به سوي فوتبال مردمي

به 1998 بازگردیم؛ زمانی که شمار قابل توجهی از هواداران منچستریونایتد حرکتی اعتراضی در مخالفت با مالکیت «رابرت مردوخ» غول رسانه‌ای یهودی به راه انداختند. در سال 2005 هم شمار زیادی از همان هواداران علیه «مالکولم گلیزر» تاجر آمریکا‌یی- یهودی به‌خاطر پیشنهادی مشابه مردوخ تظاهرات کردند.در مقایسه با موفقیت تظاهراتی که مردوخ را در کسب موقعیت انحصاری سهام باشگاه به منظور تشکیل کمیسیون ادغام و تسلط بر امور آن ناکام گذاشت، تظاهرات 5 سال پیش عاطل و باطل ماند. مالکولم گلیزر باشگاه را خرید و پسرانش را به عنوان اعضای غیراجرایی هیات مدیره منصوب کرد. با وجود واکنش‌های نخستین، خشم عمومی در گوشه و کنار اولدترافورد به شکل قابل ملاحظه‌ای فروکش کرد چون پیروزی‌های یونایتد در زمین چمن جای هیچ بهانه‌ای را برای چهره‌های وفادار به باشگاه باقی نمی‌گذاشت. طبق انتظار بهای بلیت‌ها افزایش یافت اما با تیم قدرتمندی که سرآلکس ساخته بود؛ تیمی که از آن موقع 3 بار فاتح لیگ برتر شد و همینطور در لیگ قهرمانان، جام جهانی باشگاهی و جام لیگ به قهرمانی رسید، گرانی بلیت‌ها چیز عجیبی نبود اما در ماه‌های اخیر دوباره آتش دشمنی‌ها بالا گرفته‌ است. سال 2008 گلیزرها علنا از فرگوسن که مخالف فروش رونالدو بود، حمایت کردند اما تابستان گذشته که رونالدو و ته‌وس هر دو من‌یو را ترک می‌کردند به نظر نمی‌رسید فرگوسن حمایت کافی مالکان آمریکا‌یی را پشت سر خود داشته باشد. فرگوسن توجیه می‌کرد که افت سرمایه‌گذاری‌ها به‌خاطر افت ارزش سهام باشگاه است اما خبرهای رسیده حاکی از آن بود که مالکان آمریکا‌یی یک بدهی 700 میلیون پوندی (با انتقال قرض‌هایشان به یونایتد) به بار آورده‌اند و متعاقب آن تبلیغات عمومی برای فروش اوراق قرضه باشگاه به ارزش 500 میلیون پوند بود که ظن همگان را برانگیخت و همان هواداران «عاشق یونایتد و بیزار از گلیزر» دیگر بار به خشم آمدند.حال و روز امروز منچستریونایتد چندان برای « اندی والش» تعجب‌برانگیز نیست. والش، هوادار مادام‌العمر یونایتد که شعارش چیزی نیست جز «همیشه طرفدار یونایتد بوده و خواهم بود»، سردسته تحرکات «ضد مردوخی» در جریان فصل 99-1998 بود که آن سه‌گانه معروف را برای من‌یو به ارمغان آورد. در سال 2005 هم والش جزو هیات هواداراني بود که در اعتراض به مالکیت گلیزر بر منچستریونایتد، باشگاه نوپای «اف‌سی یونایتد منچستر»
FC United of Manchester را تاسیس کردند؛ اقدامی که آخرین تلاش برای زنده نگه داشتن این احساس بود که فوتبال هنوز از چنگ جوامع محلی خارج نشده است.او معتقد است: «وضع فعلی یونایتد یک رسوایی است. ما به‌عنوان‌ هوادار هر کاری از دستمان برمی‌آمد انجام دادیم تا جلوی گلیزر را بگیریم. ما تذکر داده بودیم که تنها راه عملیاتی شدن برنامه اقتصادی گلیزر افزایش قیمت (بلیت‌ها)ست ولی حتی در چنین حالتی هم هنوز خطر در کمین باشگاه است. ما با اتحادیه (فدراسیون) فوتبال انگلستان، مدیریت لیگ برتر و مسؤولانی از این دست ارتباط برقرار کرده‌ایم و از آنها درخواست پادرمیانی کرده‌ایم ولی همه آنها گفته‌اند «نه، نه» ما کاملا راضی هستیم و هر چیزی که گلیزرها می‌گویند منطقی است». اما اگر حقیقتا بدانید که اوضاع چطور پیش می‌رود هرگز راضی نمی‌شويد. این واقعا به یک بحران می‌ماند که مقامات، شامل مقامات دولتی اجازه می‌دهند چنین وضعی تسری پیدا کند. فکر می‌کنم حالا دیگر این فقط مسائل منچستریونایتد نباشد چون این بحران در حال تخریب سراسر فوتبال است. از زمان برپایی لیگ برتر 40 باشگاه دچار انحلال یا قیمومیت شده‌اند (البته تا پیش از زیر قیمومیت رفتن پورتسموث در ماه میلادی گذشته، فوریه، هیچ باشگاه لیگ برتری دچار ورشکستگی مالی نشده بود و باشگاه‌های مورد اشاره والش همگی به لیگ‌های پایین‌تر تعلق داشتند) این تعداد بیشتر و بیشتر هم خواهد شد، این هفته پورتسموث، شاید آن هفته کریستال پالاس و یک روز هم لیورپول!این روند درست از بالا به پایین است و به نظر می‌رسد سازوکار بحران کاملا قاعده‌مند باشد.» والش که به صورت تمام وقت مدیریت کل باشگاه اف‌سی‌یونایتد را برعهده دارد فاش کرده که محیط ناخوشی که دور و اطراف فوتبال انگلیس را احاطه کرده موجب شده شماری از هواداران دیگر تیم‌ها با آنها تماس بگیرند تا درباره تاسیس یک باشگاه جدید (که بدل باشگاه فعلی‌شان باشد) سوالاتی بپرسند: «در دوران مالکیت اصلی بر باشگاه، همه ما کمپینی در کنار هم به راه انداختیم و خواستار تظاهرات در این راستا شدیم که هواداران می‌توانند بخوبی باشگاه را اداره کنند و گزینه‌های جایگزینی به وجود آورند. اگر طرح اقتصادی گلیزر می‌خواهد قیمت بلیت‌ها را افزایش دهد پس حتما قرار است تعداد بیشتر و بیشتری از هواداري باشگاه محروم شوند، در نتیجه ما می‌خواستیم یک جایگزین در خور برای هواداران رانده شده یونایتد داشته باشیم. ما می‌خواستیم دوباره بر این ایده تمرکز کنیم که فوتبال باید بخشی از اجتماع باشد نه فقط جایی برای سرمایه‌گذاران پولدار. همچنین ما درخواست‌هایی داشتیم از (هواداران) دیگر باشگاه‌ها مثل پورتسموث، در این باره که چه تجاربی داریم و اینکه چه پیشنهاداتی برای ایجاد ارزش‌های معادل باشگاه اصلی داریم».خود اف‌سی یونایتد نیز در واقع پاجای پای ای‌اف‌سی ویمبلدون گذاشته که در سال 2002 در واکنش به انتقال باشگاه قدیمی ویمبلدون لندن به ام‌کی دونز تشکیل شد و جالب اینجاست که هر 2 باشگاه تازه‌‌تاسیس و تحت اداره هواداران، پله‌های ترقی در سلسله مراتب فوتبال جزیره را به سرعت طی کرده‌اند.ای‌اف‌سی ویمبلدون در حال حاضر تا میدان آبی برتر (Blue Square Premier) یعنی بالاترین سطح فوتبال آماتور تا پیش از ورود به سلسله مراتب لیگ فوتبال حرفه‌ای انگلستان بالا آمده و در صورت پیروزی در پلی‌آف عملا تبدیل به یک باشگاه حرفه‌ای خواهد شد. اف‌سی‌یونایتد هم در سال‌های 2006، 2007 و 2008 سه صعود متوالی را تجربه کرده است و حالا در «لیگ برتر یونی باند» است یعنی 6 دسته پایین‌تر از جایی که منچستریونایتد به اشغال گلیزرها درآمده بازی می‌کند.اگرچه والش تاکید دارد که آنها هرگز اصرار ندارند برای رسیدن به سطوح بالاتر از اهداف اولیه‌شان بگذرند: «3صعود موفق و متوالی ما را به «یونی باند» رسانده است و ما در این راه 2 قهرمانی را در ورزشگاه‌‌مان گیگ لین با تماشاگرانی در حدود 2هزار نفر به دست آورده‌ایم آن هم در دسته هفتم لیگ فوتبال که میانگین هواداران هر تیم از 250 تا 300 نفر تجاوز نمی‌کند. حالا 2 هزار عضو داریم که هزارتایشان بلیت فصلی باشگاه را می‌خرند. اگر تعداد هواداران کافی برای بازی در سطحی بالاتر از فوتبال را جمع کنیم، چه بهتر. ولی نمی‌خواهیم با دستمزدهای آنچنانی این باشگاه را هم دچار ورشکستگی کنیم. در حال حاضر ما پایین‌ترین سطح پرداخت‌ها را در لیگ خودمان داریم در عوض پاداش بازیکنان این است که هر هفته پیش روی 2هزار هوادار مشتاق بازی می‌کنند. الان موقعیت خوبی در جدول نداریم ولی به خاطر این است که تعداد بازی‌های بسیار کمتری نسبت به سایرین داریم. با این وجود هنوز 2هزار عضو و یکهزار دارنده بلیت فصلی‌مان را حفظ کرده‌ایم که این قدرت مالکیت هواداران بر باشگاه را نشان می‌دهد.

باور من این است که ما قدرتمان را از همین خاصیت می‌گیریم. آینده فوتبال در مشارکت یا مالکیت هواداران خلاصه می‌شود».معدود باشگاه‌هایی در دنیا هستند که بتوانند مالکیت هواداران را بهتر و برتر از بارسلونا معرفی کنند، بارسایی که در سال گذشته میلادی تمام عناوین و افتخارات ممکن در فوتبال اسپانیا، اروپا و جهان را درو کرد و اتفاقا در فینال لیگ قهرمانان تیم مالکولم گلیزر را شکست داد. والش پیروزی بارسا را پیروزی تیم مردم بر تیم سرمایه‌داران می‌داند و معتقد است فوتبال به شکل فزآینده‌ای در حال تبدیل به یک بازی مردمی است: «نیاز به سیستمی داریم که مستقر شود تا به آن مردمی که بیش از همه به فکر باشگاه هستند، سهمی از مالکیت باشگاه را اعطا کند. شاید این کار نیاز به قانونگذاری داشته باشد. مطمئنا مقامات فوتبال باید قوانین مناسب‌تری برای تحقق این اتفاق خلق کنند. مدل‌های بسیار متنوعی برای مالکیت هواداری در باشگاه‌های فوتبال وجود دارند و این مدل‌ها فقط به ما یا ای‌اف‌سی ویمبلدون ختم نمی‌شوند ولی معتقدم هر کدام از این راه‌ها بیش از سیستم بکش یا بمیر فعلی به آینده فوتبال نزدیک هستند و هیچ نمونه‌ای بهتر از قهرمان حال حاضر اروپا نشانگر این ایده که مالکیت هواداری در فوتبال می‌تواند به موفقیت منجر شود، نیست».

منبع:soccernet