتی در من یافته بود که ارزش وقت گذاشتن داشته باشد. «حس شعر تو خوب است یثربی، حیف است عروض را نشناسی.» و عروض دشمن بی‌رحم من بود؛ «مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیل». حس می‌کردم اژدهایی از شاهنامه دنبالم کرده است. در خواب و بیداری و لحظه‌های ناب شعر گفتن می‌گریختم و نفس نفس می‌زدم و می‌جنگیدم. سیل جوشان کلماتم در عروض نمی‌گنجید. استاد با خودکار روی میزش ضرب می‌گرفت (تتق، تق، تق)؛ باز اشتباه می‌کردم، حرف کم می‌آوردم یا زیاد. یک هفته به من مهلت داد که چهارپاره یا غزل بگویم و تا آن موقع حق نوشتن شعر سپید نداشتم.
به صدای جویبار پشت دانشگاه گوش می‌دادم، به صدای قلب خودم که هراسان و شیدا می‌تپید، به صدای قدم‌هایم روی سایه درختان کوچه باغ، به صدای چکه‌های آب آشپزخانه، به صدای مردم در اتوبوس، به صدای افتادن سکه در کاسه فقیران، صدای کلاغ‌های کاج‌های دور، صدای پای آرزوها... و شعر آمد؛ غزل بود! نخسیتن مطلع و سپس
ادامه آن ...، هنوز لبخند استاد یادم هست: «بخوبی شعرهای سپیدت نیست اما می‌دانستم که می‌توانی!» غزل چهارپاره را آموختم که بتوانم رها شوم از عروض که بتوانم آشتی کنم با وزن ... حتی وقتی در شعر سپیدم به وزن نیازی ندارم که رها شوم از حس نتوانستن و از حس تلخ ناکامی. درود بر شما استاد. همیشه و در هر کجا...
3- کلاس زندگی
گاهی فارغ از وزن و ریتم و آزادی کلمه، زندگی درس‌هایی به آدم می‌آموزد که همه عمر با ما است ... بعضی آدم‌ها از جنس نورند و بعضی تاریکی. بعضی تاریکی را به زندگی‌ات می‌آورند تا قدر روشنی را بیشتر بدانی. آنکس که زخمی به تو می‌زند، درد کشیدن را به تو می‌آموزد، پس حتی می‌توان از کسی که رنجت داده است، بیاموزی. هیچ‌درسی به خودی خود کامل نیست، مهم این است چطور به آن نگاه کنی، رها مثل شعر آزاد، هم‌نفس با باد یا مثل شعر کلاسیک یاد بگیری که نفست را مهار کنی، مهم این است که شاعر هرگز از گفتن باز نمی‌ایستد و لبخند می‌زند، حتی به تاریکی ... به قول شاعر خوب کتاب «رنگ‌ها و سایه‌ها»، مهدی مظفری ساوجی،
«از چشم شب شاید/ از چشم آفتاب نمی‌افتد/ ماه». لبخند در تاریکی
چیستا یثربی:
مردی در تاریکی لبخند می‌زند؛
شاید از این رو که می‌تواند در تاریکی ببیند
شاید از این رو که تاریکی را می‌بیند...
«یانیس دیتسوس»
از بین همه اشعار یانیس دیتسوس، شاعر پرآوازه یونانی، این شعر را از همه بیشتر دوست دارم، وجوه رمزی و استعاری آن را به صدها شکل می‌توان دریافت. این شعر مرا به سال‌های پیش می‌برد. چشم‌هایم را می‌بندم. تاریکی ... در گذشته هستم:
1- کلاس درس ادبیات استاد سیدحسن حسینی، دانشگاه الزهرا
در این کلاس، ادبیات دوست مأنوس توست، دیگر نوشته‌های نامفهوم و سنگینی کتاب درس نیست. ادبیات پیش تو می‌نشیند، با تو می‌خندد، با تو گریه می‌کند و با تو نفس می‌کشد. استاد حسن حسینی، هنرش در این است که هر چیز ساده زندگی را به ادبیات ربط می‌دهد؛ سرماخوردگی، ماندن در ترافیک و حتی گرسنگی ... چیزی که یک دانشجوی سال اول معمولاً خوب معنای آن را می‌داند.
در کلاس ادبیات سیدحسن حسینی، ادبیات، پرواز پرنده‌های پشت پنجره است که ناگهان در شعرت، شکارشان می‌کنی، ادبیات به سادگی و صمیمیت یک سلام است که به استاد می‌دهی و پاسخ می‌گیری و ادبیات، تشبیه چیزها به همدیگر است؛ چیزهایی که ظاهراً هیچ ربط و شباهتی به هم ندارند، مثل بغض، تحقیق و بی‌پولی ...
یک روز که خیلی دلم گرفته بود، استاد از من خواست که تحقیقی درباره شعر نو انجام دهم و من که دانشجوی روانشناسی بودم خیلی تعجب کردم. به استاد گفتم: «استاد! من هزار تا مشکل دارم.» و او گفت: «برای همین روی شعر نو تحقیق کن ...». در شعر نو چنان شور آزادی بود که تحقیقم پایانی نداشت؛ سرزندگی بود و ارتباط با دل مردم...
دست‌کم اشعاری که من انتخاب کردم چنین بود و استاد گفت: «ادبیات وقتی ادبیات است که تو را از گرفتاری‌هایت آزاد کند، نه اینکه به آن اضافه کند».
چندسالی بود که شعر می‌گفتم، اما تازه همان روزها بود که احساس کردم قرار است ادبیات دوست صمیمی من باشد و نه یک میهمان تشریفاتی که مقابل آن جرأت نشستن هم نداشته باشم. در کلاس‌های سیدحسینی ادبیات، هوای تازه بود که از پنجره به کلاس می‌آمد، صدای پرندگان دوردست و ابرهای بازیگوش و بوی نان تازه، ادبیات هر چیزی بود که ما را آدم بهتری می‌کرد. یادت بخیر استاد!
2- کلاس درس ادبیات استاد قیصر امین‌پور، دانشگاه الزهرا و دفتر شعر جوان
تمام جوانی من به درس آموختن از استاد قیصر امین‌پور گذشت. از این شاعر و انسان بزرگ آنقدر خاطره دارم که هر کدام را که به یاد می‌آورم، روزم زیبا می‌شود.
اما مهم‌ترین خاطره‌ای که اکنون به یاد می‌آورم، سفر به تاریکی دنیای وزن و عروض است. برای من که قرار نبود ادبیات، رشته درسی‌ام باشد، عروض دردناک بود، خشن و بی‌رحم. استاد به من گفت: «باید اوزان عروضی را یاد بگیری.» گفتم:«من شعر نو و سپید می‌گویم استاد... وزن عروضی به چه کارم می‌آید؟» گفت: «تا یاد نگیری، شعر سپیدت را هم باور نمی‌کنم. اگر یاد نگرفتی دیگر شعرهایت را در کلاس نخوان!»
جنگ من با وزن شروع شد. استاد سخاوتمندانه کمک می‌کرد. استاد بود و دلش بی‌دریغ. من شاگرد خصوصی‌اش نبودم اما حتماً قابلیتی در من یافته بود که ارزش وقت گذاشتن داشته باشد. «حس شعر تو خوب است یثربی، حیف است عروض را نشناسی.» و عروض دشمن بی‌رحم من بود؛ «مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیل». حس می‌کردم اژدهایی از شاهنامه دنبالم کرده است. در خواب و بیداری و لحظه‌های ناب شعر گفتن می‌گریختم و نفس نفس می‌زدم و می‌جنگیدم. سیل جوشان کلماتم در عروض نمی‌گنجید. استاد با خودکار روی میزش ضرب می‌گرفت (تتق، تق، تق)؛ باز اشتباه می‌کردم، حرف کم می‌آوردم یا زیاد. یک هفته به من مهلت داد که چهارپاره یا غزل بگویم و تا آن موقع حق نوشتن شعر سپید نداشتم.
به صدای جویبار پشت دانشگاه گوش می‌دادم، به صدای قلب خودم که هراسان و شیدا می‌تپید، به صدای قدم‌هایم روی سایه درختان کوچه باغ، به صدای چکه‌های آب آشپزخانه، به صدای مردم در اتوبوس، به صدای افتادن سکه در کاسه فقیران، صدای کلاغ‌های کاج‌های دور، صدای پای آرزوها... و شعر آمد؛ غزل بود! نخسیتن مطلع و سپس
ادامه آن ...، هنوز لبخند استاد یادم هست: «بخوبی شعرهای سپیدت نیست اما می‌دانستم که می‌توانی!» غزل چهارپاره را آموختم که بتوانم رها شوم از عروض که بتوانم آشتی کنم با وزن ... حتی وقتی در شعر سپیدم به وزن نیازی ندارم که رها شوم از حس نتوانستن و از حس تلخ ناکامی. درود بر شما استاد. همیشه و در هر کجا...
3- کلاس زندگی
گاهی فارغ از وزن و ریتم و آزادی کلمه، زندگی درس‌هایی به آدم می‌آموزد که همه عمر با ما است ... بعضی آدم‌ها از جنس نورند و بعضی تاریکی. بعضی تاریکی را به زندگی‌ات می‌آورند تا قدر روشنی را بیشتر بدانی. آنکس که زخمی به تو می‌زند، درد کشیدن را به تو می‌آموزد، پس حتی می‌توان از کسی که رنجت داده است، بیاموزی. هیچ‌درسی به خودی خود کامل نیست، مهم این است چطور به آن نگاه کنی، رها مثل شعر آزاد، هم‌نفس با باد یا مثل شعر کلاسیک یاد بگیری که نفست را مهار کنی، مهم این است که شاعر هرگز از گفتن باز نمی‌ایستد و لبخند می‌زند، حتی به تاریکی ... به قول شاعر خوب کتاب «رنگ‌ها و سایه‌ها»، مهدی مظفری ساوجی،
«از چشم شب شاید/ از چشم آفتاب نمی‌افتد/ ماه». ارسال نظر
پربیننده