بهرنگ فتوحی
: هر روز ابعاد تازه‌ای از داستان غم‌انگیز اجرای روش‌های نادرست ترک در کمپ‌هاي ترك اعتياد روشن می‌شود و باعث افزایش نگرانی خانواده‌هایی می‌شود که برای رهایی فرزندشان از دام افیون، چشم امیدی به این مراکز دارند. ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز که در قالب بازدیدها و رسیدگی به گزارش‌های مردمی مسؤولیت نظارت بر این مکان‌ها را بر عهده دارد بارها کمپ‌هایی را به دلیل اجرای روشن‌های غیراستاندارد ترک اعتیاد تعطیل کرده اما به دلیل گستردگی این مراکز بویژه در استان تهران، پایتخت‌نشینان همچنان با این معضل دست و پنجه نرم می‌کنند. مدیرکل تشکل‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر با ابراز نگرانی از افزایش کمپ‌های غیرمجاز در کشور اعلام کرد که در بعضی از این کمپ‌ها از روش‌های غیرعلمی مانند سگ‌درمانی، کتک‌درمانی و زنجیردرمانی برای درمان اعتیاد استفاده می‌شود. عبارت «سگ‌درمانی» اگر چه با این اظهارنظر محمدصادق فتح‌اللهی به ادبیات حوزه اعتیاد کشور اضافه می‌شود اما این مقام ارشد ستاد مبارزه با مواد مخدر ماه‌هاست که از انجام رویه‌های غیراستاندارد در کمپ‌های غیرقانونی خبر داده و علت اصلی آن را سختگیری‌های قانونی برای ایجاد کمپ‌های ترک اعتیاد استاندارد عنوان کرده است.
فتح‌اللهی در گفت‌وگوی مفصلی که با خبرگزاری فارس انجام داده، رویکرد سختگیرانه ستاد مبارزه با مواد مخدر را به نوعی در این مسأله، نقش‌آفرین دانسته و در تحلیل آن گفته است: ستاد مبارزه با مواد مخدر در نظر دارد به کمپ‌هایی که کار درمان اعتیاد را انجام می‌دهند کمک کند اما متأسفانه باید گفت مهم‌ترین مشکل این است که بخش اعظمی از این کمپ‌ها و مراکز درمانی به علت اصول سختگیرانه پروتکل درمانی مصوب، نمی‌توانند مجوز بگیرند. به گفته وی، این پروتکل با نگاه سختگیرانه‌ای نوشته شده و آنهایی که می‌خواهند در این زمینه کار کنند استطاعت اینکه بتوانند اقتضائات پروتکل را برآورده کنند را ندارند. نتیجه چنین سختگیری‌هایی باعث ایجاد پدیده کمپ‌های ترک اعتیاد غیرمجاز شده و این مطلب را براحتی می‌توان از لابه لای سخنان این عضو ستاد مبارزه با مواد مخدر دریافت: «متأسفانه عملاً این پروتکل افراد متقاضی تأسیس کمپ ترک اعتیاد را به سمت یک سرمایه‌گذاری اقتصادی با جریان سودآوری که ماهیت آن یک درمانگاه شیک و استاندارد است سوق می‌دهد که این موضوع با در نظرگرفتن استطاعت مالی این افراد، هیچگاه عملیاتی نخواهد شد چرا که پروتکل بیشتر از جنبه تشویقی، فضای بازدارندگی دارد».
او می‌افزاید: «از طرفی این موضوع باعث می‌شود که کمپ‌های غیرقانونی دور از چشم قانون تسری داده شود و عده‌ای به کارهای زیرزمینی روی بیاورند و دلیل آن این است که مردم برای اینکه مشکل ترک اعتیاد فرزندان خود را حل کنند به هر دری می‌زنند و وقتی برای مراکز قانونی تسهیل ایجاد نمیشود، مجبورند به مراکز غیرقانونی رو بیاورند». وی در نهایت از قوانین هم گله می‌کند و می‌گوید: «با این کار عملاً خودمان کمک می‌کنیم به اینکه مراکز غیرقانونی و زیرزمینی شکل بگیرد و مردم دور از چشم نظارتی با هر شیوه‌ای به ترک اعتیاد روی بیاورند، لذا وقتی پاسخ قانونی به مراکز درمانی داده نمیشود سگ‌درمانی، کتک‌درمانی و زنجیردرمانی ایجاد می‌شود». بخش دیگری از سخنان فتح‌اللهی به نقش نظارتی ستاد مبارزه با مواد مخدر می‌پردازد. به گفته وی، در تهران صدها مرکز ترک غیرقانونی وجود دارد و این مسأله باعث شده که نظارتی روی آنها نباشد. به عنوان مثال در حال حاضر خانه‌های قدیمی و کوچه‌باغ‌های پشت شهریار تبدیل به مرکز ترک اعتیاد شده‌اند. این در حالی است که در حال حاضر حدود يكهزار کمپ ترک اعتیاد مجاز و 600 تا 700 کمپ غیرمجاز در کشور وجود دارد که نظارت آن بر عهده سازمان بهزیستی است اما دفتر ساماندهی سازمان‌های مردم نهاد ستاد مبارزه با مواد مخدر هر هفته بر کمپ‌های ترک اعتیاد نظارت می‌کند. آن طور که از سخنان مدیر تشکل‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر برمی‌آید، برخورد با کمپ‌های غیرمجاز هم یکی دیگر از چالش‌های این ستاد است به گونه‌ای که فتح‌اللهی معتقد است:« وقتی کمپی تعطیل می‌شود عملاً 40 تا 50 معتاد در حال بهبود را صرف‌نظر از کیفیت ترک، روانه خیابان می‌کنيم، فرصت لغزش را برای آنها فراهم و امکان بزه‌های اجتماعی را بیشتر می‌کنیم، لذا اگر در کنار بستن یک کمپ و کار سلبی، کار ایجابی نکنیم، ماهیت آن آسیب‌زدن به صورتي دیگر به جامعه است و موجب گسترش آسیب‌ها، گسترش بزه‌ها و تخلفات، گسترش امکان تزریق مشترک و در کنار آن گسترش ایدز و هپاتیت است. بنابراین فقط بستن این کمپ‌ها راه چاره نیست و باید در کنار این کار، کار ایجابی با نوع نگاه منعطف صورت گیرد».
وی در تبیین مسؤولیت نظارت بر کمپ‌های ترک اعتیاد، از سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت یاد می‌کند و می‌گوید: «2 نوع کمپ دارویی و پرهیزمدار در کشور وجود دارند که کمپ‌های با ماهیت درمان‌های پرهیزمدار مشخصاً تحت نظر سازمان بهزیستی و بخش دارویی تحت نظر سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت است. مأمور اجرای پروتکل درمان ترک اعتیاد بویژه در حوزه 12 قدمی(پرهیزمدار)، سازمان بهزیستی است». وی برای مطمئن شدن خانواده‌ها از استاندارد و مجاز بودن کمپ‌های ترک اعتیاد، از آنها می‌خواهد با مرکز مشاوره سازمان بهزیستی به شماره تلفن 09628 تماس بگیرند و علاوه بر معرفی مراکز درمانی مجاز در نزدیکی محل سکونت از خدمات مشاوره‌ای این سازمان هم بهره‌مند شوند.