۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۳:۵۷
نگاهی اجتماعی به سریال‌های نوروزی

لطفاً به حال فقرا غبطه بخورید

بهانه اصلی شب‌نشینی‌های بهاری سرانجام با پایان سریال‌های نوروزی از میان رفت و این 3 مجموعه تلویزیونی به شکلی که همه پیش‌بینی‌ می‌کردند به پایان رسید تا تکاپو برای قبولاندن این پیام به مردم که فقرا خوشبخت‌تر از ثروتمندان هستند، ادامه یابد. سال‌هاست که سریال‌های مناسبتی رونق گرفته و صدا و سیما اهمیت بیشتری به تولید آنها می‌دهد. از سریال‌های ماه رمضان گرفته تا سریال‌های نوروزی رویه‌ای روشن و جدی دنبال می‌شود که به همین دلیل دیدن سریال‌های نوروزی گاهی حال و هوای ماه رمضان را برای ما تداعی می‌کند! همان عاقبتی که برای شخصیت سریال‌های ماه رمضان در عید فطر رخ می‌دهد، سیزده‌به‌در هم برای شخصیت سریال‌های نوروزی اتفاق می‌افتد و این رفتار تولیدکنندگان تا جایی پیش رفته که پیش‌بینی‌ انتهای سریال‌ها از بخش‌های ابتدایی آن امکان‌پذیر است. وجود خانه‌ای قدیمی که تعدادی خانواده فقیر، مستاجر آن هستند و با وجود بی‌پولی و هزار و یک مشکل در کمال آرامش زندگی می‌کنند و از سوی دیگر خانواده‌های پولداری که سر پول و به دست آوردن ارث با یکدیگر می‌جنگند را در همه این مجموعه‌های تلویزیونی می‌توان دید که در نهایت هم منجر به نادم شدن پولدار‌ها می‌شود و آنها هم با چشیدن طعم زندگی راحت ترجیح می‌دهند پول و ثروت را رها کرده و به رویه فقرا زندگی‌شان را ادامه دهند. آنها در بسیاری از مواقع پول‌های خود را صرف برطرف کردن مشکلات فقرایی می‌کنند که موجب تحول در زندگی آنها شده‌اند. اگر از این زاویه بخواهیم نیم‌نگاهی به سریال‌های نوروزی بیندازیم، جدا کردن آنها از هم امکان‌پذیر نیست و باید هر 3 مجموعه در کنار هم مورد بررسی قرار گیرد. هر چند به ظاهر موضوعات این سریال‌ها متفاوت بود اما از نگاه اجتماعی و سبک زندگی به قدری به یکدیگر شبیه هستند که انگار هر 3 مجموعه توسط یک نفر نوشته شده است. در سریال «دارا و ندار» خوشبخت جلوه دادن فقرا و بدبختی پولدار‌ها آشکار‌تر به نمایش درآمده و از اسم سریال گرفته تا گفت‌وگو‌ها و صحنه‌های احساسی این موضوع را نشان می‌دهد و جای تردیدی را در پیامی که سعی می‌کند به مخاطب منتقل کند، باقی نمی‌گذارد. «چاردیواری» هم با ظرافت بیشتری به این موضوع می‌پردازد و باز هم همان خانه قدیمی که هر خانواده‌ای در آن اتاقی را اجاره کرده‌اند به چشم می‌خورد. نوع همدلی‌ها، مشارکت‌ها در کسب درآمد، رفع مشکلات یکدیگر، نحوه اداره خانه و... نه‌تنها در هر دو مجموعه بشدت به یکدیگر شبیه است بلکه با بسیاری دیگر از مجموعه‌های مناسبتی هم مشابه است. این سبک زندگی فقیر و غنی ناخودآگاه «فیلم‌فارسی»ها را به یاد می‌آورد؛ آشنایی «قارون» با «علی بی‌غم» و اتفاقاتی مشابه که همیشه وقتی پولدارها با سبک زندگی فقرا آشنا می‌شدند به زندگی آنها غبطه خورده و چنین رویه‌ای را در زندگی پیش می‌گرفتند. این اتفاق در سریال‌های جدید با تحول شخصیت منفی همراه می‌شود که اغلب رنگ و بوی مذهبی هم به خود می‌گیرد. به‌کارگیری نماد‌هایی مانند استفاده مردان از کلاه شاپو، موتوسیکلت دوترک، موزیک‌های با کلام میان سریال و... موجب می‌شود یادآوری «فیلم‌فارسی»ها برای بینندگان راحت‌تر شود. این شباهت گاهی به حدی پر رنگ جلوه می‌کند که به بازسازی یک فیلم شبیه می‌شود. این شباهت تنها به سبک زندگی محدود نمی‌شود و نوع رفتار‌های شخصیت‌ها هم نشان دیگری دارد. همه خود را برای به دست آوردن «پول» و «جنس مخالف» به آب و آتش می‌زنند و در این راستا به هر کاری روی می‌آورند. هر عمل غیراخلاقی مانند ارتباط پنهانی یک مرد متاهل با زن دیگر یا کلاه گذاشتن سر مادر جنبه طنز می‌یابد و دستمایه خنداندن مخاطب می‌شود. نوع برخورد افراد با یکدیگر، حرمت‌شکنی‌ها و... سعی دارد مخاطب را بخنداند که در بسیاری موارد هم به چنین هدفی می‌رسد چون در ارتباطات اجتماعی غالب ما چنین رفتار‌هایی تعریف ندارد و دیدن آنها ممکن است با خنده همراه شود اما براحتی می‌توان پیش‌بینی‌ کرد که با شکستن قبح این رفتار‌ها نه تنها دیگر نمایش آنها لبخندی را به لب نمی‌نشاند، بلکه کار را به جایی می‌رساند که آرام آرام این رفتار‌های قبیح، عادی جلوه می‌کند. نشانه آن را هم می‌توان در طنز‌هایی از این دست دید طوری که اگر تا 2 سال پیش ازدواج مجدد یک مرد خنده‌دار بود، امروز ازدواج چهارم او این حس را ایجاد می‌کند. از زیاد کردن پیازداغ طنز‌ها می‌توان فهمید که قبح چه رفتار‌هایی در جامعه ما شکسته شده و این رویه آنقدر آرام صورت گرفته که ما متوجه‌اش نشده‌ایم. «پایان خوش» برای این سریال‌های نوروزی نیز این رویه را بشدت تقویت کرد. آنهایی که برای رسیدن به پول حتی از خانه پدر خود هم دزدی کردند، در پایان هم به پول رسیدند و هم عاقبت به خیر شدند. این عاقبت به خیری انتظار همه را می‌کشد و به طور مساوی میان همه تقسیم می‌شود تا مناسبتی دیگر، ارثیه‌ای دیگر و جدال دوباره فقرا و پولدارها ... .

ارسال نظر
captcha