کورش سیدابوطالب امام، عکاس پیشکسوت دوران دفاع مقدس در 56 سالگی از دنیا رفت. او که مدتها در بستر بیماری بود، حدود 4 روز پیش در بیمارستان شرکت نفت بستری شد و روز گذشته درمنزلش به دلیل پیشرفت بیماری در ریه و قلبش درگذشت.
قصهای که تازه نیست
ابوطالب امام از یک سال قبل در بستر بیماری بود و نمیتوانست حرکت کند. او چندین سال به دلیل گسترش بیماریاش از ویلچر استفاده میکرد. طی سالهای اخیر که بیماری او شدت یافت، کمتر از خانه بیرون میآمد و در مجامع عمومی ظاهر میشد. مورد ابوطالب امام، قصه تازهای نیست. نهادها و سازمانهای دولتی از او نیز مانند حسین پرتوی و خیلی از فراموششدگان عرصه هنر و ادب یاد نکردند، جویای حالش نشدند و هیچکس، هیچگاه متوجه عمق مصائبی که او تحمل میکرد، نشد. با وجود اینکه وی سالها به بیماری اماس مبتلا بود اما هرگز عکاسی را رها نکرد و همچنان به فعالیت پرداخت. او در ردیف یکی از عکاسان فعالی بود که در عرصه جنگ و انقلاب به ارائه آثار درخشانی در قالب عکس پرداخت. تهران از سالهای ۶۰ تا ۶۷، جنگ، موشکباران، اعزام نیرو به جبههها و... برخی سرفصلهای آثار او را تشکیل میدهند.
جنگ روزی تمام میشود
خود او درباره حیطه عکاسی جنگ اعتقاد داشت: موقع گرفتن هر یک از عکسها این حس را داشتم که روزى جنگ تمام مىشود و همه چیز به حالت عادى باز مىگردد. تنها عکسهاى به جا مانده از این دوران مىتوانند خاطرات را زنده نگه دارند.
رویش در سپیده
او همزمان با شروع جنگ به عنوان نیروی متخصص به منطقه جنگی اعزام شد و همزمان به تهیه خبر، گزارش و عکس از رزمندگان پرداخت. «رویش در سپیده» یکی از مجموعه عکسهای امام است که طی سالهای گذشته منتشر شد و نظر مخاطبان آثارش را به خود جلب کرد.
با وضو وارد شوید
در میان عکسهایی که امام گرفته است، عکسی از او به چشم میخورد که در سال 61 از پل خرمشهر گرفته شده است. روی تابلویی که در عکس پیداست، نوشته شده: کوچههای این شهر به خون مطهر است. با وضو وارد شوید.
با این حال، ابوطالب امام به زعم منتقدان هنری و کسانی که از نزدیک با نحوه فعالیت عکاسی او آشنا بودند، از نمادها و مفاهیم ویژهای در عکاسی استفاده میکرد. «تصویر سقف من و دوستانم» آخرین پروژه این هنرمند عکاس بود که در هفتمین نمایشگاه تصویر سال در خانه هنرمندان– اتاق نیلوفر- در حال نمایش است. او درسال 1385 نمایشگاهی انفرادی از عکسهای خود را در خانه عکاسان ایران به معرض نمایش گذاشت. عکسهای او این امکان را برای مخاطب فراهم کردند که او بتواند به پیام و مقصود عکاس از گرفتن این
عکس بپردازد.
تلاش برای فرهنگسازی دفاع مقدس
علیرضا کریمیصارمی، عکاس و مدیرآژانس عکس ایران درباره این همکار میگوید: کورش سید ابوطالب امام یکی از عکاسان هنرمندی بود که سالها با وجود مشکلات فراوان با ذوق و شوق به عکاسی پرداخت و توانست در خلق لحظههای ناب انقلاب و بویژه 8 سال دفاع مقدس موفق باشد. وی معتقد است: هرچند اصلیترین حیطه فعالیت او به عکاسی جنگ بازمیگشت، با این حال، عکسهای مقایسهای او ارزندهترین کارها در کارنامه کاریاش محسوب میشود. او تبحر زیادی در گرفتن عکس از مناطق جنگی قبل و بعد از بازسازی داشت. نمونه آن را میتوان در عکسهایی که از خرمشهر زمان جنگ و بعد از جنگ گرفت مشاهده کرد که اکنون به مثابه یک سند درخشان به شمار میرود. کریمیصارمی با اشاره به اینکه امام توانست از برآیند فعالیتهای خود به انتشار کتاب عکس «رویش در سپیده» بپردازد اضافه میکند: همه تلاش او طی سالهای جنگ به مدد عکاسی، ایجاد همدلی و نوعی فرهنگسازی در زمینه دفاع مقدس بود. شخصیت دوستداشتنی او همیشه زبانزد محافل عکاسی بود، هرچند سیستمهای دولتی و دستاندرکاران مربوط تا زمانی که زنده بود، قدرش را ندانستند و نسبت به او بیمهری کردند.
آخرین حرفهای «ابوطالب امام»
«عکاسی! هیچگاه نباید برای یک عکاس متوقف شود، هیچگاه! یعنی حتی در بدترین شرایط! از من نپرس بدترین شرایط یعنی چه؟ به عقیده من بدترین شرایط، شرایطی است که حتی دستها توان نگهداشتن دوربین را هم ندارند. بدترین شرایط، شرایطی است که باید کسی دوربین را مقابل چشمانت نگه دارد و بعد از انجام تنظیمهای فنی، شاتر دوربین را بچکاند. من معتقدم بدترین شرایط هم حتی نباید عکاس را از عکاسی جدا کند. بههمین دلیل هم بود که برای مبارزه با مشکلات فیزیکیام، تصمیم گرفتم از کسانی که ملاقاتشان میکنم، عکاسی کنم؛ عکاسی از آنانی که دوستشان دارم و در برابرم میایستند و من سقف مقابل چشمانم را که مدتهاست در برابرم است، پرده آتلیهام میبینم و در بدترین شرایط هم عکاسی میکنم تا هیچگاه عکاسیام متوقف نشود».