گروه اقتصادی: در آستانه اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها موج گرانی‌ها و گرانفروشی‌ها آغاز شده و مردم از این بابت گلایه دارند. دولت می‌تواند با نظارت بر قیمت‌ها جلوی بسیاری از گرانی‌ها را بگیرد اما به نظر می‌رسد نظارت همه‌جانبه، حلقه گمشده روزهای یارانه‌ای باشد. اگرچه هنوز دولت رسما اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها را آغاز نکرده اما برخی فروشندگان و تولیدکنندگان پیشدستی و با افزایش قیمت کالاهای خود، بازار را ملتهب کرده‌اند، مردم هم از گرانی‌ها و عدم کنترل قیمت از سوی سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان گلایه‌مندند. دولت وعده داده است شیب اجرای قانون ملایم باشد و تغییر خاصی بویژه در حوزه بازار رخ ندهد. البته برای رسیدن به این ادعایش هم مقدماتی را چیده است که از جمله آن، تثبیت قیمت 8 گروه کالایی در مرحله اول بود و آنگونه که محمدرضا نعمت‌زاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز می‌گوید، قرار است موج تثبیت قیمت به 12 گروه کالایی دیگر که عمدتا کالاهای اساسی و مایحتاج مورد نیاز مردم هستند، برسد اما در همین فاصله‌ای که دولت تصمیم به تثبیت قیمت برخی اقلام گرفت تا زمان اجرای فاز دوم که به گفته رئیس‌جمهور تا پایان هفته جاری است، برخی سودجویان دست به کار شده‌اند و با گران کردن برخی کالاها به استقبال گرانی احتمالی پس از اجرای قانون رفته‌اند. در این میان مردم هم که همیشه فروردین ماه، سخت‌ترین ماه سال برایشان به لحاظ درآمد و پس‌انداز است، روزهای انتهایی ماه را به سختی گذرانده‌اند و برخی نیز به‌رغم ورود به ماه دوم سال، هنوز حقوق خود را دریافت نکرده‌اند، بنابراین شاید کوچک‌ترین تغییری در قیمت کالاها، برایشان بسیار سخت باشد و همین امر، فشار مضاعفی را به آنها وارد کند. تثبیت قیمت برخی اقلام کالایی از سوی دولت در حالی صورت می‌گیرد که دولت فکری برای مقوله گرانفروشی نکرده است. اگرچه برنامه‌هایی از سوی سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان برای کنترل بازار پس از آغاز فاز دوم هدفمندی تشریح شده است اما گویا برنامه تنها روی کاغذ مانده و مشخص نیست این سازمان مهم که این روزها نقش کلیدی در کنترل بازار دارد، چگونه در این برهه حساس دست از کار کشیده است. بررسی‌های میدانی خبرنگار مهر از قیمت کالاها در بازار، نشان از گرانفروشی دارد و البته در کنار این، دولت مدعی است که اجازه‌ای برای افزایش قیمت کالا نداده است. این را مسؤولان وزارت صنعت، معدن و تجارت می‌گویند و البته مسؤولان صنفی از جمله رئیس اتاق اصناف ایران نیز تایید می‌کنند. قاسم نوده‌فراهانی در گفت‌وگو با مهر می‌گوید: اجازه هیچگونه افزایش قیمتی به بهانه اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها داده نشده و دولت خود را مکلف کرده تا شوک قیمتی به بازار نداشته باشد که منجر به تورم شود. وی می‌افزاید: در عین حال، تولیدکنندگان نیز منتظر اجرای فاز دوم هستند تا با محاسبات دقیق‌تر، درخواست افزایش قیمت داشته باشند، بنابراین آنچه اکنون در بازار محتمل‌تر است که اتفاق بیفتد، گرانفروشی است. اکنون گرانی یا گرانفروشی برخی اقلام و در یک کلام، افزایش قیمت‌ها، مردم را اذیت می‌کند و از بازرسی‌ها نیز کمتر خبری به گوش می‌رسد. مسؤولان سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان ترجیح داده‌اند که سکوت اختیار کنند، ممکن است عملکردی هم نداشته باشند که این اتفاق رخ داده است و تعهدی به مردم نداشته باشند. پیگیری‌های خبرنگار مهر نیز تاکنون برای مصاحبه با مسؤولان این سازمان به نتیجه نرسیده است. البته صحت این ادعا را گزارشات بانک مرکزی نیز که ظرف روزهای گذشته منتشر شده، تایید می‌کند. براساس جدیدترین گزارش بانک مرکزی که اول اردیبهشت ماه منتشر شد، قیمت گوشت، لبنیات، قند و شکر افزایش یافته است. براساس اعلام بانک مرکزی، نرخ هر یک از این اقلام در هفته منتهی به 29 فروردین نسبت به ماه پایانی سال گذشته به ترتیب 3/0درصد، 6/0درصد، 3/0 درصد و 1/0 درصد افزایش یافته است. گفتنی است، براساس اعلام بانک مرکزی، نرخ برنج در هفته مورد گزارش ثابت مانده اما قیمت تخم‌مرغ، حبوبات، میوه‌های تازه، سبزی‌های تازه، گوشت مرغ و روغن نباتی به ترتیب 4/1 درصد، 2/0درصد، 8/5درصد، 2/1درصد، 7/2درصد و 1/0 درصد کاهش یافته است.
به هر حال دولت باید برای کنترل بازار قبل و حین اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها فکری بکند تا به مردم فشار وارد نیاید چراکه هم‌اکنون مردم از افزایش قیمت برخی کالاها گلایه‌مند هستند.
دلایل گرانی
گزارش‌های میدانی تسنیم نشان می‌دهد بسیاری از مردم افزایش نرخ بنزین را عامل اصلی گرانی‌ها می‌دانند. یک خانه‌دار درباره دغدغه‌هایش بعد از گران شدن بنزین می‌گوید: واقعا نمی‌دانم بالا رفتن قیمت بنزین چه ربطی به قیمت لوازم خانگی دارد! وقتی فهمیدم قرار است بنزین گران شود، در خرید جهیزیه دخترم عجله می‌کنم چون وقتی فروشنده تردید دخترم را در انتخاب یخچال دید، گفت: قیمت بنزین برود بالا ضرر نمی‌کنی. الان یک یخچال بخر، اگر بعداً نظرت عوض شد 5/1 میلیون بیشتر از قیمت خرید می‌دهم و خودم پس می‌گیرم. با این شرایط نمی‌دانم می‌توانم تا قبل از افزایش قیمت بنزین جهیزیه را جمع کنم یا نه؟ فاز اول هدفمندی قول دادند که قیمت‌ها کمی افزایش پیدا می‌کنه اما این طور نشد. بعد از آن هم نتوانستند جلوی افرادی که قیمت‌ها را بی‌جهت افزایش داده بودند را بگیرند. الان هم دولت دوباره همان وعده را می‌دهد اما اینکه این بار می‌تواند یا نه، مشخص نیست البته ما که امیدواریم.
به مردم القا شده که بنزین تعیین‌کننده است
یک دانشجوی کارشناسی ارشد هم با بیان اینکه باید دید چقدر افزایش قیمت بنزین با افزایش سایر کالاها همبستگی دارد؛ اگر همبستگی مثبت دارد که دولت متناسب با افزایش قیمت سوخت قیمت سایر کالاها را اعلام کند اما اگر ارتباطی ندارد، باید جلوی تولیدکنندگان و فروشندگان فرصت‌طلب را بگیرد، اظهار می‌کند: فکر نمی‌کنم تغییر قیمت سوخت بر قیمت سایر کالاها تاثیر آنچنانی داشته باشد. در واقع بیشتر این طور به مردم القا کرده‌اند که بنزین محور تعیین قیمت سایر اجناس است. این تفکر موجب شده که با کوچک‌ترین افزایش قیمت بنزین، زندگی مردم دگرگون شود.
افزایش قیمت مواد غذایی ربطی به بنزین ندارد
صحبت‌های یک فروشنده سوپرمارکت هم جالب بود. او می‌گفت: تا جایی که من می‌دانم افزایش قیمت مواد غذایی هیچ ربطی به افزایش قیمت بنزین ندارد؛ چون به طور خودکار قیمت‌ها هر فصل بالا می‌رود. قیمت بنزین را افزایش بدهند به جای 4 بار در سال 5 بار قیمت موادغذایی بالا می‌رود؛ همین. یک قصاب هم بی‌توجه به مشتری که مدام می‌گفت: آقا جون بچه‌ات، کمتر چربی بذار، اومدم گوشت بخرم نه چربی. در پاسخ به این سوال که چرا با افزایش قیمت سوخت بویژه بنزین همه چیز گران می‌شود، می‌گوید: خب، چون بنزین تعیین‌کننده است؛ مهمه. البته برای من فرق نمی‌کنه قیمت بنزین برود بالا، چون من هم قیمت گوشت را می‌برم بالا. همیشه همین جوری بوده.
سر بی‌کلاه رانندگان تاکسی
در حالی که هنوز نرخ جدید بنزین اعلام نشده برخی رانندگان محترم تاکسی خطی و غیرخطی نرخ کرایه‌ها را افزایش داده‌اند و مدعی‌‌اند که با گران شدن سوخت، همه صنوف به‌گونه‌ای بهره‌مند می‌شوند و تنها سر آنهاست که بی‌کلاه می‌ماند. مدیر یک آژانس حمل و نقل در همین باره می‌گوید: بنزین هر قدر گران بشود، همه چیز چندبرابر گران می‌شود. قطعات خودرو که دو، سه برابر گران می‌شود اما نوبت به کرایه‌ها که می‌رسد آقایان مراعات مردم را می‌کنند. نمی‌گویند این راننده بدبخت چطور باید هزینه‌هایش را بالانس کند، وقتی همه چیز گران شده اما درآمده راننده بالا نرفته است.