سمیه همایون‌روز:
از آنجا‌که ماحصل استراتژی «اعتمادسازی» دولت اصلاحات و 2 سال و نیم مذاکرات تیم هسته‌ای تحت نظارت آنها، به تعلیق در آمدن همه فعالیت‌های هسته‌ای ایران بود، از دیپلمات‌های درگیر در موضوع هسته‌ای کشورمان در آن بازه زمانی انتظار می‌رود حداقل در تحلیل و ارزیابی عملکرد دولت نهم و دهم با مد نظر قرار دادن دستاوردهای گسترده ایران طی 5 سال گذشته با دیده انصاف به نقد دیپلماسی هسته‌ای دولت بپردازند، چراکه در غیر این صورت کارنامه مدیریتی آنها در مقام قیاس با دستاوردهای تیم هسته‌ای کنونی قرار می‌گیرد و نتیجه آن صرفا زیر سوال رفتن بیش از پیش اقدامات آنها در طول دوران بر عهده داشتن سکان سیاست خارجی ایران خواهد بود. از جمله این اظهارنظرها می‌توان به سخنان صادق خرازی، دیپلمات سابق کشورمان اشاره کرد؛ فردی که دنیس راس، مشاور امنیت ملی اسبق آمریکا در گزارشی در هفته‌نامه نیوزویک با استناد به سخنان وی و نامه دولت اصلاحات در سال 2003 مدعی شد می‌توان به ایران حمله کرد. وی در گفت‌وگو با سایت متعلق به خود با نام «دیپلماسی ایرانی» با انتقاد از سیاست هسته‌ای دولت احمدی‌نژاد و اشاره به ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت، ایران را متهم به وادادگی در مقابل غرب کرده و دیپلماسی اعتمادسازی را بهترین گزینه برای حفظ منافع ایران عنوان کرده است. در همین رابطه مهدی محمدی در گفت‌وگو با «وطن‌امروز» با اشاره به بخشی از سخنان صادق خرازی مبنی بر اینکه اقدامات دولت موجب ارجاع پرونده ایران از آژانس به شورای امنیت شد، با طرح این سوال که چرا در دولت اصلاحات این اتفاق رخ نداد،گفت: «از اکتبر 2003 تا نوامبر 2004 برنامه هسته‌ای ایران طی 3 توافقنامه عملا تعطیل شد و در ازای این تعیلق اروپا پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع نکرد. آیا تعطیلی برنامه هسته‌ای ایران به معنای کنترل بحران است؟ اگر قرار باشد با تعطیلی برنامه‌ها بحران‌ها مدیریت و کنترل شود که دیگر نیازی به دیپلماسی و سیاست خارجی نیست». این کارشناس مسائل هسته‌ای دومین علت عدم ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت را هراس عظیم خرازی و دوستان وی از شورای امنیت عنوان کرد و افزود: «آنها توان آمریکا و اروپا را بیشتر از آنچه بود برآورد می‌کردند. بر این باور بودند که اگر پرونده ایران به شورای امنیت برود ظرف چند ماه قطعنامه حمله به ایران صادر می‌شود. این در حالی است که نه تنها این اتفاق رخ نداد، بلکه مسیر شورای امنیت به بن بست رسید. علاوه بر این، تحریم‌های اعمال شده نیز به اعتراف خود غربی‌ها فاقد توان تاثیرگذاری بر اراده ایران است». مهدی محمدی در بخش دیگری از سخنان خود به وجود باور غلط دیگری میان اصلاح‌طلبان مبنی بر موفقیت آنها در ایجاد شکاف میان اروپا و آمریکا اشاره کرد و اظهار داشت: «این تفکر مطلقا صحیح نیست، چراکه اروپایی‌ها همان مطالبات آمریکایی‌ها را از ما مطالبه می‌کردند و ما نیز بدون دریافت هیچ امتیازی به طور یکطرفه به بهانه اعتمادسازی، انبوهی از امتیازات را به آنها دادیم. زمانی که ایران در آگوست 2005 فعالیت تاسیسات اصفهان را از تعلیق خارج کرد آنهم تاسیساتی که در آن خطر اشاعه سلاح کشتار جمعی وجود نداشت بلافاصله اروپا با تشکیل جلسه اضطراری پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع کرد. این در حالی است که آنها مدعی بودند تعلیق اقدامی داوطلبانه محسوب می‌شود اما در عمل به‌گونه‌ای رفتار کردند که گویی تعلیق اقدامی الزام‌آور بوده است. از این رو، مشخص است که تفکر استراتژیک اروپا متفاوت و جدا از تفکر استراتژیک آمریکا نبود». وی نتیجه چند سال اعتمادسازی بی‌ضابطه دولت اصلاحات با طرف غربی را عقب افتادگی برنامه هسته‌ای ایران بدون دریافت هیچ گونه امتیازی عنوان کرد و گفت: «غرب توانست با یک اصطلاح فاقد مبنا به نام اعتمادسازی ایران را وادار به تعطیل کردن حقوق قانونی خود به مدت زمان طولانی کند. نتیجه این اقدام، در بسته آگوست 2005 ایران کاملا مشهود است آنجا که ایران هم تحقیر شد و هم تمسخر و بعد از 2 سال اعتمادسازی، اروپا در آن بسته خواستار تعلیق غنی‌سازی شد. این در حالی بود که اصلاح‌طلبان مدعی بودند به دنبال ایجاد اعتمادسازی هستند تا نیازی به تعلیق نباشد». مهدی محمدی با «دیپلماسی سوء تفاهم» خواندن رویکرد دولت اصلاحات، برخی پیش‌فرض‌های آنها از جمله قابل اعتماد بودن غرب و ناتوانی ایران برای رویارویی با غرب را برشمرد و تصریح کرد: «اگر نظارت و هوشمندی رهبری بر رویکرد آنها نبود چیزی از برنامه هسته‌ای ایران باقی نمی‌ماند و همه برنامه هسته‌ای ایران فدای افسانه اعتمادسازی می‌شد». وی در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود با اشاره به سخنان خرازی مبنی بر ناکارآمدی سیاست دولت نهم و دهم، افزود: «دولت نهم با آگاهی از قدرت منطقه‌ای بودن ایران، پرونده هسته‌ای را به پرونده‌های دیگر در منطقه گره زد و به آمریکا فهماند اگر در برنامه هسته‌ای ایران کوتاه نیاید ایران توان بر هم زدن همه استراتژی‌های آمریکا در خاورمیانه را دارد. در واقع یکی از دلایل نرمش آمریکا در قبال ایران درک نیاز آنها به ایران است و اینکه ایران جایگزین‌پذیر نیست». محمدی در بخش دیگری از سخنان خود یکی از دستاوردهای مهم دولت را تعدیل شدن خطوط قرمز آمریکا در قبال ایران دانست که به گفته وی یکی از آنها مذاکره بدون پیش شرط تعلیق با ایران بود. به باور وی، تعدیل دوم زمانی صورت گرفت که سولانا ژوئن 2008 به ایران آمد و گفت: غرب غنی‌سازی را قبول دارد اما ایران برنامه هسته‌ای خود را گسترش ندهد. محمدی سومین مورد عقب نشینی آمریکا را جایگزینی ایده تعلیق با ایده مبادله عنوان کرد که نتیجه آن نشست وین بود. نکته قابل تامل در سخنان صادق خرازی مربوط به بحث مداليته بود مبنی بر اینکه مدالیته به حضور همیشگی غرب در پرونده هسته‌ای ایران مشروعیت داده است. مهدی محمدی با بیان اینکه ظاهرا آقای خرازی بدون مطالعه متن مداليته به اظهارنظر در این باره پرداخته است، گفت: «ظاهرا ایشان متن مداليته را نخوانده‌اند. اگر یک بار این متن را می‌خواندند اینگونه اظهار نظر نمی‌کردند. مدالیته به معنای کوتاه کردن دست غرب از برنامه هسته‌ای ایران بود. چراکه آژانس را متقاعد کردیم برای نخستین بار مجموعه مسائل خود با ایران را احصا کند در حالی که آمریکا همواره می‌کوشید مانع احصای مسائل شود و این یک پیروزی محسوب می‌شود. دوم اینکه بررسی هر موضوع را موکول کردیم به بسته شدن موضوع قبلی. از این رو آمریکا برای رسیدن به بحث مطالعات ادعایی مجبور شد مسائل قبلی را تمام شده فرض کند. آژانس نیز رسما به ایران نامه نوشت كه دیگر مساله‌ای باقی نمانده است. این در حالی است که با اجرای پروتکل الحاقی هیچ یک از مسائل ما حل نشد».
مهدی محمدی درباره سخنان صادق خرازی درباره شعار تغییر اوباما و تمایل وی برای مذاکره با ایران نیز اظهار داشت: «اولین نکته مهم در سخنان وی پذیرش واقعی بودن شعار تغییر باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکاست که علت عملی نشدن آن را سیستم حاکم بر این کشور می‌داند و حتی در این موضوع سهمی هم برای ایران قائل است و بر این باور است که تهران باید شرایط را برای بالفعل شدن استراتژی تغییر اوباما فراهم کند. این موضوع علاوه بر اینکه خلاف دیدگاه صریح مقام معظم رهبری است از منظر استراتژیک هم دچار اشکالات جدی است، چراکه اوباما در مبارزات انتخاباتی خود نیز تاکید می‌کرد که موضوع مذاکره با ایران در واقع تاکتیکی برای افزایش فشار بر ایران است نه استراتژی‌ای برای حل
مسائل ایران».