الهه مرعشی*: ترجمه من از 2 کتاب «تروریست خوب» و «تابستان پیش از تاریکی» دوریس لسینگ موجب شد من دیدگاه تازه‌ای نسبت به آثار نویسندگان معاصر خاصه لسینگ پیدا کنم بویژه در تروریست خوب که نویسنده می‌کوشد ضمن ترسیم گروهی چپگرا، اتفاقات و حوادث را حول محور شخصیت اصلی داستان یعنی آلیس بگرداند.
«تروریست خوب» یکی دیگر از آثار دوریس لسینگ به شمار می‌رود. این کتاب طی سال‌های اخیر از سوی نشر مروارید وارد بازار کتاب شد و به اعتقاد من یکی از دشوارترین آثار نویسنده را تشکیل می‌دهد.
این اثر به تعبیری ساده، روایت کشمکش‌ها و بازی سرنوشت یک گروه شبه‌نظامی چپگراست که در لندن دچار سرگردانی شده‌اند. آلیس ملینگز شخصیت اصلی داستان تروریست خوب است که برای دوستان و همرزمان خود نقش مادرانه‌ای ایفا می‌کند و ضمن پیشبرد اهداف گروه می‌کوشد احتیاجات آنها را برآورده سازد. لسینگ در تروریست خوب داستان عقاید و رفتارهای یک حزب چپگرا را در لندن به رشته تحریر در می‌آورد و در بینابین آن از آلیس می‌گوید که می‌خواهد بین احساسات زنانه و حزب توازن برقرار سازد اما موفق نمی‌شود. به این ترتیب است که ما در سراسر رمان کشمکش‌های زنانه او برای برقراری این توازن را مشاهده می‌کنیم. سرکوب احساسات آلیس در داستان از یک‌سو و عمل کردن به وظایف کاری از سوی دیگر موجب می‌شود شخصیت زن در داستان با نوعی سردرگمی مواجه شود. آنچه لسینگ قصد دارد در این اثر به طرح آن بپردازد، بی‌شک چالش‌ها و تفکرات آدم‌هایی است که در موقعیت‌های مختلف به تردیدی بی‌پایان دچار می‌شوند. چنانچه ما چنین مشخصه‌ای را در رمان تابستان پیش از تاریکی نیز مشاهده می‌کنیم، به این معنی که در این رمان، موضوع به سردرگمی زنی بازمیگردد که عمر خود را به پای بزرگ کردن فرزندانی گذاشته که در آستانه سالخوردگی تنهایش گذاشته‌اند و سر باز کردن انبوهی از چراها در ذهن او با شروع تنهایی بیشتر می‌شود. همین مساله موجب می‌شود زن دست به پاره‌ای از اکتشافات و کند و کاو در خود بزند. او در این راستا راه‌حل‌های زیادی را برای غلبه بر تنهایی امتحان می‌کند و دست آخر به شغلی که پیش از به دنیا آمدن فرزندانش آن را کنار گذاشته بود بازمیگردد. لسینگ در تابستان پیش از تاریکی به نوعی به طرح مساله بازگشت به خویشتن می‌پردازد، آن را با پیش بردن شخصیت اصلی داستان در ذهن خواننده حلاجی می‌کند و خیلی خوب از پس آن بر می‌آید. وقتی صحبت از ترجمه یک متن به میان می‌آید بی‌اختیار واژه وفاداری به نسخه اصلی کتاب در ذهن تداعی می‌شود و اینکه یک مترجم چقدر می‌تواند در وفاداری به متن موفق عمل کند. من به شخصه با تجربه ترجمه 2 کتاب و آشنایی نسبی به دایره واژگانی لسینگ و نثر او سعی کرده‌ام در نقش مترجمی وفادار ظاهر شوم. در واقع در هر 2 اثر یعنی «تروریست خوب» و« تابستان پیش از تاریکی» این تعهد را حفظ کرده‌ام. هرچند مطالعه و ترجمه آثار لسینگ از منظر برخی مترجمان جالب به نظر نمی‌آید اما تصور من بر این است که متون انگلیسی هر 2 کتاب به قدری شسته رفته است که گاه به مراتب از ترجمه آن نیز دلنشین‌تر و لذتبخش‌تر است.به عنوان مثال در تروریست خوب، نویسنده به تفکیک فصل‌ها نمی‌پردازد و همه کتاب به شکل متواتر و پشت سر هم روایت می‌شود. وقتی رمان تروریست خوب منتشر شد، درونمایه‌ای که لسینگ برای این کتاب در نظر گرفته بود در ذهن بعضی خوانندگان سوال‌برانگیز شد، درحالی که اگر به بیوگرافی نویسنده مراجعه کنیم، مشاهده می‌کنیم او در اوایل جوانی خود دارای گرایش‌های سیاسی نیز بوده است، هرچند بعدها این گرایش‌ها را کنار گذاشت و دیگر حاضر نشد به آن رجوع کند. با این اوصاف، دوریس لسینگ نویسنده‌ای است که با ظرافت و موشکافی روی مسائل مربوط به زنان جامعه خود کار می‌کند و درکنار انبوهی از جملات ساده و نثر روان، پیچیدگی‌های منحصر به خود را حفظ می‌کند.خاصه درباره تروریست خوب که در عین سادگی، اثری دشوار و سنگین بود و ترجمه آن زمان بسیاری می‌برد. قرابت فکر به قلم از دیگر ویژگی‌های نویسنده است به ویژه در تابستان پیش از تاریکی، سرگشتگی‌ها و احساسات دوگانه شخصیت اصلی داستان، خواننده را مجذوب می‌کند و به جرات بگویم، نمی‌تواند کتاب را تا پیش از تمام کردن بر زمین بگذارد. نگرش لسینگ در این اثر آنجایی که زن در طول سال‌ها زندگی مشترک می‌کوشد خود را با خواسته‌های فرزندان و همسرش تطبیق دهد و خویشتن خود را به دست فراموشی می‌سپارد تاثیرگذار و عمیق است. اوج داستان تابستان پیش از تاریکی آنجاست که زن مثل اینکه از خوابی طولانی بیدار شود، با شروع احساس تنهایی، با خلأ‌هایی دست به گریبان می‌شود؛ خلأ‌هایی که به مکاشفه او در راستای یافتن خویشتن گمشده منجر مي‌شود.
* مترجم و پژوهشگر
مکاشفه در باب خویشتن گمشده
الهه مرعشی*: ترجمه من از 2 کتاب «تروریست خوب» و «تابستان پیش از تاریکی» دوریس لسینگ موجب شد من دیدگاه تازه‌ای نسبت به آثار نویسندگان معاصر خاصه لسینگ پیدا کنم بویژه در تروریست خوب که نویسنده می‌کوشد ضمن ترسیم گروهی چپگرا، اتفاقات و حوادث را حول محور شخصیت اصلی داستان یعنی آلیس بگرداند.
«تروریست خوب» یکی دیگر از آثار دوریس لسینگ به شمار می‌رود. این کتاب طی سال‌های اخیر از سوی نشر مروارید وارد بازار کتاب شد و به اعتقاد من یکی از دشوارترین آثار نویسنده را تشکیل می‌دهد.
این اثر به تعبیری ساده، روایت کشمکش‌ها و بازی سرنوشت یک گروه شبه‌نظامی چپگراست که در لندن دچار سرگردانی شده‌اند. آلیس ملینگز شخصیت اصلی داستان تروریست خوب است که برای دوستان و همرزمان خود نقش مادرانه‌ای ایفا می‌کند و ضمن پیشبرد اهداف گروه می‌کوشد احتیاجات آنها را برآورده سازد. لسینگ در تروریست خوب داستان عقاید و رفتارهای یک حزب چپگرا را در لندن به رشته تحریر در می‌آورد و در بینابین آن از آلیس می‌گوید که می‌خواهد بین احساسات زنانه و حزب توازن برقرار سازد اما موفق نمی‌شود. به این ترتیب است که ما در سراسر رمان کشمکش‌های زنانه او برای برقراری این توازن را مشاهده می‌کنیم. سرکوب احساسات آلیس در داستان از یک‌سو و عمل کردن به وظایف کاری از سوی دیگر موجب می‌شود شخصیت زن در داستان با نوعی سردرگمی مواجه شود. آنچه لسینگ قصد دارد در این اثر به طرح آن بپردازد، بی‌شک چالش‌ها و تفکرات آدم‌هایی است که در موقعیت‌های مختلف به تردیدی بی‌پایان دچار می‌شوند. چنانچه ما چنین مشخصه‌ای را در رمان تابستان پیش از تاریکی نیز مشاهده می‌کنیم، به این معنی که در این رمان، موضوع به سردرگمی زنی بازمیگردد که عمر خود را به پای بزرگ کردن فرزندانی گذاشته که در آستانه سالخوردگی تنهایش گذاشته‌اند و سر باز کردن انبوهی از چراها در ذهن او با شروع تنهایی بیشتر می‌شود. همین مساله موجب می‌شود زن دست به پاره‌ای از اکتشافات و کند و کاو در خود بزند. او در این راستا راه‌حل‌های زیادی را برای غلبه بر تنهایی امتحان می‌کند و دست آخر به شغلی که پیش از به دنیا آمدن فرزندانش آن را کنار گذاشته بود بازمیگردد. لسینگ در تابستان پیش از تاریکی به نوعی به طرح مساله بازگشت به خویشتن می‌پردازد، آن را با پیش بردن شخصیت اصلی داستان در ذهن خواننده حلاجی می‌کند و خیلی خوب از پس آن بر می‌آید. وقتی صحبت از ترجمه یک متن به میان می‌آید بی‌اختیار واژه وفاداری به نسخه اصلی کتاب در ذهن تداعی می‌شود و اینکه یک مترجم چقدر می‌تواند در وفاداری به متن موفق عمل کند. من به شخصه با تجربه ترجمه 2 کتاب و آشنایی نسبی به دایره واژگانی لسینگ و نثر او سعی کرده‌ام در نقش مترجمی وفادار ظاهر شوم. در واقع در هر 2 اثر یعنی «تروریست خوب» و« تابستان پیش از تاریکی» این تعهد را حفظ کرده‌ام. هرچند مطالعه و ترجمه آثار لسینگ از منظر برخی مترجمان جالب به نظر نمی‌آید اما تصور من بر این است که متون انگلیسی هر 2 کتاب به قدری شسته رفته است که گاه به مراتب از ترجمه آن نیز دلنشین‌تر و لذتبخش‌تر است.به عنوان مثال در تروریست خوب، نویسنده به تفکیک فصل‌ها نمی‌پردازد و همه کتاب به شکل متواتر و پشت سر هم روایت می‌شود. وقتی رمان تروریست خوب منتشر شد، درونمایه‌ای که لسینگ برای این کتاب در نظر گرفته بود در ذهن بعضی خوانندگان سوال‌برانگیز شد، درحالی که اگر به بیوگرافی نویسنده مراجعه کنیم، مشاهده می‌کنیم او در اوایل جوانی خود دارای گرایش‌های سیاسی نیز بوده است، هرچند بعدها این گرایش‌ها را کنار گذاشت و دیگر حاضر نشد به آن رجوع کند. با این اوصاف، دوریس لسینگ نویسنده‌ای است که با ظرافت و موشکافی روی مسائل مربوط به زنان جامعه خود کار می‌کند و درکنار انبوهی از جملات ساده و نثر روان، پیچیدگی‌های منحصر به خود را حفظ می‌کند.خاصه درباره تروریست خوب که در عین سادگی، اثری دشوار و سنگین بود و ترجمه آن زمان بسیاری می‌برد. قرابت فکر به قلم از دیگر ویژگی‌های نویسنده است به ویژه در تابستان پیش از تاریکی، سرگشتگی‌ها و احساسات دوگانه شخصیت اصلی داستان، خواننده را مجذوب می‌کند و به جرات بگویم، نمی‌تواند کتاب را تا پیش از تمام کردن بر زمین بگذارد. نگرش لسینگ در این اثر آنجایی که زن در طول سال‌ها زندگی مشترک می‌کوشد خود را با خواسته‌های فرزندان و همسرش تطبیق دهد و خویشتن خود را به دست فراموشی می‌سپارد تاثیرگذار و عمیق است. اوج داستان تابستان پیش از تاریکی آنجاست که زن مثل اینکه از خوابی طولانی بیدار شود، با شروع احساس تنهایی، با خلأ‌هایی دست به گریبان می‌شود؛ خلأ‌هایی که به مکاشفه او در راستای یافتن خویشتن گمشده منجر مي‌شود.
* مترجم و پژوهشگر
ارسال نظر
پربیننده