امیر شریفی پور:
در روزگار فتنه عجیب است که گاهی بدیهیات هم انکار می‌شوند و لازم می‌افتد که کسانی دوباره و چندباره برخی مفاهیم و معیارهای اصیل را بازخوانی کنند. از آن جمله منظومه آموزه‌های شکل‌یافته در ادبیات امام راحل پیرامون دشمن و دشمن‌شناسی است که در یک سال گذشته به تلویح و تصریح مورد انکار معارضان نظام اسلامی و نیز ـ متاسفانه ـ برخی خواص ناآگاه قرار گرفته است.
چندی پیش یادداشتی با عنوان «کاش دشمن را زودتر شاد کرده بودیم» در یکی از پایگاه‌های اینترنتی منتشر شد که در آن با اشاره به مضمون سخن مشهور حضرت امام(ره) مبنی بر اینکه «هرگاه دیدید دشمنان از شما تعریف کردند، معلوم می‌شود عیبی در کار است»، تلاش شده بود با طرح برخی مصادیق تاریخی و استثنائات به این معیار بسیار مهم در جامعه اسلامی خدشه وارد شود. اهمیت موضوع دشمن‌شناسی تا حدی است که در فرمایشات معصومین(ع)، «دشمن» از بهترین کمک‌های خدا به مومنان دانسته شده است؛ چرا که شناخت دقیق و مستمر دشمن و رصد گفتار و رفتار خواص جبهه معاند، همواره معیاری خوب برای تنظیم رفتار در جبهه خودی است. از همین‌رو تشکیک در مبانی این مساله (اساس وجود دشمن، دشمنی، رفتار دشمنانه و....) همواره باید مورد حساسیت دوستان انقلاب قرار گیرد.
نویسنده محترم در یادداشت خود با بیان چند مثال سعی در ایضاح نگره خود داشته است که قریب به اتفاق آنها در مقدمات دچار اشکال هستند.
گفته شده است: «بدون شک امام خمینی شاگردی به بزرگی مطهری و دشمنی به بزرگی شاه نداشت اما همین شاگرد، بارها بزرگ‌ترین دشمن امام را شاد کرد. زمانی که مجاهدین (منافقین) با شاه مبارزه می‌کردند، مطهری عَلَم مخالفت با آنها را برافراشت... و باعث اختلاف میان مبارزان شد... در مجله فاسد زمان شاه یعنی «زن روز» سلسله مقالات نوشت، سال‌ها مردانه علیه مارکسیسم – که شاه آن را تهدید بزرگی علیه حکومت خود می‌دید – مبارزه سرسختانه کرد و حتی صنف خود یعنی روحانیت را چند بار ... «درخت آفت زده» خواند».
متاسفانه نگارنده محترم در تحلیل رفتارها و نتایج دچار نوعی ساده‌اندیشی است و به همین دلیل رفتارهای صحیح بسیاری را ناقض معیار مهم پیش‌گفته درباره دشمنان
قلمداد می‌کند.
آیا شاه بزرگ‌ترین دشمن حضرت امام بود؟ مسلما پاسخ منفی است. بزرگ‌ترین دشمن امام، آمریکا و صهیونیست‌ها بودند و شاه تنها عامل ناتوان و نادان دشمن بزرگ‌تر بود.
مخالفت شهید مطهری با گروهک منافقین در واقع ضربه‌ای استراتژیک به برنامه‌های دشمن بود که سعی داشت گروهکی با تفکر التقاطی را به عنوان مبارزان بدلی در جبهه انقلابیون تثبیت کند. بنابراین استاد مطهری موجب اختلاف میان مبارزان نشد، بلکه شفاف کردن جبهه مبارزان حقیقی را هدف‌گیری کرد.
نویسنده محترم همچنین کوشیده است دفاع مستدل و مبسوط شهید مطهری از «نظام حقوق زن در اسلام» در مجله «زن روز» را عمل صحیحی که «دشمن شاد کن» بوده، معرفی کند. البته جست‌وجوی اینجانب در اخبار و اسناد آن سال‌ها درباره واکنش همراه با خشنودی نظام طاغوت و عمال آن، ناکام ماند. تنها واقعیت قابل اشاره در این باره این است که در همان زمان مرحوم شهيد مطهری مورد انتقاد برخی متحجرین قرار گرفت؛ اولا برای دفاع از نظام مترقی حقوقی زنان در اسلام (که این گروه به آن معتقد نبودند)؛ و ثانیا برای انتشار مطلب در مجله «زن روز» که این دومی بیشتر بهانه‌ای بود که بر تنه درخت بیمار نخستین روییده بود. این نویسنده با همین رویکرد نقد مرحوم مطهری درباره «روحانیت» را نیز «دشمن شاد کن» دانسته است و اصلا اشاره نکرده است که عتاب استاد شهید اصولا با آن بخشی از روحانیت بود که با جریان امام و انقلاب مخالف بودند و تکالیف سیاسی – اجتماعی در اسلام را منکر می‌شدند. این گروه از ابتدا نیز چونان وزنه‌ای بر پای روحانیان انقلابی تلقی می‌شدند و استقبال و احترام رژیم شاه نسبت به این گروه از روحانیان از لابه‌لای اخبار و اسناد قابل بیان است.
این نوع ساده‌اندیشی در دیگر بخش‌های یادداشت یادشده نیز موج می‌زند. نویسنده برخورد نظام اسلامی با مفاسد و تخلفات را از مصادیق کارهایی دانسته که باوجود صحت کامل، اسباب شادی دشمن را فراهم می‌کند یا تمجید دشمنان از شجاعت و درایت سیدحسن نصراالله را تاییدی بر ادعای خود گرفته و نتیجه گرفته است : «اگر کاری «تنها اثرش» شادی دشمن باشد در این صورت با اتکا به سخن امام می‌توان آن را باطل دانست.»(!)
درباره نمونه‌های یاد شده و برخی دیگر از محورهای این یادداشت نکاتی گفتنی است.
1- هر قاعده‌ای لامحاله استثنائات و ظرایفی دارد، اما آیا ابتنای بحث براستثنائات، شیوه خردمندان است! آیا بیان رفتارها و مواضع افراد بدون تحلیل پیچیدگی‌های محیطی ساده انگاری نیست؟ هیچ فرد و جامعه‌ای در فضای خالی رها نشده است.
و هر رفتاری عوامل ایجاد کننده و همچنین نتایج متعددی دارد و اگر بنا بر نگاه بسیط به مسائل باشد، استدلال نویسنده محترم تمام اصول قطعی الهی و انسانی را سالم رها نخواهد کرد. هر کنش موثری ممکن است بخشی از دوستان را خشنود و بخشی را ناخشنود کند. همین کنش در همین زمان دشمنان را نیز به 2 دسته تقسیم می‌کند. برای تحلیل این مساله لازم است به دلایل خشنودی و ناخشنودی دوستان و دشمنان و همچنین میزان دوستی و دشمنی آنان توجه شود. رفتار دشمن تنها عامل موثر در تحلیل رفتارها نیست، اما یکی از مهم‌ترین‌هاست و بدون تردید می‌توان ادعا کرد، هر رفتاری که دشمن را شاد کند و مورد تشویق او قرار گیرد، مشکوک است.
2- نکته بسیار مهم دیگر در تحلیل این مساله نوع رفتار افراد و جریان‌هاست.
آری! شادی دشمن تنها معیار نیست. اما هنگامی که کنشگری به طور مستمر در قول و فعل به دشمن و منظومه فکری او تقرب می‌جوید و همین رفتار او نیز در هر مورد، مورد تشویق دشمن قرار می‌گیرد، آیا باز می‌توان با تحلیل سطحی از نوعی که عنوان شد، این افراد را از اتهام همراهی با دشمن مبرا دانست و با فراخ‌اندیشی مرز میان انقلاب و ضدانقلاب را کم رنگ کرد؟
3- گفته شده است گاهی دشمن از برخی ویژگی‌های فعالان و رهبران جبهه خودی تمجید می‌کند. این مساله نظیر آنچه که درباره سیدحسن نصرالله به آن اشاره شده است نیز دچار نوعی بدفهمی است. اگر به طور مثال برخی رسانه‌های صهیونیست از سیدحسن نصرالله با ویژگی‌هایی نظیر شجاعت، درایت و... یاد می‌کنند، این در واقع اعتراف دشمنان به قدرت جبهه حق از سر ناچاری و انفعال است و با حمايت و تشويق رسانه‌اي و
غير رسانه‌اي دشمن از برخي جريانات متفاوت است. نظیر همین موضوع درباره برخی اسناد امنیتی آمریکایی‌ها درباره قدرت نظام جمهوری اسلامی ایران نیز قابل عنوان است.
همچنین نویسنده محترم مدعی است، برخورد نظام با مفاسد و تخلفات (نظیر آنچه در مورد پرونده بازداشتگاه کهریزک رخ داد) اقدامات درستی است که موجب شادی و سوءاستفاده دشمن نیز می‌شود. باید گفت، اتفاقاً شادی دشمن در این گونه موارد پیش از برخورد نظام است و برخورد با تخلفات به این دلیل که بهانه را از دشمن می‌گیرد و تبلیغات او را خنثی می‌کند، به هیچ وجه «دشمن شادکن» نیست و ناخشنودی عمیق او را نیز موجب می‌شود.
4- راقم این سطور، البته نویسنده محترم یادداشت مورد نقد را خیرخواه می‌داند، اما متاسفانه منطق حاکم بر نوشته ایشان را دچار بیماری جزئی‌نگری می‌داند که همراه با چاشنی ساده‌اندیشی شده است و این نوع فکر کردن ـ‌که البته مبتنی بر صداقت و نازک دلی در برابر وقایع و شدائد فتنه‌هاست ـ به کار واکاوی امور پیچیده نمی‌آید.
کاش دشمن را شاد نکرده بودید!
امیر شریفی پور:
در روزگار فتنه عجیب است که گاهی بدیهیات هم انکار می‌شوند و لازم می‌افتد که کسانی دوباره و چندباره برخی مفاهیم و معیارهای اصیل را بازخوانی کنند. از آن جمله منظومه آموزه‌های شکل‌یافته در ادبیات امام راحل پیرامون دشمن و دشمن‌شناسی است که در یک سال گذشته به تلویح و تصریح مورد انکار معارضان نظام اسلامی و نیز ـ متاسفانه ـ برخی خواص ناآگاه قرار گرفته است.
چندی پیش یادداشتی با عنوان «کاش دشمن را زودتر شاد کرده بودیم» در یکی از پایگاه‌های اینترنتی منتشر شد که در آن با اشاره به مضمون سخن مشهور حضرت امام(ره) مبنی بر اینکه «هرگاه دیدید دشمنان از شما تعریف کردند، معلوم می‌شود عیبی در کار است»، تلاش شده بود با طرح برخی مصادیق تاریخی و استثنائات به این معیار بسیار مهم در جامعه اسلامی خدشه وارد شود. اهمیت موضوع دشمن‌شناسی تا حدی است که در فرمایشات معصومین(ع)، «دشمن» از بهترین کمک‌های خدا به مومنان دانسته شده است؛ چرا که شناخت دقیق و مستمر دشمن و رصد گفتار و رفتار خواص جبهه معاند، همواره معیاری خوب برای تنظیم رفتار در جبهه خودی است. از همین‌رو تشکیک در مبانی این مساله (اساس وجود دشمن، دشمنی، رفتار دشمنانه و....) همواره باید مورد حساسیت دوستان انقلاب قرار گیرد.
نویسنده محترم در یادداشت خود با بیان چند مثال سعی در ایضاح نگره خود داشته است که قریب به اتفاق آنها در مقدمات دچار اشکال هستند.
گفته شده است: «بدون شک امام خمینی شاگردی به بزرگی مطهری و دشمنی به بزرگی شاه نداشت اما همین شاگرد، بارها بزرگ‌ترین دشمن امام را شاد کرد. زمانی که مجاهدین (منافقین) با شاه مبارزه می‌کردند، مطهری عَلَم مخالفت با آنها را برافراشت... و باعث اختلاف میان مبارزان شد... در مجله فاسد زمان شاه یعنی «زن روز» سلسله مقالات نوشت، سال‌ها مردانه علیه مارکسیسم – که شاه آن را تهدید بزرگی علیه حکومت خود می‌دید – مبارزه سرسختانه کرد و حتی صنف خود یعنی روحانیت را چند بار ... «درخت آفت زده» خواند».
متاسفانه نگارنده محترم در تحلیل رفتارها و نتایج دچار نوعی ساده‌اندیشی است و به همین دلیل رفتارهای صحیح بسیاری را ناقض معیار مهم پیش‌گفته درباره دشمنان
قلمداد می‌کند.
آیا شاه بزرگ‌ترین دشمن حضرت امام بود؟ مسلما پاسخ منفی است. بزرگ‌ترین دشمن امام، آمریکا و صهیونیست‌ها بودند و شاه تنها عامل ناتوان و نادان دشمن بزرگ‌تر بود.
مخالفت شهید مطهری با گروهک منافقین در واقع ضربه‌ای استراتژیک به برنامه‌های دشمن بود که سعی داشت گروهکی با تفکر التقاطی را به عنوان مبارزان بدلی در جبهه انقلابیون تثبیت کند. بنابراین استاد مطهری موجب اختلاف میان مبارزان نشد، بلکه شفاف کردن جبهه مبارزان حقیقی را هدف‌گیری کرد.
نویسنده محترم همچنین کوشیده است دفاع مستدل و مبسوط شهید مطهری از «نظام حقوق زن در اسلام» در مجله «زن روز» را عمل صحیحی که «دشمن شاد کن» بوده، معرفی کند. البته جست‌وجوی اینجانب در اخبار و اسناد آن سال‌ها درباره واکنش همراه با خشنودی نظام طاغوت و عمال آن، ناکام ماند. تنها واقعیت قابل اشاره در این باره این است که در همان زمان مرحوم شهيد مطهری مورد انتقاد برخی متحجرین قرار گرفت؛ اولا برای دفاع از نظام مترقی حقوقی زنان در اسلام (که این گروه به آن معتقد نبودند)؛ و ثانیا برای انتشار مطلب در مجله «زن روز» که این دومی بیشتر بهانه‌ای بود که بر تنه درخت بیمار نخستین روییده بود. این نویسنده با همین رویکرد نقد مرحوم مطهری درباره «روحانیت» را نیز «دشمن شاد کن» دانسته است و اصلا اشاره نکرده است که عتاب استاد شهید اصولا با آن بخشی از روحانیت بود که با جریان امام و انقلاب مخالف بودند و تکالیف سیاسی – اجتماعی در اسلام را منکر می‌شدند. این گروه از ابتدا نیز چونان وزنه‌ای بر پای روحانیان انقلابی تلقی می‌شدند و استقبال و احترام رژیم شاه نسبت به این گروه از روحانیان از لابه‌لای اخبار و اسناد قابل بیان است.
این نوع ساده‌اندیشی در دیگر بخش‌های یادداشت یادشده نیز موج می‌زند. نویسنده برخورد نظام اسلامی با مفاسد و تخلفات را از مصادیق کارهایی دانسته که باوجود صحت کامل، اسباب شادی دشمن را فراهم می‌کند یا تمجید دشمنان از شجاعت و درایت سیدحسن نصراالله را تاییدی بر ادعای خود گرفته و نتیجه گرفته است : «اگر کاری «تنها اثرش» شادی دشمن باشد در این صورت با اتکا به سخن امام می‌توان آن را باطل دانست.»(!)
درباره نمونه‌های یاد شده و برخی دیگر از محورهای این یادداشت نکاتی گفتنی است.
1- هر قاعده‌ای لامحاله استثنائات و ظرایفی دارد، اما آیا ابتنای بحث براستثنائات، شیوه خردمندان است! آیا بیان رفتارها و مواضع افراد بدون تحلیل پیچیدگی‌های محیطی ساده انگاری نیست؟ هیچ فرد و جامعه‌ای در فضای خالی رها نشده است.
و هر رفتاری عوامل ایجاد کننده و همچنین نتایج متعددی دارد و اگر بنا بر نگاه بسیط به مسائل باشد، استدلال نویسنده محترم تمام اصول قطعی الهی و انسانی را سالم رها نخواهد کرد. هر کنش موثری ممکن است بخشی از دوستان را خشنود و بخشی را ناخشنود کند. همین کنش در همین زمان دشمنان را نیز به 2 دسته تقسیم می‌کند. برای تحلیل این مساله لازم است به دلایل خشنودی و ناخشنودی دوستان و دشمنان و همچنین میزان دوستی و دشمنی آنان توجه شود. رفتار دشمن تنها عامل موثر در تحلیل رفتارها نیست، اما یکی از مهم‌ترین‌هاست و بدون تردید می‌توان ادعا کرد، هر رفتاری که دشمن را شاد کند و مورد تشویق او قرار گیرد، مشکوک است.
2- نکته بسیار مهم دیگر در تحلیل این مساله نوع رفتار افراد و جریان‌هاست.
آری! شادی دشمن تنها معیار نیست. اما هنگامی که کنشگری به طور مستمر در قول و فعل به دشمن و منظومه فکری او تقرب می‌جوید و همین رفتار او نیز در هر مورد، مورد تشویق دشمن قرار می‌گیرد، آیا باز می‌توان با تحلیل سطحی از نوعی که عنوان شد، این افراد را از اتهام همراهی با دشمن مبرا دانست و با فراخ‌اندیشی مرز میان انقلاب و ضدانقلاب را کم رنگ کرد؟
3- گفته شده است گاهی دشمن از برخی ویژگی‌های فعالان و رهبران جبهه خودی تمجید می‌کند. این مساله نظیر آنچه که درباره سیدحسن نصرالله به آن اشاره شده است نیز دچار نوعی بدفهمی است. اگر به طور مثال برخی رسانه‌های صهیونیست از سیدحسن نصرالله با ویژگی‌هایی نظیر شجاعت، درایت و... یاد می‌کنند، این در واقع اعتراف دشمنان به قدرت جبهه حق از سر ناچاری و انفعال است و با حمايت و تشويق رسانه‌اي و
غير رسانه‌اي دشمن از برخي جريانات متفاوت است. نظیر همین موضوع درباره برخی اسناد امنیتی آمریکایی‌ها درباره قدرت نظام جمهوری اسلامی ایران نیز قابل عنوان است.
همچنین نویسنده محترم مدعی است، برخورد نظام با مفاسد و تخلفات (نظیر آنچه در مورد پرونده بازداشتگاه کهریزک رخ داد) اقدامات درستی است که موجب شادی و سوءاستفاده دشمن نیز می‌شود. باید گفت، اتفاقاً شادی دشمن در این گونه موارد پیش از برخورد نظام است و برخورد با تخلفات به این دلیل که بهانه را از دشمن می‌گیرد و تبلیغات او را خنثی می‌کند، به هیچ وجه «دشمن شادکن» نیست و ناخشنودی عمیق او را نیز موجب می‌شود.
4- راقم این سطور، البته نویسنده محترم یادداشت مورد نقد را خیرخواه می‌داند، اما متاسفانه منطق حاکم بر نوشته ایشان را دچار بیماری جزئی‌نگری می‌داند که همراه با چاشنی ساده‌اندیشی شده است و این نوع فکر کردن ـ‌که البته مبتنی بر صداقت و نازک دلی در برابر وقایع و شدائد فتنه‌هاست ـ به کار واکاوی امور پیچیده نمی‌آید.
ارسال نظر
پربیننده