حمید شریفیان:
دوشنبه پیش رو برابر خواهد بود با یکصدودهمین سالگرد تولد لوئیس بونوئل که به اعتقاد برخی از اهالی سینما پدر «سوررئالیسم سینمایی» و دارای یکی از بکرترین ذهن‌های تاریخ فیلمسازی جهان محسوب می‌شود. وی از سوی نشریه اینترتینمنت ویکلی به‌عنوان چهاردهمین کارگردان برتر تاریخ انتخاب شده است. البته آلفرد هیچکاک بزرگ که در صدر این فهرست قرار دارد از بونوئل به‌عنوان برترین کارگردان یاد می‌کند. لوئیس بونوئل پرتولس در 22 فوریه 1900 در آراگون اسپانیا به‌دنیا آمد و تحصیلات دانشگاهی خود را در مادرید و در کنار دوستانی همچون سالوادور دالی (نقاش مطرح) و فدریکو گارسیا لورکا (شاعر نامدار) در پیش گرفت. وی در ابتدا به تحصیل علومی همچون مهندسی و علوم طبیعی پرداخت اما بعدها مطالعات خود را به فلسفه تغییر داد. بونوئل فعالیت جدی خود را در زمینه سینما پس از عزیمت به پاریس و در مقام دستیار کارگردان در کنار ژان اپستین آغاز کرد و پس از مدتی با حمایت‌های مالی مادر خود و کمک‌های خلاقانه دالی نخستین فیلم خود را با نام «سگ اندولسی» (1929) ساخت که با استقبال سوررئالیست‌ها روبه‌رو شد و بسیاری از قسمت‌های آن تا به امروز نیز مورد توجه بسیاری از حرفه‌ای‌های سینما قرار دارد. البته پس از ساخت این فیلم، دوستی او با دالی به چالش کشیده شد. در ادامه و یک سال بعد از سگ اندولسی، بونوئل نخستین فیلم بلند خود را با نام «عصر طلایی» ساخت که با جنجال‌هایی همراه بود. بونوئل پس از مدتی به اسپانیا بازگشت اما در پی جنگ داخلی به ایالات متحده رفت. در واقع زمان در حال تغییر بود و بونوئل شاهد آن بود که فردی با حساسیت‌های هنری و سیاسی او جایی در اسپانیای آن دوره ندارد. او در آمریکا علاوه بر فعالیت در کمپانی برادران وارنر در موزه هنرهای مدرن نیز مشغول به کار شد اما بونوئل باز هم عازم کشور دیگری شد و در اواخر دهه 1940 عنوان شهروندی مکزیک را دریافت کرد. در این کشور بود که این کارگردان خود را به عنوان یک نام ماندگار در تاریخ سینما معرفی کرد. بونوئل با ساخت فیلم «جمجمه بزرگ» (1949) موفق شد علاوه بر موفقیت در فهرست فیلم‌های پرفروش، موقعیتی را ایجاد کند تا هم فیلمنامه پروژه عمده بعدی خود یعنی فراموش‌شدگان را انجام دهد و هم آزادی عمل کاملی را برای کارگردانی آن داشته باشد. او با ساخت این فیلم (فراموش‌شدگان) شاهکاری را خلق کرد که از سوی جشنواره بین‌المللی فیلم کن جایزه بهترین کارگردانی را به همراه داشت. امروز این ساخته بونوئل از سوی یونسکو به‌عنوان قسمتی از میراث فرهنگی جهان به شمار می‌رود. بونوئل از جمله کارگردان‌هایی به شمار می‌رود که تقریبا همه جوایز سینمایی را در برابر خود دیده است. علاوه بر جایزه بهترین کارگردانی از سوی کن، وی چندین جایزه دیگر را نیز از سوی این رویداد سینمایی از آن خود کرد و حتی در سال 1954 به عضویت هیات داوران این جشنواره نیز برگزیده شد اما شاید مهم‌ترین تقدیر کن از این کارگردان در سال 1961 و با اهدای نخل طلایی این جشنواره به فیلم «ویریدیانا»ی وی صورت پذیرفت. او همچنین در سال 1965 و با فیلم «زیبای روز» جایزه شیر طلایی ونیز را کسب کرد. فیلم «جذابیت پنهان بورژوازی» (1972) او نیز جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان را تصاحب کرد و یک نامزدی اسکار بهترین فیلمنامه غیراقتباسی را هم برای کارگردان خود به ارمغان آورد. در سال 1977 نیز این کارگردان دومین نامزدی اسکار را این‌بار برای بهترین فیلمنامه اقتباسی در برابر خود دید. همچنین نام 9 فیلم از این کارگردان در فهرست فیلم‌هایی جای دارد که باید پیش از مرگ آنها را دید. این فیلم‌ها عبارتند از: «سگ اندولسی»، «عصر طلایی»، «سرزمین بی‌نان» (1933)، «فراموش شدگان»، «دختر جوان» (1960)، «ویریدیانا»، «زیبای روز»، «تریستانا» (1970) و «جذابیت پنهان بورژوازی». بونوئل برای خاطرات، تخیلات و بویژه رویاها اهمیت قائل بود. به‌عنوان مثال سگ اندولسی را حاصل تلاقی رویاهای خود با رویاهای دالی می‌دانست. وی زندگی بدون خاطره را مانند هوشی می‌دانست که امکان بروز ندارد و تخیلات را به‌عنوان تنها محافظ آزادی می‌دانست. او خود درباره فیلم‌هایش و مخاطبان آنها می‌گفت: «همه آزادند تا هرآنچه را که دوست دارند یا برای آنها مفید است در فیلم‌های من پیدا و برداشت کنند.» بنا به گفته خود بونوئل همیشه ناشناخته‌ها و مسائل غریب، وی را به سمت خود کشیدند.
تکنیک فیلمسازی بونوئل دارای ویژگی‌هایی بود. به‌عنوان مثال این کارگردان فیلم‌هایش را در مدت چند هفته فیلمبرداری می‌کرد و از جدا شدن از فیلمنامه پرهیز می‌کرد تا به این ترتیب زمانی را که صرف ادیت می‌شد به حداقل برساند. او در مواردی از پاسخ دادن به سوال‌های بازیگران خودداری می‌کرد و دستورات کارگردانی خود را تنها به مشخص کردن حرکت‌های فیزیکی آنها در صحنه محدود می‌کرد.
لوئیس بونوئل در 29 جولای 1983 و در مکزیکوسیتی درگذشت. وی در آن هنگام 83 ساله بود. لوئیس بونوئل مورد تقدیر بسیاری از نام‌های مطرح سینما بود. در این میان برخی او را در کنار نام‌های بزرگ دیگری همچون آیزنشتاین، چاپلین، رنوآر، دوفژنکو، میزوگوچی و فلینی قرار دادند. تروفو درباره او می‌گوید: «مانند نویسندگان قرن هجدهم، بونوئل به ما یاد می‌دهد که چگونه تردید بورزیم». درباره «لوئیس بونوئل»فیلمساز تخیلات و رؤیاها
حمید شریفیان:
دوشنبه پیش رو برابر خواهد بود با یکصدودهمین سالگرد تولد لوئیس بونوئل که به اعتقاد برخی از اهالی سینما پدر «سوررئالیسم سینمایی» و دارای یکی از بکرترین ذهن‌های تاریخ فیلمسازی جهان محسوب می‌شود. وی از سوی نشریه اینترتینمنت ویکلی به‌عنوان چهاردهمین کارگردان برتر تاریخ انتخاب شده است. البته آلفرد هیچکاک بزرگ که در صدر این فهرست قرار دارد از بونوئل به‌عنوان برترین کارگردان یاد می‌کند. لوئیس بونوئل پرتولس در 22 فوریه 1900 در آراگون اسپانیا به‌دنیا آمد و تحصیلات دانشگاهی خود را در مادرید و در کنار دوستانی همچون سالوادور دالی (نقاش مطرح) و فدریکو گارسیا لورکا (شاعر نامدار) در پیش گرفت. وی در ابتدا به تحصیل علومی همچون مهندسی و علوم طبیعی پرداخت اما بعدها مطالعات خود را به فلسفه تغییر داد. بونوئل فعالیت جدی خود را در زمینه سینما پس از عزیمت به پاریس و در مقام دستیار کارگردان در کنار ژان اپستین آغاز کرد و پس از مدتی با حمایت‌های مالی مادر خود و کمک‌های خلاقانه دالی نخستین فیلم خود را با نام «سگ اندولسی» (1929) ساخت که با استقبال سوررئالیست‌ها روبه‌رو شد و بسیاری از قسمت‌های آن تا به امروز نیز مورد توجه بسیاری از حرفه‌ای‌های سینما قرار دارد. البته پس از ساخت این فیلم، دوستی او با دالی به چالش کشیده شد. در ادامه و یک سال بعد از سگ اندولسی، بونوئل نخستین فیلم بلند خود را با نام «عصر طلایی» ساخت که با جنجال‌هایی همراه بود. بونوئل پس از مدتی به اسپانیا بازگشت اما در پی جنگ داخلی به ایالات متحده رفت. در واقع زمان در حال تغییر بود و بونوئل شاهد آن بود که فردی با حساسیت‌های هنری و سیاسی او جایی در اسپانیای آن دوره ندارد. او در آمریکا علاوه بر فعالیت در کمپانی برادران وارنر در موزه هنرهای مدرن نیز مشغول به کار شد اما بونوئل باز هم عازم کشور دیگری شد و در اواخر دهه 1940 عنوان شهروندی مکزیک را دریافت کرد. در این کشور بود که این کارگردان خود را به عنوان یک نام ماندگار در تاریخ سینما معرفی کرد. بونوئل با ساخت فیلم «جمجمه بزرگ» (1949) موفق شد علاوه بر موفقیت در فهرست فیلم‌های پرفروش، موقعیتی را ایجاد کند تا هم فیلمنامه پروژه عمده بعدی خود یعنی فراموش‌شدگان را انجام دهد و هم آزادی عمل کاملی را برای کارگردانی آن داشته باشد. او با ساخت این فیلم (فراموش‌شدگان) شاهکاری را خلق کرد که از سوی جشنواره بین‌المللی فیلم کن جایزه بهترین کارگردانی را به همراه داشت. امروز این ساخته بونوئل از سوی یونسکو به‌عنوان قسمتی از میراث فرهنگی جهان به شمار می‌رود. بونوئل از جمله کارگردان‌هایی به شمار می‌رود که تقریبا همه جوایز سینمایی را در برابر خود دیده است. علاوه بر جایزه بهترین کارگردانی از سوی کن، وی چندین جایزه دیگر را نیز از سوی این رویداد سینمایی از آن خود کرد و حتی در سال 1954 به عضویت هیات داوران این جشنواره نیز برگزیده شد اما شاید مهم‌ترین تقدیر کن از این کارگردان در سال 1961 و با اهدای نخل طلایی این جشنواره به فیلم «ویریدیانا»ی وی صورت پذیرفت. او همچنین در سال 1965 و با فیلم «زیبای روز» جایزه شیر طلایی ونیز را کسب کرد. فیلم «جذابیت پنهان بورژوازی» (1972) او نیز جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان را تصاحب کرد و یک نامزدی اسکار بهترین فیلمنامه غیراقتباسی را هم برای کارگردان خود به ارمغان آورد. در سال 1977 نیز این کارگردان دومین نامزدی اسکار را این‌بار برای بهترین فیلمنامه اقتباسی در برابر خود دید. همچنین نام 9 فیلم از این کارگردان در فهرست فیلم‌هایی جای دارد که باید پیش از مرگ آنها را دید. این فیلم‌ها عبارتند از: «سگ اندولسی»، «عصر طلایی»، «سرزمین بی‌نان» (1933)، «فراموش شدگان»، «دختر جوان» (1960)، «ویریدیانا»، «زیبای روز»، «تریستانا» (1970) و «جذابیت پنهان بورژوازی». بونوئل برای خاطرات، تخیلات و بویژه رویاها اهمیت قائل بود. به‌عنوان مثال سگ اندولسی را حاصل تلاقی رویاهای خود با رویاهای دالی می‌دانست. وی زندگی بدون خاطره را مانند هوشی می‌دانست که امکان بروز ندارد و تخیلات را به‌عنوان تنها محافظ آزادی می‌دانست. او خود درباره فیلم‌هایش و مخاطبان آنها می‌گفت: «همه آزادند تا هرآنچه را که دوست دارند یا برای آنها مفید است در فیلم‌های من پیدا و برداشت کنند.» بنا به گفته خود بونوئل همیشه ناشناخته‌ها و مسائل غریب، وی را به سمت خود کشیدند.
تکنیک فیلمسازی بونوئل دارای ویژگی‌هایی بود. به‌عنوان مثال این کارگردان فیلم‌هایش را در مدت چند هفته فیلمبرداری می‌کرد و از جدا شدن از فیلمنامه پرهیز می‌کرد تا به این ترتیب زمانی را که صرف ادیت می‌شد به حداقل برساند. او در مواردی از پاسخ دادن به سوال‌های بازیگران خودداری می‌کرد و دستورات کارگردانی خود را تنها به مشخص کردن حرکت‌های فیزیکی آنها در صحنه محدود می‌کرد.
لوئیس بونوئل در 29 جولای 1983 و در مکزیکوسیتی درگذشت. وی در آن هنگام 83 ساله بود. لوئیس بونوئل مورد تقدیر بسیاری از نام‌های مطرح سینما بود. در این میان برخی او را در کنار نام‌های بزرگ دیگری همچون آیزنشتاین، چاپلین، رنوآر، دوفژنکو، میزوگوچی و فلینی قرار دادند. تروفو درباره او می‌گوید: «مانند نویسندگان قرن هجدهم، بونوئل به ما یاد می‌دهد که چگونه تردید بورزیم». ارسال نظر
پربیننده