آزاده صالحی: تا سال 1952 تنها طیف محدودی خواننده آثار ساموئل بکت بودند اما وقتی یک سال بعد نمایشنامه «در انتظار گودو» منتشر شد و بلافاصله روی صحنه رفت، تماشاگران وسیعی را در‌بر گرفت. شخصیت‌هایی چون «استراگون»، «ولادیمیر»، «لاکی» و «پوزو» هریک نمایندگان انسان‌هایی هستند که از بطن جامعه سرخورده و خشونت‌بار بر‌آمده‌اند. بکت تمام این شخصیت‌ها را در قالب فانتزی به تصویر می‌کشد، چنانچه برخی از منتقدان آثارش، از آن به عنوان فانتزی افراطی یاد می‌کنند. «در انتظار گودو» فارغ از تمام مولفه‌های دراماتیک دارای حقایق درونی و بیرونی منحصر به خویش است. او به جای توصیف نمای خارجی وجود بشر، عمق ضمیر نا‌خود‌آگاه شخصیت‌ها را در اثر واکاوی می‌کند. اگرچه برخی بر این باورند که این نمایشنامه اثری کاملا بدبینانه است. بکت صرف‌نظر از ترسیم شخصیت گودو به عنوان اسطوره‌ای ناشناخته، نمایی از خام‌دستی انسان‌های معاصر را نیز به نمایش می‌گذارد. کار او در حیطه نمایشنامه‌نویسی و داستان بر پایه نوعی تراژدی مبتنی است. بکت در تمام آثار خود خاصه «در انتظار گودو» پیش از روایت هر موضوعی، تمامیت جبر زندگی بشری را وارد میدان می‌کند؛ بشری که برای تکمیل بینش‌های فلسفی خود واقعیت تاریخی و متافیزیکی را زیر و رو می‌کند و اجزای آن را می‌شکافد. آنچه «در انتظار گودو» را به غایت زیبایی می‌رساند و آن را در ردیف یکی از ماندگارترین و درخشان‌ترین آثار دهه 50 اروپا قلمداد می‌کند، تصوری است که نویسنده از تاریخ و جبر زندگی به شکل مستند و پیچیده ارائه می‌دهد. مفهوم شیرین اما فرساینده انتظار در تار و پود اثر چنان در هم می‌پیچد که خواننده نیز با ورق زدن و مطالعه کتاب در اشتیاق این است که گودو چه کسی است و بالاخره چه وقت وارد می‌شود! نویسنده دوبلینی در این اثر، استاد چینش مفاهیم انتقادی است و هریک از این مفاهیم را موشکافانه و ملهم از جامعه وقت با روش‌های تازه و قراردادهای نوین هنری ترسیم می‌کند. دیالوگ‌هایی که او جا به جا در خلال اثر بویژه میان استراگون و ولادیمیر ارائه می‌دهد تا پایان نیز به یاوه‌سرایی بی‌معنی استحاله نمی‌یابند. بکت تمام تلاش خود را می‌کند تا ضمن دیالوگ‌های جالب و منطقی میان استراگون و ولادیمیر و در مجلس‌های بعدی لاکی و پوزو نمایشنامه‌ای خوش‌ساخت به معرض نمایش بگذارد. وقتی بکت نمایشنامه «در انتظار گودو» را نوشت، منتقدان عصر او مانند مارتین اسلین با نقدهای تندی به او تاختند و اثرش را محکوم کردند. آنها از اینکه نمایشنامه اساسا هیچ طرح قابل بیانی ندارد آن را مورد نکوهش قرار دادند. آنها بر این باورند که محکوم کردن یک نقاشی آبستره به علت فقدان پرسپکتیو یا یک موضوع قابل شناخت همان قدر بی‌معنی است که در نمایشنامه بکت هیچ طرح قابل بیانی وجود ندارد. اما زیباترین بخش‌های نمایشنامه به زعم نگارنده، محل قرار استراگون و ولادیمیر با گودو روی تلی از خاک کنار یک درخت است. بکت از استراگون شخصیتی سر به هوا و فراموشکار ارائه می‌دهد و از ولادیمیر شخصیتی بردبار و صبور که انگار تنها رسالت زندگی‌اش به پایان رسیدن انتظار و آمدن گودو است.
از آنجایی که بکت در یک خانواده کاملا مذهبی از جنس پروتستان‌ها بزرگ شده است، مفهوم انتظار انسان که در تمام مکاتب دینی به گونه‌های مختلف به چشم می‌خورد را در نمایشنامه خود بسط و گسترش می‌دهد. اما «در انتظار گودو» تنها به این نکته محدود نمی‌ماند بلکه هریک از شخصیت‌ها در اثر، نماینده مستتر جریانات سیاسی- اقتصادی عصر بکت هستند. هرچند تا پایان داستان برخی از آنها فرعی و در حاشیه باقی می‌مانند و همچنان در انتظار گودو... . درباره نمایشنامه «در انتظار گودو»، نوشته ساموئل بکت
بدون علامت مشخصه تقویمی
آزاده صالحی: تا سال 1952 تنها طیف محدودی خواننده آثار ساموئل بکت بودند اما وقتی یک سال بعد نمایشنامه «در انتظار گودو» منتشر شد و بلافاصله روی صحنه رفت، تماشاگران وسیعی را در‌بر گرفت. شخصیت‌هایی چون «استراگون»، «ولادیمیر»، «لاکی» و «پوزو» هریک نمایندگان انسان‌هایی هستند که از بطن جامعه سرخورده و خشونت‌بار بر‌آمده‌اند. بکت تمام این شخصیت‌ها را در قالب فانتزی به تصویر می‌کشد، چنانچه برخی از منتقدان آثارش، از آن به عنوان فانتزی افراطی یاد می‌کنند. «در انتظار گودو» فارغ از تمام مولفه‌های دراماتیک دارای حقایق درونی و بیرونی منحصر به خویش است. او به جای توصیف نمای خارجی وجود بشر، عمق ضمیر نا‌خود‌آگاه شخصیت‌ها را در اثر واکاوی می‌کند. اگرچه برخی بر این باورند که این نمایشنامه اثری کاملا بدبینانه است. بکت صرف‌نظر از ترسیم شخصیت گودو به عنوان اسطوره‌ای ناشناخته، نمایی از خام‌دستی انسان‌های معاصر را نیز به نمایش می‌گذارد. کار او در حیطه نمایشنامه‌نویسی و داستان بر پایه نوعی تراژدی مبتنی است. بکت در تمام آثار خود خاصه «در انتظار گودو» پیش از روایت هر موضوعی، تمامیت جبر زندگی بشری را وارد میدان می‌کند؛ بشری که برای تکمیل بینش‌های فلسفی خود واقعیت تاریخی و متافیزیکی را زیر و رو می‌کند و اجزای آن را می‌شکافد. آنچه «در انتظار گودو» را به غایت زیبایی می‌رساند و آن را در ردیف یکی از ماندگارترین و درخشان‌ترین آثار دهه 50 اروپا قلمداد می‌کند، تصوری است که نویسنده از تاریخ و جبر زندگی به شکل مستند و پیچیده ارائه می‌دهد. مفهوم شیرین اما فرساینده انتظار در تار و پود اثر چنان در هم می‌پیچد که خواننده نیز با ورق زدن و مطالعه کتاب در اشتیاق این است که گودو چه کسی است و بالاخره چه وقت وارد می‌شود! نویسنده دوبلینی در این اثر، استاد چینش مفاهیم انتقادی است و هریک از این مفاهیم را موشکافانه و ملهم از جامعه وقت با روش‌های تازه و قراردادهای نوین هنری ترسیم می‌کند. دیالوگ‌هایی که او جا به جا در خلال اثر بویژه میان استراگون و ولادیمیر ارائه می‌دهد تا پایان نیز به یاوه‌سرایی بی‌معنی استحاله نمی‌یابند. بکت تمام تلاش خود را می‌کند تا ضمن دیالوگ‌های جالب و منطقی میان استراگون و ولادیمیر و در مجلس‌های بعدی لاکی و پوزو نمایشنامه‌ای خوش‌ساخت به معرض نمایش بگذارد. وقتی بکت نمایشنامه «در انتظار گودو» را نوشت، منتقدان عصر او مانند مارتین اسلین با نقدهای تندی به او تاختند و اثرش را محکوم کردند. آنها از اینکه نمایشنامه اساسا هیچ طرح قابل بیانی ندارد آن را مورد نکوهش قرار دادند. آنها بر این باورند که محکوم کردن یک نقاشی آبستره به علت فقدان پرسپکتیو یا یک موضوع قابل شناخت همان قدر بی‌معنی است که در نمایشنامه بکت هیچ طرح قابل بیانی وجود ندارد. اما زیباترین بخش‌های نمایشنامه به زعم نگارنده، محل قرار استراگون و ولادیمیر با گودو روی تلی از خاک کنار یک درخت است. بکت از استراگون شخصیتی سر به هوا و فراموشکار ارائه می‌دهد و از ولادیمیر شخصیتی بردبار و صبور که انگار تنها رسالت زندگی‌اش به پایان رسیدن انتظار و آمدن گودو است.
از آنجایی که بکت در یک خانواده کاملا مذهبی از جنس پروتستان‌ها بزرگ شده است، مفهوم انتظار انسان که در تمام مکاتب دینی به گونه‌های مختلف به چشم می‌خورد را در نمایشنامه خود بسط و گسترش می‌دهد. اما «در انتظار گودو» تنها به این نکته محدود نمی‌ماند بلکه هریک از شخصیت‌ها در اثر، نماینده مستتر جریانات سیاسی- اقتصادی عصر بکت هستند. هرچند تا پایان داستان برخی از آنها فرعی و در حاشیه باقی می‌مانند و همچنان در انتظار گودو... . ارسال نظر
پربیننده