۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۰۶
نوشته‌ای درباره «شاعر زباله‌ها» ساخته محمد احمدی

رستگاری در دل زباله‌ها

 

اول:

رفتگر جوانی به طور اتفاقی از احوالات دختری ناشناس با خبر می‌شود و در صدد کمک به او برمی‌آید، در این میان او با وقایع و اتفاقاتی غریب روبه‌رو می‌شود و...

 

دوم:

برای تماشای شاعر زباله‌ها 2 منظر را می‌توان تعریف کرد. یکی تماشای این فیلم با عینک تماشاگر ایرانی داخل کشور و دیگری تماشای آن از منظر تماشاگر خارج از ایران و با عینک غیرایرانی. از نقطه نظر تماشا گرایرانی، این فیلم درباره ایران با همه مختصات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی‌اش(با معضل بیکاری و تصفیه حساب‌های سیاسی و مشکلات جوانان و...) است و بنا دارد در لباس طنز، مسائل و مشکلات اجتماعی و اقتصادی را به چالش بکشد و در لباس عشق و احساس و شاعرانگی به مسائل سیاسی، آزادی و... اشاره کند. در این فضا اشاره شاعر به اینکه «روزنامه می‌خوره تا شعر بگه» یا اینکه کاغذ پاره‌های شاعر هم از درون زباله‌هایش ربوده می‌شود یا قرار گرفتن نردبان زیر پنجره اتاق شاعر در نمایی که در خانه را می‌بینیم و پنجره و نردبان را و... معانی ایرانی می‌یابد. از نقطه نظر تماشاگر ایرانی فیلم روایت‌گر زندگی دسته‌ای انسان تنهاست که تنهایی‌شان به دلایل و اتفاقات اجتماعی و سیاسی بازمی‌گردد؛ اتفاقاتی که در دلشان زندگی می‌کنیم و چون با گوشت و پوست تماشاگر ایرانی عجین شده به‌عنوان رشته اصلی اثر دیده می‌شود چراکه
شب و روز با آن سر و کار دارد و بهتر درکش می‌کند و با این رویکرد به تماشای فیلم می‌نشیند و همه برداشت‌هایش حول محور اتفاقات سیاسی، بیکاری، سردرگمی جوانان و... می‌گردد. با این مقدمه تماشاگر ایرانی سراغ تاویل و تفسیر می‌رود و برداشت می‌کند و نمادها را جست‌وجو و برای هر یک معنی و توضیحی طلب می‌کند... در این نگاه کشته شدن نامزد دخترک به طرزی مرموز و دختری که قصد مهاجرت دارد معنا می‌یابد، شاعری که خانه‌نشین شده و خودش را حبس کرده و خریدهایش را از طریق پنجره اتاقش انجام می‌دهد و سر آخر کشته می‌شود... معنایی منطبق با کدگذاری‌های ایرانی می‌یابد. در این رویکرد داستان رفتگر جوان تنها بهانه‌ای تلقی می‌شود که بناست وسیله اتصال و انتقال داستان دخترجوان و نامزدش، استاد شاعر و شرایط زندگی‌اش و جوان حالا بیکار یا رفتگر شده با آرزوهای بر باد رفته باشد.

 

سوم:

اما از نقطه نظر مخاطب خارج از ایران «شاعر زباله‌ها» فیلمی شاعرانه می‌نماید که روایتگر داستان تحول احساسی جوان رفتگری است که در جامعه‌ای با همه مختصات ویژه خود زندگی می‌کند. در این مدل نگاه به فیلم ارتباط شخصیت‌ها معنا پیدا می‌کند و خط اصلی داستان را شکل می‌دهد. در این شرایط ما چند شخصیت فرعی و 3 شخصیت اصلی داریم که در دنیای ایزوله شده و در تنهایی خودشان با خودشان کلنجار می‌روند. این اتفاقات و روند و روال در بستری اجتماعی که بشدت ایدئولوگ است و سیاست در زندگی مردم ریشه دوانده رخ می‌دهد و شاعرانگی حاکم بر فضای فیلم و نحوه ارتباط 3 شخصیت اصلی رفتگر، شاعر و دختر جوان غالب است. در این نوع نگاه به فیلم جمع کردن نامه‌های پاره شده دختر جوان و پاسخ دادن به آنها، به هم چسباندن اشعار پاره شده شاعر و فرستادن آنها برای دختر جوان با هدف دلخوش کردن او، پیدا کردن ادکلن داخل زباله‌ها، نگرانی از شعر نداشتن به دلیل ربوده شدن زباله‌ها یا فرستادن پول کرایه ماشین برای دخترجوان یا درست کردن ساده‌دلانه مهر شرکت پست روی نامه برای واقعی جلوه کردنش و... در خدمت فضای شاعرانه فیلم به نظر می‌رسد تا در نهایت بتوان فارغ از اینکه محمد احمدی تا چه میزان موفق به درست از آب در آوردن فضای شاعرانه در فیلم شده از منظر مخاطب خارج از ایران این فیلم را فیلمی شاعرانه تلقی کرد.

 

آخر:

«شاعر زباله‌ها» را از منظری می‌توان فیلمی درباره تنهایی و تلاش برای رهایی از آن یا دست به گریبان شدن با تنهایی دانست. رفتگران تنهایی و سرخوردگی‌شان را با زدن و رقصیدن شبانه گرد آتش پر می‌کنند و آرزوهای از دست رفته‌شان را با فال زباله گرفتن جست‌وجو می‌کنند تا تنهایی‌شان را مرهم بنهند. رفتگر جوان از طریق همین فال زباله به تنهایی دختر جوان پی می‌برد و تلاش می‌کند این تنهایی را پر کند تا هم خودش به مراد دلش برسد و هم دختر را به آرامش برساند. شاعر هم در عزلت تنهایی خود برای دختری خیالی که نیست و نمی‌بینیمش شعر می‌گوید و... در نهایت کنار هم قرار گرفتن شاعر و رفتگر و دختر جوان شاعر را از طریق دفتر شعرش به دختر جوان می‌رساند و رفتگر را به قامت مجسمه‌ای در دل پارک (شاید جایی که رفتگر در ابتدا هم از همان جا آمده بود تا شاعر را به دختر جوان برساند) می‌رساند و به نوعی جاودان می‌شود و ریشه‌اش در زمین قرار می‌گیرد.

 

ارسال نظر
captcha
پربیننده