فضاهای سبز شهری نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش‌های گیاهی انسان‌ساخت است که واجد بازدهی اجتماعی و اکولوژیکی است.منظور از بازدهی اکولوژیکی، زیباسازی بخش‌های شهری، کاهش دمای محیط، تولید اکسیژن، افزایش نفوذپذیری خاک در مقابل انواع بارش و مانند اینهاست که از دیدگاه حفاظت محیط‌زیست، فضاهای سبز شهری بخش جاندار ساخت کالبدی شهر را تشکیل می‌دهد.
انواع فضاهای سبز
فضاهای سبز در وهله نخست به فضاهای سبز و سطوح سبز و در مرحله بعد به شهری و غیرشهری تقسیم می‌شوند. تفاوت فضای سبز و سطوح سبز از نظر اکولوژیکی در این است که سطوح سبز (مثلاً زمین ورزشی چمن‌کاری شده) نمی‌تواند مانند فضای سبز شبه‌جنگلی در کاهش آلودگی صوتی موثر باشد یا به نحو مطلوبی سبب کاهش دما شود. بر اساس این تقسیم‌بندی، فضاها و سطوحی که با کاربری فضای سبز در شهرها ارتباط پیدا می‌کند، فضاهای سبز عمومی، نیمه‌عمومی و خیابانی و سطوح سبز عمومی، خیابانی و چمن‌های ورزشی را شامل می‌شود. فضاهای سبز عمومی واجد بازدهی اجتماعی و برای عموم مردم برای گذراندن اوقات فراغت و تفریح قابل استفاده است و معمولا پارک نامیده می‌شود. در واقع فضای سبز عمومی شامل فضاهای سبز عمومی مجهز به خدمات و تسهیلات می‌شود. فضاهای سبز نیمه‌عمومی دارای بازدهی اکولوژیکی هستند اما تعداد استفاده‌کنندگان آنها محدود است. محوطه‌های باز ادارات، پادگان‌ها و بیمارستان‌ها نمونه‌هایی از این فضا هستند. فضاهای سبز خیابانی، درختکاری حد فاصل مسیرهای پیاده‌رو و سواره‌رو و همچنین فضاهای میادین یا زمین‌های پیرامون بزرگراه‌ها و خیابان‌ها را شامل می‌شود. سطوح سبز شهری نیز زمین‌های ورزشی چمن‌کاری شده و جزیره‌ها و لچکی‌های کنار خیابان را شامل می‌شود که به‌طور عمده جنبه زیبایی‌شناختی دارد و تا حدی نیز واجد بازدهی اکولوژیکی هستند. به‌طور کلی می‌توان گفت بخش قابل توجهی از فضای سبز در طرح‌های شهری را فضای سبز عمومی تشکیل می‌دهد که به دلیل بازدهی اجتماعی و اکولوژیکی به‌طور همزمان از اهمیت بالاتری برخوردار است.
عملکردهای فضای سبز
فضاهای سبز در شهرها بویژه در شهرهای بزرگ و صنعتی، دارای عملکردهای مختلفی است. فضاهای سبز از یک سو موجب بهبود وضع زیست‌محیطی شهرها می‌شود و از سوی دیگر شرایط مناسبی را برای گذران اوقات فراغت شهروندان تعبیه می‌کند. علاوه بر اینها، دارای عملکردهای کالبدی نیز هست. اثرات فضای سبز شهری از دیدگاه زیست‌محیطی مواردی چون کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، بهبود شرایط بیوکلیماتیک در شهر، افزایش نفوذپذیری خاک و تأثیر مثبت بر چرخه آب در محیط زیست شهری و افزایش کیفیت آب‌های زیرزمینی را شامل می‌شود. فضای سبز می‌تواند به طور قابل توجهی دمای هوا را کاهش دهد یا به تلطیف هوا کمک کند. در بررسی اثرات روانی- اجتماعی فضای سبز باید گفت که انسان، در هر شرایطی، روزانه به چند ساعت فضای ساکت و آرام نیاز دارد که فضای سبز می‌تواند این فضا را تأمین کند. فضای سبز شهری به‌عنوان بخش جاندار محیط شهری مکمل بخش بی‌جان شهر، یعنی ساختار کالبدی شهر است. در این‌باره، فضای سبز می‌تواند به عنوان لبه شهر، آرایش‌دهنده شبکه راه‌ها و تفکیک‌کننده فضاهای شهری ایفای نقش کند.
کارکردهای فضای سبز شهری
فضاهای سبز شهری نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش‌های گیاهی انسان‌ساخت است که واجد بازدهی اجتماعی و اکولوژیکی است.منظور از بازدهی اکولوژیکی، زیباسازی بخش‌های شهری، کاهش دمای محیط، تولید اکسیژن، افزایش نفوذپذیری خاک در مقابل انواع بارش و مانند اینهاست که از دیدگاه حفاظت محیط‌زیست، فضاهای سبز شهری بخش جاندار ساخت کالبدی شهر را تشکیل می‌دهد.
انواع فضاهای سبز
فضاهای سبز در وهله نخست به فضاهای سبز و سطوح سبز و در مرحله بعد به شهری و غیرشهری تقسیم می‌شوند. تفاوت فضای سبز و سطوح سبز از نظر اکولوژیکی در این است که سطوح سبز (مثلاً زمین ورزشی چمن‌کاری شده) نمی‌تواند مانند فضای سبز شبه‌جنگلی در کاهش آلودگی صوتی موثر باشد یا به نحو مطلوبی سبب کاهش دما شود. بر اساس این تقسیم‌بندی، فضاها و سطوحی که با کاربری فضای سبز در شهرها ارتباط پیدا می‌کند، فضاهای سبز عمومی، نیمه‌عمومی و خیابانی و سطوح سبز عمومی، خیابانی و چمن‌های ورزشی را شامل می‌شود. فضاهای سبز عمومی واجد بازدهی اجتماعی و برای عموم مردم برای گذراندن اوقات فراغت و تفریح قابل استفاده است و معمولا پارک نامیده می‌شود. در واقع فضای سبز عمومی شامل فضاهای سبز عمومی مجهز به خدمات و تسهیلات می‌شود. فضاهای سبز نیمه‌عمومی دارای بازدهی اکولوژیکی هستند اما تعداد استفاده‌کنندگان آنها محدود است. محوطه‌های باز ادارات، پادگان‌ها و بیمارستان‌ها نمونه‌هایی از این فضا هستند. فضاهای سبز خیابانی، درختکاری حد فاصل مسیرهای پیاده‌رو و سواره‌رو و همچنین فضاهای میادین یا زمین‌های پیرامون بزرگراه‌ها و خیابان‌ها را شامل می‌شود. سطوح سبز شهری نیز زمین‌های ورزشی چمن‌کاری شده و جزیره‌ها و لچکی‌های کنار خیابان را شامل می‌شود که به‌طور عمده جنبه زیبایی‌شناختی دارد و تا حدی نیز واجد بازدهی اکولوژیکی هستند. به‌طور کلی می‌توان گفت بخش قابل توجهی از فضای سبز در طرح‌های شهری را فضای سبز عمومی تشکیل می‌دهد که به دلیل بازدهی اجتماعی و اکولوژیکی به‌طور همزمان از اهمیت بالاتری برخوردار است.
عملکردهای فضای سبز
فضاهای سبز در شهرها بویژه در شهرهای بزرگ و صنعتی، دارای عملکردهای مختلفی است. فضاهای سبز از یک سو موجب بهبود وضع زیست‌محیطی شهرها می‌شود و از سوی دیگر شرایط مناسبی را برای گذران اوقات فراغت شهروندان تعبیه می‌کند. علاوه بر اینها، دارای عملکردهای کالبدی نیز هست. اثرات فضای سبز شهری از دیدگاه زیست‌محیطی مواردی چون کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، بهبود شرایط بیوکلیماتیک در شهر، افزایش نفوذپذیری خاک و تأثیر مثبت بر چرخه آب در محیط زیست شهری و افزایش کیفیت آب‌های زیرزمینی را شامل می‌شود. فضای سبز می‌تواند به طور قابل توجهی دمای هوا را کاهش دهد یا به تلطیف هوا کمک کند. در بررسی اثرات روانی- اجتماعی فضای سبز باید گفت که انسان، در هر شرایطی، روزانه به چند ساعت فضای ساکت و آرام نیاز دارد که فضای سبز می‌تواند این فضا را تأمین کند. فضای سبز شهری به‌عنوان بخش جاندار محیط شهری مکمل بخش بی‌جان شهر، یعنی ساختار کالبدی شهر است. در این‌باره، فضای سبز می‌تواند به عنوان لبه شهر، آرایش‌دهنده شبکه راه‌ها و تفکیک‌کننده فضاهای شهری ایفای نقش کند.
ارسال نظر
پربیننده