گروه سیاسی:
پس از آنکه در جریان وقایع پس از انتخابات عدهای از دستگیرشدگان به اتهام «محاربه» مورد محاکمه قرار گرفتند، این اصطلاح دینی در فضای سیاسی کشور بیشتر مورد توجه قرار گرفت. هر چند رسانههای حامی فرقه سبز تلاش میکردند چنین اتهامی را «غیر منطقی» و «خلاف بشریت»(!) معرفی کنند اما با این حال دادگاه جمهوری اسلامی براساس قانون برخی از اعضای گروهکهای تروریستی را با این اتهام محاکمه کرد.
محاربه و محارب یک اصطلاح دینی است که در شرایطی خاص به افرادی گفته میشود که در مقابل خداوند و رسولش و احکام دینی دست به سلاح ميبرند. این جرم یکی از مهمترین جرائم علیه امنیت ملی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران است که در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ از ماده ۱۸۳ تا ۱۹۶ مورد اشاره قرار گرفته است. خبرگزاری فارس برای تبیین جایگاه و ابعاد نظری و تئوری این اصطلاح به سراغ حجتالاسلام و المسلمین سیدعباس نبوی که در این زمینه مطالعاتی داشته رفته است. نبوی معتقد است که در گذشته و حتی دوران حضرت امیر (ع) هیچ فرد یا گروهی نمیتوانست جمعیتی علیه حاکمیت مشروع جهت مانور قدرت مهیا کند و برای مبارزه با حاکم مشروع محکوم به حمل سلاح بود اما امروز این شرایط برای مبارزان با حاکمیت مشروع مهیاست بر همین اساس است که به اعتقاد وی محاربه مشروط به حمل سلاح نیست. حجتالاسلام نبوی در بخشی از این گفتوگو درباره محاربه میگوید: نفی و هدم موازین شرعی مستقر یک نوع محاربه است، منتها در بحث محاربه از قدیم سنتی بین فقها بوده است که محاربه را با حمل سلاح مقارن دانستند.
نبوی با بیان اینکه بحث و بررسی درباره محاربه نیاز امروز جامعه فقاهتی کشور است، یادآور شد: در گذشته ابراز وجود قدرت در خیابانها و در منطقه بدون ابزارهای گرم و سرد ممکن نبود و اگر کسی در گذشته ادعا میکرد که جمعیتی تشکیل داده تا در مقابل حکومت مشروع بایستد مردم حرف وی را غیرمنطقی قلمداد میکردند.
وی با طرح این سوال که اگر کسی در دنیای فعلی بدون حمل سلاح و به کمک هسته یا مرکزیت قدرت علیه حکومت مشروع شورش یا بغی کند، محاربه محسوب میشود یا نه، گفت: برخی از اصلاحطلبان در حوادث اخیر گفتند که اگر معترضان بدون حمل سلاح علیه حکومت اقدام کنند، محاربه رخ نداده است. اما به نظر میرسد به لحاظ بحث فقهی دقیق این مساله درست نیست، چرا که تعابیری در قرآن کریم، روایات و احادیث موجود است که به این نوع اعتراضی که میخواهد در مقابل حکومت مشروع مانور قدرت بدهد و بنیانهای حاکمیت مشروع را به چالش بکشد، تعبیر به محاربه شده است.
نبوی در ادامه به آیه 23 سوره مائده که درباره محاربه نازل شده است، اشاره و خاطرنشان کرد: در این آیه تاکید شده است که هر کس با خدا بجنگد، محارب است. با توجه به اینکه اگر گروهی حتی لشکرکشی کنند با خود خدا نمیتوانند بجنگند من میخواهم بگویم که مفهوم این آیه این است که جنگ با خدا جنگ با موازین مستقر اجتماعی الهی است.