۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۲۰
اهميت رسانه در زندگي

جعبه‌های سحرآمیز!

 

اهمیت ارتباطات و رسانه در زندگی گذشته و امروز افراد جامعه بسیار روشن است و به نظر می‌رسد نقش تأثیرگذار و محوری رسانه‌ها و ارتباطات در جامعه امروز ضرورت پرداختن به آنها را به طور جدی یادآور می‌شود. علاوه بر ضرورت و اهمیت آن، از سوی دیگر تلویزیون می‌تواند با تولید برنامه‌، نقش آموزشی داشته باشد و مهارت‌های ارتباطی و سواد رسانه‌ای مخاطبان و افراد را در سطوح مختلف بالا ببرد. تلویزیون در ایران از سال 1337 آغاز به کار کرد. در حال حاضر، این رسانه ملی به عضو بی‏بدیل جامعه و حتی خانواده‏ها تبدیل شده است، از این رو امروزه بسیاری از ایرانیان به تلویزیون به عنوان وسیله اطلاع‏رسان و سرگرم‏کننده می‏نگرند. این رسانه یکی از پل‏های ارتباطی میان مخاطب و سیاست، نظام، اجتماع، اخبار و حوادث شمرده می‏شود. تلویزیون یک الگوی یادگیری اجتماعی است و مردم از راه «یادگیری مشاهده‏ای» الگوهای بسیاری را از این رسانه می‏آموزند و به آن عمل می‏کنند. این رسانه، وسیله‏ای برای همسان کردن نگرش‏ها و رفتار مخاطبان است. سرگرم کردن مخاطبان از دیگر ویژگی‏های تلویزیون است چرا که مخاطب از این راه می‏تواند از زیر بار فشارهای روانی زندگی شهری فرار و تجدید نیرو کند. ویژگی سرگرم کنندگی تلویزیون سبب می‏شود تا برنامه‏سازان، قالب‏های تلویزیونی را بر مبنای جذابیت، جلب مشتری و رضایت‏مندی آنها شکل دهند. تلویزیون سبب عمومی شدن دانش و آگاهی، آشنایی مردم با پیشرفت‏های جوامع دیگر و پدید آمدن انگیزه‏های قوی‏تر برای رقابت می‏شود. به این ترتیب، مردم به تلویزیون به عنوان رسانه‏ای می‏نگرند که هر لحظه جهان را به آنها می‏نمایاند. پخش اطلاعات، سرگرمی‌ها، آموزش و فرهنگسازی از این طریق صورت می‌گیرد و تلویزیون ناگزیر پشتوانه‌ای برای ارزش‌ها، آرزوها، اخلاقیات و استانداردهای اخلاقی است. به عبارت دیگر، تلویزیون یک منبع فكري است که نمی‌تواند در جوامع امروزی نادیده گرفته شود، آنچه محتوای یک مفهوم عام در مطالعات رسانه و تلویزیون است. به عبارت دیگر محتوا را می‌توان به عنوان جنبه نرم‌افزاری تولید رسانه‌ای تعریف کرد. اگر جنبه‌های فنی و زیبایی‌شناختی یک تولید رسانه‌ای نظیر نورپردازی، حرکات دوربین، زاویه دید، فریم بندی‌های تصویر و... را کنار بگذاریم، آنچه به جا می‌ماند محتواست، اگرچه هر کدام از این جنبه‌ها نیز می‌تواند روی محتوا تاثیر بگذارد. زمینه یا بستر جوهره و عناصر مادی یک متن رسانه‌ای و محتوا عناصر معنوی آن است. در این راستا باید بیان داشت که یکی از ویژگی‌های محتوای تلویزیون 24 ساعته بودن این جریان است به همین دلیل محتوای تلویزیون مصرفی است و به گونه‌ای تهیه می‌شود که در نگاه اول قابل دریافت باشد. همچنین فشردگی محتوا در رسانه‌ای چون تلویزیون به مراتب بیشتر از فشردگی محتوا در رسانه‌های دیگر است به طوری که شاید این حالت نوعی احساس دوگانگی در انسان پدید آورد ولی به هر حال آنچه مسلم است این است که نیم دقیقه برنامه تلویزیونی به اندازه 3 دقیقه تئاتر یا شنیدن آوازهای قدیمی ارزش محتوایی دارد. یکی دیگر از ویژگی‌های محتوای تلویزیون این است که تا حدود زیادی منعکس‌کننده فرهنگ و نظام معنایی حاکم بر جامعه است. ارزش‌های بازنمایی شده در تلویزیون به نوعی نماینده افکار و عقاید سازنده آن بر رسانه و در مواردی جامعه است. از دیگر عناصری که در درون محتوا قابل مطالعه است، داستان و روایت است. داستان مجموعه نریشن‌ها، آیتم‌ها، سوژه‌ها و... است که به نوعی در زندگی پیرامون ما وجود دارد و برای همه ما قابل فهم است. نمایش واقعیت‌های اجتماعی از طریق تلویزیون، شکلی بدلی از یک واقعیت را به مخاطب عرضه می‌کند که بسیار شبیه به واقعیت است. در حقیقت وقایع اجتماعی از طریق رسانه‌ها و در چارچوب محتوای رسانه‌ای بازنمایی می‌شوند. امروزه جامعه‎شناسان و روان‎شناسان اجتماعی و متخصصان علوم ارتباطات با تحقیقات گسترده‎ای که درباره این مساله داشتند، تلویزیون را یک ابزار بزرگ و قدرتمند در فرآیند شکل‎گیری و بسط فرهنگ و خرده‌فرهنگ‎های مختلف در سطح جامعه می‎دانند که گاه تاثیر آن از نهادهای آموزشی مثل مدرسه و دانشگاه نیز افزون‌تر است. بیهوده نیست که به تلویزیون، جعبه جادو می‎گویند. واقعا این جعبه سحرآمیز دارای این قدرت است که جمع زیادی از انسان‎ها و مخاطبان را تحت تاثیر خود قرار دهد و آ‎نها را مطابق سلایق و انگاره‎ها و ارزش‎های خویش، متحول سازد. بدیهی است در میان برنامه‎ها و آیتم‎های مختلف تلویزیونی سریال‎های داستانی و طنز بیشترین حجم مخاطب را به خود اختصاص می‎دهند و چگونگی ساخت این آثار و مضامین و درونمایه آنها در حد یک سرگرمی باقی نمی‎ماند، بلکه به دنیای ذهنی و زندگی خصوصی و شخصی مخاطبان نفوذ کرده و آن‎ را به نفع خویش مصادره می‎کند. شاید در ظاهر پخش یک سریال تلویزیونی حتی آنها که پر مخاطب هستند و به اصطلاح سرو صدا می‎کنند، بعد از مدتی به فراموشی سپرده شوند، اما تاثیرات روانی و اجتماعی آن در ضمیر ناخودآگاه افراد و جامعه باقی می‎ماند و به کارکرد خود تداوم می‎بخشد. براین اساس در روزهای نزدیک به عید نوروز و در ایام نوروز سیل برنامه‌های مناسبتی و سریال‌هایی که خاص این ایام تهیه می‌شود به همه شبکه‌های تلویزیونی هجوم می‌آورند و هر کدام سعی در جلب مخاطب به سمت خویش را دارند. در هر حال امید است که در اهداف خود ثابت قدم باشند و بتوانند گام موثری در این راه بردارند، عید نوروز بر همه شما مبارک و خوش باد.

ارسال نظر
captcha
پربیننده