۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۹:۵۷

آمريكا و پروژه اشغال نرم

دکتر صبری انوشه: رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا در ششم فوریه 2007 در کمیته تسلیحات سنا اعلام کرد که بوش طرحی را جهت پایه‌گذاری فرماندهی نظامی در آفریقا (افریکوم- AFRICOM) تصویب کرده است. پس از 3 سال و در دوران ریاست‌جمهوری اوباما، رابرت گیتس، وزیر دفاع (دوران بوش و اوباما) برنامه‌ها را جهت حضور افریکوم در قاره سیاه پیگیری می‌کند. پنتاگون با تاسیس افریکوم صاحب 6 نیروی واکنش سریع منطقه‌ای در جهان شده است. این نیروها عبارتند از: 1- نوردکوم: نیروی مستقر در حوزه آمریکای شمالی 2- سوثکوم: نیروی نظامی که در آمریکا‌ی لاتین (جنوبی و مرکزی) مستقر است. 3- ایوکوم: محل ماموریت این نیرو در اروپا و روسیه است. 4- سنتوکوم: ماموریت این نیرو بسیار حساس و در مناطق زیر است: - شبه‌جزیره عرب و عراق: شامل کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و عراق - منطقه شمال دریای سرخ شامل اردن و مصر - منطقه شاخ آفریقا: شامل کشورهای جیبوتی، اتیوپی، اریتره، سومالی، کنیا، سودان و جزایر سیشل - منطقه جنوب و وسط آسیا شامل کشورهای افغانستان، ایران، پاکستان و جمهوری‌های آسیا‌ی مرکزی (قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجیکستان و قرقیزستان) 5- باکوم: حوزه ماموریت این نیرو شامل کشورهای اقیانوس آرام و چین است. 6- افریکوم: کشورهای آفریقایی قبل از تاسیس این نیرو تابع 3 نیروی آمریکا‌یی بوده‌اند. مصر و سودان و کشورهای شاخ آفریقا (سومالی، اتیوپی، جیبوتی، اریتره، کنیا و اوگاندا) تابع نیروی سنتوکوم بوده، ماداگاسکار و جزایر کوچک منطقه شرق آفریقا تابع نیروی باکوم بوده و بقیه کشورهای آفریقایی تابع نیروی ایوکوم (مستقر در اروپا) بوده است. اینک تمام کشورهای آفریقا به استثنای کشور مصر (تابع نیروی سنتوکوم) زیر نظر فرماندهی عملیاتی نیروی افریکوم است. به نظر حامد ابراهیم حامد، پژوهشگر مصری، واشنگتن قبل از تاسیس نیروی افریکوم در قاره آفریقا نیروی نظامی و از اغلب کشورهای این منطقه تسهیلات نظامی دریافت و پنتاگون طی برنامه‌های گوناگون به کشورهای این منطقه انواع کمک‌های نظامی، لجستیکی و فنی و آموزشی ارائه می‌کرده است ولی پس از حادثه 11 سپتامبر 2001 و در دوران حکومت نئولیبرال‌ها اقدام به تاسیس چنین نیرویی کرده تا تمام برنامه‌ها و سیاست‌های نظامی خود در این خطه را سازماندهی و ساماندهی کند. در سیاست‌های راهبردی آمریکا هر کدام از مناطق حساس قاره آفریقا دارای اهمیت و جایگاه است: 1- منطقه شمال آفریقا؛ دارای ذخایر عظیم انرژی (گاز و نفت در الجزایر و لیبی) و موقعیت ژئواستراتژیک در جنوب مدیترانه و جبل الطارق (حلقه اتصال دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس) 2- منطقه شاخ آفریقا: کشف ذخایر کلان نفتی در سومالی و اهمیت ژئواستراتژیک در اقیانوس هند، خلیج عدن، باب المندب و در غرب شبه‌جزیره عرب و خلیج‌فارس و مدخل دریای سرخ 3- منطقه شرق و جنوب آفریقا: دارای ذخایر کانی استراتژیک و همچنین موقعیت ژئوپلیتیکی در اقیانوس هند 4- منطقه دریاچه‌های بزرگ و منطقه مرکزی: دارای اهمیت ژئواکونومیک (به خاطر داشتن ذخایر عظیم کانی) و ژئوهیدرولیکی (سرچشمه رودهای عظیم آفریقا همچون نیل و کنگو) 5- منطقه غرب آفریقا بویژه حوزه خلیج گینه (که از لیبریا تا آنگولا امتداد دارد): موقعیت ژئواستراتژیک در آفریقا و شرق اقیانوس اطلس و همچنین ذخایر و منابع غنی نفتی دارد. پیرامون اهداف و اولویت‌های راهبردی کارکرد این نیرو و سناریوهای اقدامات عملیاتی آن در آینده بحث‌های زیادی شده است. مقامات بلندپایه پنتاگون پیرامون اهداف افریکوم در 25 آوریل 2007 اظهار داشته‌اند که این نیرو امنیت و ثبات منطقه‌ای قاره آفریقا را با هماهنگی سران کشورهای آفریقا‌یی حفظ خواهد کرد. ریان هنری، مسؤول امور سیاسی وزارت دفاع آمریکا در 23 آوریل 2007 اظهار داشت: «هدف افریکوم پشتیبانی از تلاش‌های رهبران آفریقا‌یی در تثبیت امنیت و صلح در این قاره است». مقامات سیاسی و نظامی آمریکا از آوریل 2007 تاکنون در سفرهای خود به آفریقا به دنبال بسترسازی حضور عملیاتی و ستادی این نیرو هستند و برای خنثی‌سازی حساسیت‌های رهبران آفریقایی نسبت به این نیرو چنین القا کرده‌اند: - نیروی افریکوم گستره نظامی- عملیاتی وسیعی در آفریقا نخواهد داشت و اقدامات عملیاتی این نیرو به آموزش نیروهای نظامی آفریقا‌یی، اجرای مانورهای نظامی مشترک با نیروهای کشورهای آفریقایی و حضور نظامی محدود در برخی از مناطق آفریقایی محدود است. - حضور این نیرو در قاره آفریقا باعث افزایش هزینه‌ها و بودجه‌های نظامی – امنیتی کشورهای آفریقایی نخواهد شد. - تشکیل این نیرو با هدف مقابله با کشورهای آفریقا‌یی خاصی نبوده بلکه تاسیس آن با هدف کمک به امنیت، ثبات و صلح در این قاره بوده است. هنوز هیچ‌کدام از کشورهای آفریقایی به‌طور‌‌ رسمی میزبانی ستاد مرکزی این نیرو را نپذیرفته ولی کشورهای زیر ممکن است به‌عنوان پایگاه مرکزی این نیرو باشند: مراکش، نیجریه، اتیوپی و کنیا. در جیبوتی آمریکا یک پایگاه نظامی با توان و ظرفیت 2 هزار نیرو و همچنین در کشورهای زیر پایگاه‌های کوچک و مخفی دارد: کنیا، مراکش، نیجریه، گینه استوایی، غنا و لیبریا. به نظر دکتر علی الفرجانی، محقق و پژوهشگر مسائل سیاسی مصری، اهداف واقعی تشکیل افریکوم این عوامل است: 1- تسلط بر منابع انرژی در این قاره: آفریقا دارای 25 درصد کل ذخایر نفتی جهان است و آمریکا در وقت حاضر 15 درصد از نیازمندی‌های نفتی خود را از کشورهای نفتی آفریقا‌یی تامین می‌کند. 2- مقابله با تلاش‌های هند و چین جهت حضور فعال در صنعت نفت قاره آفریقا.
ارسال نظر
captcha
پربیننده