۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۲۳
تأملي در تبعات كودتا

نيجر در راه ثبات يا بي‌ثباتي؟

دکتر صبری انوشه: تنش‌های سیاسی و امنیتی 10 ماه اخیر کشور کویری و فقیر نیجر به یک کودتای بدون خونریزی منجر شد. نظامیان نیجر روز پنجشنبه 29 بهمن 1388 در عملیات نظامی 2 ساعته با یک کودتا قدرت را در این کشور به دست گرفته‌اند. سرهنگ عبدالکریم جوکوی، سخنگوی«شورایعالی نظامی جهت بازگرداندن دموکراسی» در بیانیه‌ای اعلام کرد قانون اساسی کشور و نهادهای وابسته به حالت تعلیق درآمده است. اتحادیه آفریقا و سازمان کنفرانس اسلامی طی بیانیه‌ای این کودتا را محکوم و خواستار بازگشت دموکراسی به این کشور شده‌اند. شورای صلح و امنیت اتحادیه آفریقا اعلام کرد عضویت نیجر در تمام نهادهای این اتحاديه به حالت تعلیق درآمده است. این کودتا سومین کودتای نظامی پس از دوران نظام تک‌حزبی در این کشور بوده است. نخستین کودتا در ژانویه 1996 علیه همانی عثمانی، رئیس‌جمهوری منتخب رخ داد و ژنرال باری مانیاسارا قدرت را به دست گرفت. در 9 آوریل 1999 ژنرال مانیاسارا توسط محافظان خود کشته و سرگرد داودا مالام ونکه قدرت را به دست گرفت و با برگزاری انتخابات پارلمانی و ریاست‌جمهوری در اکتبر و نوامبر 1999 قدرت را تحویل غیرنظامیان داد. مامادو تانجا که روز پنجشنبه گذشته توسط کودتاچیان بازداشت شده، در انتخابات ریاست‌جمهوری اکتبر 1999 و نوامبر 2004 به مدت 10سال به‌عنوان رئیس‌جمهوری مدیریت کشورش را برعهده داشته ولی در نیمه 2009 به دنبال تمدید ریاست‌جمهوری با گروه‌ها و محافل ذی‌نفوذ کشور درگیر شد. تنش سیاسی و امنیتی در این کشور زمانی شروع شد که تانجا پارلمان را در 26 مه 2009 منحل و جهت تعدیل قانون اساسی 1999(مصوبه 18/7/1999) بویژه در ماده مدت ریاست‌جمهوری اقدام به اجرای یک رفراندوم فرمایشی در اوت 2009 کرد. تنش‌ها و کشمکش‌های میان دولت و مخالفان از سطح محلی به سطح منطقه‌ای ارتقا پیدا کرد و کشورهای مجموعه اقتصادی غرب آفریقا (اکواس) جهت حل این مشکل و خروج از بحران اقدام به اعزام ژنرال عبدالسلام ابوبکر(از شخصیت‌های بانفوذ نیجریه و رئیس‌جمهوری موقت نیجریه پس از درگذشت ژنرال ثانی اباچا) به‌عنوان میانجیگر میان رئیس‌جمهوری و مخالفان وی کرد. انتخاب ژنرال، عبدالسلام ابوبکر انگیزه عشیره‌ای و قومی داشته زیرا ژنرال عبدالسلام از شخصیت‌های بانفوذ ائتلاف قبیله‌ای هوسا- فولانی در نیجر است و بیش از نصف جمعیت کشور نیجر از این قبایل هستند.تماس‌ها و مذاکرات ژنرال عبدالسلام به نتیجه نرسید و دوران ریاست‌جمهوری تانجا به مدت 3سال تمدید شد و ریاست‌جمهوری قول داد که در سال 2012 انتخابات پارلمانی و ریاست‌جمهوری در این کشور برگزار خواهد کرد که مخالفان با این وعده مخالفت کرده و نظامیان که اغلب از اقوام و هم‌عشیره رئیس‌جمهور هستند اقدام به کودتا کردند. بر اساس گزارش‌ها، سرهنگ سالو دگیبو رهبری کودتا را برعهده دارد. وی فرمانده مجهزترین و مدرن‌ترین یگان نظامی کشور بوده و سرهنگ آدامو هارونا، فرمانده یگان نظامی نیجر در ارگان نظامی وابسته به اکواس، سرهنگ جدیل حمیدو، سخنگوی شورای نظامی کودتای 1999 و سرهنگ عبدالکریم جوکوی از رهبران این کودتا هستند. گرچه این کشور بر اساس شاخص‌های بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول فقیرترین کشور جهان است ولی این سرزمین دارای ذخایر و معادن راهبردی همچون اورانیوم، نفت، آهن، فسفات و زنگ است. شرکت‌های فرانسوی نقش مهمی در انحصاری کردن معدن اورانیوم مورد نیاز نیروگاه‌های هسته‌ای فرانسه دارند. این کشور در 20 سال اخیر شاهد تنش‌ها و جنگ‌های داخلی بوده است از جمله شورش قبیله طوارق(11 درصد جمعیت کل کشور را تشکیل می‌دهند) در سال‌های 1998- 1996 و 2007-2004. الجزایر و لیبی در سطح منطقه‌ای و آمریکا و فرانسه در سطح بین‌المللی به‌عنوان بازیگران مهم در صحنه داخلی این کشور هستند.افزایش نقش آمریکا در این کشور پس از فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد مشکلات امنیتی و سیاسی این کشور را تشدید کرده است. نیامی(پایتخت کشور) در جنگ دوم خلیج‌فارس و به‌عنوان همگرایی و همکاری با آمریکا و عربستان سعودی 400 نظامی به خلیج فارس اعزام داشت. این کودتا امنیت و ثبات پایداری برای این کشور به ارمغان نخواهد آورد و افزایش استخراج نفت(شرکت‌های ملی نفت چین، شرکت‌ پتروناس(مالزیایی) و شرکت آکسون در نفت این کشور فعال و سرمایه‌گذارند) و توسعه گستره نیاز به اورانیوم، این کشور را به سمت رفاه و امنیت سوق نخواهد داد، بلکه آینده نیامی را خاکستری خواهد کرد.
ارسال نظر
captcha