ثريا فتحيان:
بحران اقتصادی که از سال 2005 شروع شده بود در سال 2008 بتدریج آثار و نشانه‌های خود را نشان می‌داد تا اینکه سرانجام در سال 2009 به اوج خود رسید. در این سال که به دلیل افزایش آمار ورشکستگی‌ها در آمریکا از سوی باراک اوباما سال سیاه خوانده شد، غول‌های صنعتی و مالی بسیاری از جمله کمپانی جنرال موتورز، بانک لمن برادرز، واشنگتن میوچووال، ورلد کام و... تعطیل شدند.
فاجعه وام مسکن
تعاونی فدرال وام مسکن آمریکا موسوم به فردی مک ورشکست شد. این شرکت که
نخستین بار در سال 1970 میلادی تأسیس شده بود در زمینه اعطای وام‌های درجه 2 فعالیت می‌کرد. اینگونه وام‌ها به افرادی تعلق می‌گرفت که از طریق معمولی شرایط لازم برای دریافت وام را ندارند. در واقع این شرکت که با سود سالانه 43هزار و 104 میلیارد دلاری در سال 2007 در جدول فورچون 500، مقام 50 را در آمار ثروتمندترین‌ها به خود اختصاص داده بود به علت وضعیت شغلی، میانگین درآمد و سوابق مالی مشتریانش همواره با ریسک بالایی در زمینه عدم توانایی بازپردخت وام‌های خود مواجه بود. با این وجود آمار نشان می‌دهد فردی مک و دیگر مؤسسات مسکن آمریکایی در سال 2007 با وجود 5/7 میلیون وثیقه معوقه حدود یک‌تریلیون دلار وام داده بودند. به همین دلیل چندان دور از ذهن نیست که با افزایش میزان وام‌های درازمدت، آمریکایی‌ها با افزایش 124 درصدی قیمت مسکن روبه‌رو شوند. در همین دوران ایالات متحده با افزایش ساخت و ساز در حوزه مسکن سعی در کنترل قیمت مسکن داشت اما این کار موجب شد دریافت‌کنندگان وام نه تنها نتوانند بدهی‌های خود را بپردازند بلکه املاک آنها به عنوان وثیقه در نظر گرفته شود اما اوج بحران وقتی روشن می‌شود که بدانیم بیش از 4 میلیون خانه شامل 9/2 میلیون خانه‌های خالی از سکنه و 1/1 ميليون از خانه‌هایی که مردم در آنها سکونت داشتند و به عنوان وثیقه در اختیار بانک قرار گرفته بودند به هیچ‌وجه به فروش نمی‌رسید.
نظام بانکی کانون بحران
موسسه مالی CIT گروپ بزرگ‌ترین موسسه مالی وام‌دهنده آمریکا، پس از یک قرن فعالیت به طور رسمی اعلام ورشکستگی کرد. ورشکستگی CIT که بزرگ‌ترین موسسه مالی وام‌دهنده به شرکت‌های کوچک و متوسط آمریکایی به شمار می‌رفت، بسیاری از شرکت‌های آمریکایی را با مشکلات و چالش‌های زیادی روبه‌رو کرد. این مؤسسه به بیش از 2 هزار شرکت و 300 هزار فروشگاه در سراسر ایالات متحده تسهیلات مالی ارائه می‌کرد و ورشکستگی آن پس از بانک‌های صاحبنامی چون لمن برادرز واشنگتن میوچووال از بزرگ‌ترین خسارات دولت آمریکا به شمار می‌رود. CIT که در زمان ورشکستگی 71میلیارد دلار دارایی و 9/64 میلیارد دلار بدهی داشت در واقع پس از آنکه با مخالف دولت برای اعطای وام مواجه شد با اعلام ورشکستگی خود، آمریکا را با میلیاردها دلار زیان و ضرر روبه‌رو کرد اما ورشکستگی این شرکت در بازار بورس جهانی نیز تأثیر بسزایی داشت. این شوک بزرگ که خبر بدی برای بورس‌های جهان بود موجب شد شک و تردید‌ها درباره بهبود شرایط اقتصادی آمریکا افزایش یابد و شاخص بورس‌های آمریکا با کاهش جدی روبه‌رو شود. گفتنی است، اگرچه بحران اقتصادی در آمریکا از بخش مسکن شروع شد اما نظام بانکی در سال 2009 به کانون آن تبدیل شد، به‌طور‌‌ی که در سال گذشته میلادی نزدیک به 130 بانک بزرگ و کوچک در آمریکا اعلام ورشکستگی کردند.
ورشکستگی
سرنوشت شرکت بزرگ اتومبیل‌سازی
جنرال موتورز (جی‌ام) بزرگ‌ترین ورشکستگی در تاریخ صنعت آمریکا لقب گرفت. کمپانی جنرال‌موتورز سرانجام در روز اول ژوئن برابر با 11 خرداد 88 ورشکستگی خود را اعلام کرد و مجبور به تغییر ساختار تشکیلات خود شد. این شرکت که در طول دهه‌های گذشته همواره در صنعت خودروسازی جهان پیشتاز بود از سال 2005 تا زمان اعلام ورشکستگی در مجموع 88 میلیارد دلار خسارت را متحمل شد. سقوط کمپانی جی‌ام که 60 درصد سهام آن متعلق به خزانه‌داری آمریکا و مابقی آن در تملک دولت کانادا بود و در واقع نماد سرمایه‌داری دولتی به حساب می‌آمد، از سوی برخی تحلیلگران به سقوط اندیشه‌های سرمایه‌داری تعبیر شد. گفتنی است، جی‌ام که در سراسر دنیا بیش از 244 هزار و 500 نفر نیروی کار را در استخدام رسمی خود داشت و در بیش از 104 کشور جهان به فروش تولیدات خود می‌پرداخت، در جدول جهانی فورچون 500 که فهرستی از ثروتمندترین‌های جهان را تنظیم می‌کند، رتبه سوم را به خود اختصاص داده بود. اگرچه کمپانی جی‌ام با استفاده از مفاد معروف به منشور 11 قانون ورشکستگی توانست بخش‌های سالم شرکت‌های خود در سراسر دنیا را واگذار کند اما در این اقدام تنها 10 درصد سهام را از آن خود کرد که این خود نشان‌دهنده اوج بحران و ناتوانی این شرکت است. به هر حال ورشکستگی جنرال موتورز در تاریخ اقتصاد سیاسی ثبت می‌شود و در آینده به عنوان شاخص تحول اقتصادی و رابطه آن با جامعه و سیاست بارها و بارها مورد استناد قرار خواهد گرفت.