یک
شاید هیچ ساحتی به اندازه هنر تحت تاثیر مخاطبان خود نباشد، به این معنی که مخاطبان این حوزه نقش سازندهای در خلق و آفرینش هنری دارند و در واقع نسبت میان هنرمند و مخاطب، صورت و سیرت یک پدیده و تولید هنری را به موازات هم شکل میدهد و تکامل میبخشد. این ارتباط تنگاتنگ خواسته یا ناخواسته سلیقه مخاطبان را در هر جای دنیا که باشند تحت تاثیر قرار داده و البته صاحبان رسانه به واسطه همین تاثیرپذیری و وقوف از قدرت تاثیرگذاری بنگاههای خود، در شکلگیری جریانهای فکری، اجتماعی، سیاسی، تجاری و فرهنگی نقش بسزایی ایفا میکنند.
دو
آنچه مسلم است تلویزیون بهعنوان فراگیرترین و در عین حال سهل الوصولترین رسانه جمعی نقش بسزایی را در میان دیگر رسانهها ایفا میکند. سادگی دسترسی به آن که تنها با فشردن یک دكمه امکانپذیر است هم حساب آن را از دیگر رسانههای ارتباط جمعی مانند روزنامهها جدا کرده و هم مسؤولیت سنگینی را بر دوش آن گذاشته که در مناسبتهایی چون نوروز که نه روزنامهای به چاپ میرسد و نه مجلهای، این مسؤولیت سنگین، سنگینتر میشود. البته انصافاً هم تلویزیون از دورترین زمانی که درحافظهها مانده و یادمان است حساب ویژهای روی عید باز کرده و معمولاً تمام توانش را به کار میگیرد تا بیشترین میزان جذب مخاطب را داشته باشد. نوروز امسال نیز شاهد پخش سریالهای «چاردیواری» به کارگردانی سیروس مقدم و تهیهکنندگی الهام غفوری، «زن بابا» به کارگردانی سعید آقاخانی و تهیهکنندگی مهران مهام و ایرج محمدی،«همسفران باد» به کارگردانی شهرام باباپور، «محله تهرونیها» به تهیهکنندگی و کارگردانی سهیل موفق و «دارا و ندار» به کارگردانی مسعود ده نمکی و تهیهکنندگی سیدامیر پروین حسینی بودیم که میتوان گفت سریالهای «چاردیواری»، «زن بابا» و «دارا و ندار» نسبتا از مخاطبان بیشتری برخوردار بوده که در این بین نیز سریال «چاردیواری» و «زن بابا» موفقتر عمل کرده و تماشاگران بیشتری را جلب کردهاند. چاردیواری ساخته سیروس مقدم که موفقترین سریال نوروزی سیما نام گرفته، از روایت ساده و در عین حال روانی برخوردار بوده و شخصیتها برای جلب نظر تماشاچیان تا حد زیادی باورپذیر و تاثیرگذار بودهاند. در واقع محسن تنابنده به عنوان فیلمنامهنویس شخصیتهای داستانیاش را از بین توده مردم انتخاب کرده و اغراقهایش در طول کار و حتی در بسیاری از شخصیتها به طرز باور نکردنی قابل قبول مینماید. هرچند این مجموعه نیز مانند بسیاری از کارهای نوروزی سالیان اخیر مبنای داستان خود را روی دروغ بنا نهاده و از این منظر برای قشر نوجوان به لحاظ اخلاقی بدآموزیهای زیادی به همراه دارد. «نادر» به عنوان محور داستان اسطوره دروغگویی است – در بعضی از موارد این دروغها مصلحتی نیز جلوه میدهد و بر حسب شرایط گفته میشود- و چنان حق به جانب این کار را انجام میدهد که بیننده را به حیرت وامیدارد. قضیه ازدواج وی با «مریم» و مخفی نگه داشتن آن از خانوادهاش به عنوان ایده مرکزی فیلمنامه خوب از کار درآمده و تماشاگر را به تماشای ادامه آن ترغیب میکند. این همان نکتهای است که در سریال «دارا و ندار» چندان رعایت نشده و میتوان گفت نگارنده آن از این نکته غافل شده است. سیروس مقدم که ساخت چندین سریال را در پرونده کاری خود دارد بخوبی مدیوم تلویزیون را شناخته و خواهشهای حسی و عاطفی تماشاچیان تلویزیون را در این ایام درک کرده و بدرستی کشتی را به مقصد رسانده است. وی در انتخاب بازیگران نیز موفق عمل کرده و افرادی را متناسب با نقشهایشان برگزیده که سرآمد همه آنها آتیلا پسیانی در نقش «تقی تاکسی» است. پسیانی که کمتر در عرصه طنز فعالیت کرده در این نقش به بهترین شکل ممکن یک تیپ را به شخصیت تبدیل کرده و بینندگان را مجذوب خویش ساخته که در این رابطه نباید از نقش چشمگیر کارگردان و فیلمنامهنویس درگذشت. آنچه در مجموع این سریالها را از دیگر همنوعان خود جدا ساخته، داشتن فیلمنامه خوب در وهله اول است که شاید در سالهای اخیر بندرت شاهد از این دست فیلمنامهها در سیما بودهایم و به نظر میرسد با داشتن چنین ضعف بنیادی هیچ چیز میسر نشود مگر غیر از این حاکم شود.