گروه سیاسی: پیشبینی قائم مقام وزارت خارجه آمریکا پس از گذشت 3 ماه به وقوع پیوست. پس از آنکه مجلس نمایندگان آمریکا لایحه تحریم بنزین ایران را تصویب کرد، جیمز اشتاینبرگ در نامهای خطاب به جان کری، رئیس کمیته روابط خارجی سنا خواستار به تعویق افتادن بررسی تحریمها علیه ایران شد، چراکه به باور وی تصویب تحریم علیه ایران در قالب فعلی آن نه تنها موجب تقویت همگرایی بینالمللی و حمایت از تلاشهای واشنگتن نمیشود، بلکه به تضعیف این راهبرد و همگرایی نیز منجر میشود که به نظر میرسد نامه رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا به وزیر خارجه آمریکا تاییدی بر این مدعاست.
در واقع از آنجاییکه لایحه تحریم بنزین ایران به باراک اوباما اجازه میدهد شرکتهای فروشنده بنزین به ایران، شرکتهای بیمهکننده بنزین وارداتی این کشور و نیز شرکتهایی را که نفتکش در اختیار ایران میگذارند، تحریم کند، این موضوع موجب نگرانی سران اتحادیه اروپا شده است. با توجه به اهمیت این ماجرا بود که کاترین اشتون 26 فوریه نامهای به هیلاری کلینتون نوشت و نگرانی شدید اتحادیه اروپا از 2 طرح قانونی را که به طور جداگانه در مجلس نمایندگان و سنای آمریکا تصویب شده بود، اعلام کرد. به نوشته روزنامه واشنگتن پست، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا در نامه خود خاطر نشان کرد: این طرحهای قانونی «استفاده از قوانین آمریکا در خارج از این کشور را در نظر دارند که چنین چیزی مغایر با توافقنامههای اتحادیه اروپا و آمریکا مورخ سال 1998 است، از این رو بر اساس این اسناد، چنین تحریماتی در رابطه با اتحادیه اروپا اعتبار ندارد، چرا که اتحادیه اروپا متعهد به همکاری با آمریکا در مقابله با تهدید ایران برای جامعه جهانی شده است.» این نخستین باری نیست که تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه یک کشور دیگر مشکلاتی را در روابط این کشور با اروپا به وجود آورده است.
یک کارشناس انستیتو تحقیقات امنیتی در پاریس در مصاحبهای با روزنامه روسی «نیزاویسیمایا گازیتا» در این باره گفت: «مشکل استفاده از تحریمهای آمریکایی در خارج از آمریکا به دفعات در روابط اروپا - آمریکا ایجاد شده است». وی افزود:« آمریکاییها بدون توجه به اینکه چه کشوری را تحریم میکنند، اگر دیگران به آن ملحق نشوند، دشواریهایی برای کاربرد این قانون خواهند داشت. علاوه بر این، شرکتهای آمریکایی نیز لطمه خواهند دید. به این ترتیب واکنش اتحادیه اروپا طبیعی است». به عقیده وی، تحریم در رابطه با ایران تنها در صورتی مفید خواهد بود که شورای امنیت سازمان ملل متحد آن را تایید کند و پايبندي بهآن برای همگان الزامی باشد. الکساندر پیکایف، رئیس اداره خلع سلاح و حل و فصل مناقشات انستیتو اقتصاد جهانی و روابط بینالملل آکادمی علوم روسیه نیز در این باره گفت: «پیامد استفاده از چنین قانونی برای بخش تجاری اروپا به گونهای است که اتحادیه اروپا نمیتوانست واکنشی از خود نشان ندهد. به عنوان مثال، برای یونان، ایران مهمترین عرضهکننده سوخت است». این کارشناس تاکید کرد: «علاوه بر این، اتحادیه اروپا از اینکه آمریکاییها تصمیماتی یکسویه اتخاذ میکنند، ناراضی است. مساله تحریم علیه ایران در چارچوب 1+5 بررسی میشود که در آنجا هم ردیف با روسیه، آمریکا و چین، 3 کشور اتحادیه اروپا و خود اشتون به نمایندگی از اتحادیه اروپا حضور دارند. کاملا محتمل است که تصویب قانون آمریکایی شانس تایید قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه ایران را تا حد بسیاری از بین ببرد». به عقیده پیکایف، اروپاییها امیدوارند که باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا این طرح قانونی را وتو کند و احتمالا این اقدام اشتون نیز با همین هدف بوده است. اما نکته قابل تامل در میانه تلاش گسترده آمریکا برای همراه کردن سایر کشورها در تشدید تحریم علیه ایران، گزارش دفتر آمار آمریکا درباره افزایش میزان صادرات این کشور به ایران در سالجاری میلادی است. دفتر آمار آمریکا با اعلام افزایش 3 برابری صادرات آمریکا يعني به 31 ميليون دلار در نخستین ماه 2010 میلادی نسبت به ماه قبل از آن گزارش داد: «در آخرین ماه سال 2009 بالغ بر 3/11 میلیون دلار کالا از آمریکا به ایران صادر شده بود که این رقم در ماه بعد از آن، ژانویه 2010 با افزایش تقریبا 3 برابری به 31 میلیون دلار رسیده است». این گزارش دقیقا مهر تاییدی است بر گزارش هفته گذشته روزنامه نیویورک تایمز که نوشته بود: «شرکتهای آمریکایی بزرگترین نقضکنندگان تحریمها علیه ایران هستند». این روزنامه آمریکایی در ادامه افزود: «دولت آمریکا در شرایطی برای پیش بردن تحریمهای سنگین علیه ایران تلاش میکند که در 10سال گذشته حدود 107 میلیارد دلار به شرکتهای آمریکایی و خارجی که در حال فعالیتهای تجاری در ایران و بویژه در بخش انرژی ایران بودهاند، اعتبار اعطا کرده است».
به نوشته نیویورک تایمز، حداقل 74 شرکت آمریکایی شناسایی شدهاند که در حال فعالیت بازرگانی در هر 2 کشور ایران و آمریکا هستند و 49 شرکت هنوز با ایران تعامل دارند و هیچ برنامهای برای ترک تهران ندارند. نکته قابل تامل اینکه بسیاری از این شرکتها در بسیاری از بخشهای حیاتی اقتصاد ایران حضور پیدا کردهاند. نیویورک تایمز سپس از برخی از شرکتهایی که هم در آمریکا و هم در بخشهای اقتصادی ایران فعالیت میکنند، نظیر شرکت برزیلی پتروبراس، شرکت هوانوردی و هوا - فضای هانیول آمریکا، شرکت خودروسازی مزدای ژاپن و شرکت صنعتی دائیلیم کرهجنوبی نام برد و اضافه کرد: «بسیاری از شرکتهای آمریکایی فعال در ایران به دلیل فعالیتهای خود از دولت آمریکا نیز وامهای کلانی از بانک صادرات و واردات آمریکا دریافت میکنند».