گروه سیاسی:
موسسه «مطالعات خاورنزدیک واشنگتن» اخیرا گزارشی با موضوع استفاده از اهرمهای اطلاعاتی برای فشار به ایران منتشر کرده است. این گزارش به قلم «مایکل آیزنشتات» کارشناس ارشد و مدیر موسسه «مطالعات نظامی و امنیتی واشنگتن» است. آیزنشتات در این گزارش ابتدا از دید استراتژیک دولت آمریکا در رویارویی با ایران انتقاد کرده و سپس خواستار راهاندازی یک «برنامه استراتژیک» برای قدرتمندسازی نیروهای مخالف داخلی در ایران و ایجاد شکاف در جمهوری اسلامی میشود، تا ایران به سمتی هدایت شود که برای کاهش فشار خارجی که به صورت داخلی نمود پیدا کرده از اهداف استراتژیک خود- مانند برنامه هستهای و غنیسازی خود- صرفنظر کند. در بخشی از گزارش آيزنشتات میآید: جمهوری اسلامی به احتمال زیاد سیاستهای کنونی خود را تغییر نخواهد داد مگر اینکه احساس کند برای متوقف کردن فشارهای خارجی و داخلی - که ممکن است تهدیدی برای موجودیتش باشند - باید با خواستههای خارجی در حوزه مسائل هستهای موافقت کند. بدین ترتیب، باید هدف مبارزه ارتباطاتی استراتژیک این باشد که از سوءظن رژیم، نگرانیهای آن درباره قدرت و تداوم مخالفت و اختلافات درونی آن حداکثر بهره اخذ شود تا مقامات ارشد ایران قانع شوند که سیاستهای داخلی و خارجی آنها عکسالعملی شدید پدید آورده که ممکن است موجودیت رژیم آنها را تهدید کند. وی در ادامه اصولی را درباره این «مبارزه و برنامه ارتباطاتی» بیان میدارد:
ادامه مذاکرات با ادامه فشار علیه ایران و سیاستهای دولت اوباما درباره مذاکره، باعث شده تهران از تعادل خارج شود. این مسأله موجب شده دیگر دشمنی وجود نداشته باشد که به خاطر مشکلات و مسائل کشور مورد سرزنش واقع شود یا به عنوان تهدیدی خصمآمیز نمایانده شود که نیازمند تمهیدات امنیتی داخلی باشد. به همین دلیل واشنگتن باید به سیاست مذاکره ادامه دهد تا در همین حین مطمئن شود که مخالفان فضایی برای تنفس مییابند، یعنی فضای سیاسی لازم برای تظاهرات و سازماندهی، دورنگه داشتن رژیم از حالت تعادل و ابقای احتمال تغییرات درونی. این تغییرات در صورت وقوع میتوانند عرصه سیاست و روابط قدرت را در منطقه خاورمیانه به طور مثبتی دگرگون کنند. آمریکا به منظور دستیابی بدین هدف باید از حق مردم برای تظاهرات صلحآمیز پشتیبانی کند، و با صدای رسا به نقض حقوق بشر توسط تهران اعتراض کند. در همین حین باید مواظب باشد که انتظارات غیرواقعی نیافریند یا مخالفان را در نظر ایرانیان غیرمتعهد به این مخالفتها، بیاعتبار نسازد. واشنگتن باید اعتراضات را با ظرافت هرچه تمامتر به اصول اخلاقی شیعه - مبارزه با استبداد و بیعدالتی - پیوند زند و بهاین ترتیب با حمایت از حق مخالفان برای مقاومت در برابر جمهوری اسلامی، از زبان رژیم علیه خودش استفاده کند.
محدود کردن بیشتر آزادی عمل ایران
دولت آمریکا به منظور محدودتر کردن حوزه آزادی عمل ایران میتواند اقدمات زیر را انجام دهد:
«تشدید نگرانیهای رژیم درباره اتکا بر نیروهای اطلاعاتی از طریق مثلا، ارائه گزارش نارضایتی در میان نیروهای رده پایین امنیتی درباره نقش سرکوبگرانهشان»، «محکوم کردن محاکمهها»، «انتشار آگهی و برنامه درباره قربانیان برجسته رژیم» و «کمک بیصدا به گروههای تبعیدی ایرانی که ویدئوهای اینترنتی درباره خشونت نیروهای امنیتی پخش میکنند».
تشدید بحران در داخل جمهوری اسلامی برای بازداشتن آن از اتخاذ اقدامات مؤثر
آمریکا برای افزایش تنش در داخل رژیم و نیروهای امنیتی باید گزارشهایی را به صورت گلچین شده منتشر کند و این ادعا را طرح کند که چگونه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از ارتباطات خود بهره میبرد. علاوه بر این، در صورت اعمال تحریمهای جدید درباره واردات محصولات نفتی پالایش شده، واشنگتن باید برنامهای اطلاعاتی آغاز کند تا به مردم ایران اعلام کند که ایران مسؤول سختیهای به وجود آمده است نه دولت آمریکا یا جامعه بینالمللی.
این مبارزه استراتژیک ارتباطاتی باید به دقت تنظیم شود. دولت آمریکا باید با توسل به اقداماتی چند در میان چندین خواسته و الزام ظاهرا متضاد تعادل برقرار کند، این اقدامات عبارتند از: اتخاذ موضعی متعهدانه و درگیرانهتر بدون تأیید ادعاهای ایران درباره دخالت خارجی، یاریرسانی غیرمستقیم به اپوزیسیون بدون تهییج سهوی آنها به اقدامات مبالغهآمیز و افزایش محتاطانه فشار روی ایران بدون اینکه باعث شود این کشور واکنش شدید داخلی یا خارجی نشان دهد.
ارسال پیامهای مناسب و مطابق با مخاطبان و موقعیتها
در پیامهای ارسالی از جانب اوباما یا دیگر مقامات رسمی آمریکا باید چندین اصل و تاکتیک مد نظر گرفته شود: بین رژیم و مردم ایران تمایز قائل شوید و منازعه بر سر سیاستهای ایران را به صورت منازعهای بین تهران و جامعه بینالمللی تعریف کنید نه بین ایران و «غرب» (تعبیری که مطابق روایت رژیم درباره «برخورد تمدنها» است).
«مقایسههایی درباره تلاشهای شاه برای سرکوب مخالفان در 1979-1978 و تلاشهای کنونی جمهوری اسلامی انجام دهید تا حس انقلاب را در مردم بیدار کنید». تأکید کنید که اقدامات و کلمات رژیم باعث شده آبرو و اعتبار ایران در جامعه بینالمللی بشدت آسیب ببیند بنابراین، این اقدامات و اظهارات توهینی به ملت ایران محسوب میشوند. «[ادعای]فساد و عدم پاسخگویی رژیم را پررنگ کنید». با تأکید القا کنید چگونه در زمانهای که بسیاری از ایرانیان برای امرار معاش دچار مشکل هستند رژیم پول مردم را خرج جنبشها و سازمانهایی چون حماس و حزبالله میکند، مسألهای که تنها باعث شده مشکلات و رنجهای مردم منطقه افزایش یابد. همچنین بیان دارید که این نوع همکاریها ایران را تبدیل به یک دولت منفور کرده و میتواند روزی کشور را به ورطه یک جنگ فاجعهبار بکشاند. «از نزدیکی احمدینژاد و برنامههای هستهای رژیم بهره ببرید تا بدین وسیله تلاشهای حکومت برای ایجاد گزینه تسلیحات هستهای را غیرمشروع جلوه دهید. این گزینه را به عنوان یکی از بخشهای اصلی تلاش تهران برای مقابله با خواستههای عمومی و باقی ماندن بر سر قدرت با استفاده از زور معرفی کنید و اعلام دارید که از نظر رژیم یک ایران هستهای در مقابل فشارهای بینالمللی در حوزه حقوق بشر، آسیبپذیری کمتری خواهد داشت». به نگرانیهایی چون خیانت آمریکا به اپوزیسیون داخلی در ازای انجام معاملهای هستهای با رژیم پاسخ دهید. توضیح دهید که حل و فصل منازعه هستهای به سود مردم ایران خواهد بود زیرا باعث خواهد شد کشور بیشتر در جامعه بینالمللی ادغام شود و در این حین واشنگتن خواهد توانست با برقراری ارتباطات منظم و هر روزه، رژیم را برای رعایت حقوق بشر مداوما تحت فشار قرار دهد.
بیاعتبارسازی روایتهای تهران
تهران مداوما تلاش میکند تا جمهوری اسلامی را به مانند یک قدرت در حال اوجگیری ترسیم کند. از طرف دیگر سعی دارد آمریکا را یک نیروی فرسوده معرفی کند که سعی میکند ایران و امت اسلامی را با دور نگه داشتن از تکنولوژی هستهای و دیگر تکنولوژیهای پیشرفته ضعیف نگه دارد؛ اما این جنگ را باخته است. آمریکا باید با پررنگ کردن ضعفهای اساسی رژیم به مقابله با این روایت بپردازد، ضعفهایی چون: نبود مشروعیت و حمایت مردمی، شکست رژیم در توسعه کارآمد بخش نفت و گاز کشور (با توجه به نبود سرمایهگذاری خارجی عظیم در این بخشها دورنمای توسعه بسیار غیرمحتمل به نظر میرسد) و شکست رژیم برای متنوعسازی اقتصادی یا ایجاد اشتغال معنادار برای 800 هزار جوان ایرانی که هر ساله از دانشگاهها فارغالتحصیل میشوند. واشنگتن باید همیشه و با صدای بلند تأکید کند که اگر ایران نگرانیهای جامعه بینالمللی را درباره مسائل هستهایاش برطرف کند، آمریکا نیز برای برطرف کردن نیازهای تکنولوژیکی غیرنظامی ایرانیها آماده است.
تسهیل فعالیتهای بخش خصوصی
سازمانهای خصوصی آمریکایی به برخی از بخشهای ایران بسیار بیشتر از دولت آمریکا دسترسی دارند، این سازمانها اهدافی را دنبال میکنند که میتوانند در خدمت نیات دولت آمریکا قرار گیرند: آژانسهای خبری میخواهند اطلاعات را بیرون بیاورند؛ دانشگاهها میخواهند وارد جریان ارتباط، معاوضه دانشجو و گفتمان متقابل شوند؛ و شرکتهای سرگرمی میخواهند موسیقی و تصاویری را ارائه کنند که مردم میخواهند اما رژیم نمیخواهد. واشنگتن میتواند کارهای زیادی برای تشویق و افزایش این فعالیتها انجام دهد، برای مثال سفر دانشجویان، استادان و اعضای بخش سرگرمی ایران را به آمریکا تسهیل کند.
ایجاد هماهنگی بین تمهیدات دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی
گفته میشود که 80 درصد ارتباطات استراتژیک را عمل و 20 درصد بقیه را کلمات تشکیل میدهند. اگرچه عمل رساتر از کلمات است اما کلمات میتوانند تأثیر اقدامات را تشدید و بیشتر کنند. بنابراین آمریکا باید در میان اظهارات و اقداماتش در قبال ایران هماهنگی پدید آورد. برای مثال بین تلاشهای وزارت خزانهداری (یعنی تلاش برای پررنگ کردن ریسکی که معامله با ایران میتواند برای اعتبار شرکتها پدید آورد) و برنامه مبارزه استراتژیک ارتباطاتی - که بر نقض حقوق بشر توسط تهران و نقش شرکتهای گوناگون ایرانی در تروریسم سپاه پاسداران و فعالیتهای هستهای تأکید میکند - میتوان یک همکاری مثمرثمر بهوجود آورد.
مبارزه با فشارهای ایران
سرانجام، برنامه ارتباطات استراتژیک آمریکا باید به گونهای باشد که ایران نتواند از برنامه هستهای که به آرامی در حال پیشرفت است، از نیروهای در حال رشد موشکی یا از نیروهای نظامی متعارف خود به عنوان اهرم فشار استفاده کند. بدین منظور دولت آمریکا باید اصولی چند را رعایت کند؛ «عدم مبالغه درباره تهدیدات ایران»، «فاشسازی ادعاهای نادرست»، «پررنگ کردن هزینهای که باید توسط مردم ایران پرداخته شود» و «اطمیناندادن و تحذیر کردن». واشنگتن برای قانع کردن ایران به اینکه تسلیحات هستهای امنیتش را تقویت نکرده بلکه آن را به خطر خواهد انداخت، باید متخصصان روابط عمومی، عملیاتهای اطلاعاتی و دیپلماسی عمومی را در فعالیتهای منطقهایاش وارد سازد.