۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۲:۳۹
تحليلي بر وضع سومالي

فاجعه‌اي كه پايان ندارد

 

در سال 1969ژنرال زیاد باره با کودتا قدرت را در سومالی به دست گرفت و در کشوری عشیره‌ای، دامپروری و کوچنده، انقلاب سوسیالیستی برپا کرد و از آن زمان سومالی کانون توجه، اهتمام و دخالت قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی شد. باره برای اعلام پیوندش به اردوگاه بین‌المللی سوسیالیسم به رهبری شوروی، بندر استراتژیک خود را به نیروی دریایی شوروی واگذار و پای مسکو را در منطقه حساس دریای سرخ و اقیانوس هند باز کرد، پس از مدتی و با دخالت‌های اهرم‌های منطقه‌ای آمریکا، ژنرال باره چرخش ایدئولوژیکی پیدا کرد و از اردوگاه سوسیالیسم به دامن اردوگاه امپریالیسم به رهبری آمریکا پرید و به بهانه آزادی و رهایی منطقه اوگادن (زیر اشغال اتیوپی) در برابر افسران سوسیالیستی اتیوپی به فرماندهی سرهنگ منکستو هایل ماریام صف‌آرایی کرد و سومالی و شاخ آفریقا به عرصه رقابت و جنگ میان 2 قطب جهانی به رهبری مسکو و واشنگتن و اقمارشان تبدیل شد.

فروپاشی شوروی و آغاز نظم نوین به رهبری آمریکا ژئوپلتیک منطقه شاخ آفریقا را تغییر داد و رژیم‌های اتیوپی و سومالی سرنگون و اریتره مستقل شد. فروپاشی دولت- ملت سومالی در پی سرنگونی رژیم ژنرال زیاد باره زمینه‌هایی برای دخالت آمریکا فراهم کرد ولی دخالت‌های اتیوپی در سومالی تداوم داشت و به نیابت از آمریکا به دنبال پیاده کردن سیاست آمریکا در منطقه شاخ آفریقا بود. تنش‌ها و بحران‌های مزمن سومالی بهانه‌ای برای تقویت و تحکیم حضور نظامی آمریکا در سواحل منطقه شاخ آفریقا بود که پس از حادثه 11 سپتامبر دامنه و گستره این حضور چند برابر شد و پنتاگون و سیا به عملیات جاسوسی و نظامی علیه مخالفان خود در این منطقه دست زده و پایگاه نظامی در کشور جیبوتی با ظرفیت 2 هزار سرباز و با تجهیزات فوق‌مدرن ایجاد کردند. از زمان فروپاشی دولت- ملت سومالی 20 سال می‌گذرد و طی این 2 دهه 4 دولت و پارلمان موقت سومالی به سر کار آمده‌اند ولی بحران‌ها، ناامنی، بی‌ثباتی و تنش‌ها در این سرزمین همچنان ادامه دارد. عوامل و علل زیادی در تکوین مولفه‌های بی‌ثباتی و تنش‌زا در این کشور دخالت می‌کند که مهم‌ترین آنها به شرح زیر است:

1- دخالت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای: اتیوپی و کنیا از دهه 90 تاکنون از دیدگاه و سیاست آمریکا در قبال تحولات و مدیریت بحران سومالی پیروی می‌کند و در اجرای منویات واشنگتن در ابعاد مختلف متحدین منطقه‌ای برای کاخ سفید هستند.

2- این قدرت‌ها خواهان یک سومالی ضعیف و تجزیه شده هستند. این راهبرد در حقیقت زمینه‌ساز بحران‌ها و بسترساز تداوم بی‌ثباتی در این کشور است.

3- دخالت نظامی و امنیتی نایروبی (بخشی از سومالی به نام NFD را تصرف کرده) و آدیس‌آبابا (منطقه اوگادن سومالی را در اشغال خود دارد) در امور سومالی با حمایت آمریکا بوده و هر دو جهت اجرایی کردن سیاست‌های آمریکا به انجام جنگ‌های نیابتی می‌پردازند. دخالت اتیوپی در سومالی (1994-1991)، (1998-1996) و (2007-2006) همواره موجب شکست تلاش‌ها برای وحدت و وفاق ملی میان طرف‌های درگیر بوده است.

4- نایروبی، اتیوپی و اوگاندا (که همگی به‌طور مستقیم در بحران سومالی دخیل هستند) تلاش دارند منطقه شاخ آفریقا را از دایره اهتمام جهان اسلام دور کنند و تمام تلاش‌های جهان عرب و اسلام را جهت حل این بحران مزمن و منطقه‌ای به شکست سوق می‌دهند. دامنه فعالیت و حضور میسیونرهای مذهبی در سومالی و شاخ آفریقا پس از بحران سومالی چندین برابر شده است. این تحولات همزمان با تلاش‌های کلیساها جهت جدایی جنوب سودان از دولت مرکزی و ایجاد یک جمهوری مسیحی بنیادگرا در منطقه است.

5- پس از استقلال اریتره، اسیاسی افوروقی، رئیس‌جمهوری این کشور تلاش داشته گستره نقش بازیگری منطقه‌ای کشورش را توسعه دهد و رقیب اتیوپی در شاخ آفریقا باشد. رقابت آدیس‌آبابا- اسمره نقش کلیدی در بحران‌زایی در شاخ آفریقا و سومالی داشته است.

6- دولت‌های موقت از آغاز دهه 90 تاکنون همواره بر حمایت و پشتیبانی قدرت‌های منطقه و فرامنطقه تکیه داشته‌اند. حقوق کارمندان دولت‌های موقت از سازمان ملل و برخی از کشورهای غربی دریافت می‌شود، پس چگونه مي‌توان انتظار داشت این دولت‌ها ظرفیت و توان حل مشکلات ملی کشورشان را داشته باشند؟! دخالت قدرت‌های منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي عامل مهمی در تداوم و استمرار بحران سومالی و محنت مردم مسلمان این دیار بوده و خواهد بود.

ارسال نظر
captcha
پربیننده