مجموعه «جست‌وجوگران» یکی از سریال‌های موفق سال گذشته بود که با فضایی ساختارشکن و
غیر معمول در تلویزیون توانست مخاطبان زیادی را به خود جذب کند و برای نخستین بار بود که چنین موضوع حساسی با این صراحت و شفافیت در مدیوم تلویزیون به نمایش درمی‌آمد. محمدعلی سجادی، کارگردان این مجموعه که نخستین تجربه کارگردانی خود در مدیوم تلویزیونی را با موفقیت پشت سر گذاشت، روز گذشته در گفت‌وگویی درباره شکل‌گیری طرح مجموعه «جست‌وجوگران» گفت: همیشه وسوسه ساخت مجموعه را داشتم. در واقع می‌خواستم سریالی بسازم که به آن علاقه‌مند بوده و آن را باور داشته باشم. تا اینکه کارگردانی مجموعه «جست‌وجوگران» در زمستان 85 از سوی تهیه‌کننده پیشنهاد شد. طرح اولیه آن را شادمهر راستین به کمک دوستانش نوشته بود. این طرح شامل 13 قسمت بود در یکی، 2 صفحه که من شش‌تایش را انتخاب کردم. وقتی طرح «جست‌وجوگران» را خواندم احساس کردم کار خوبی میشود از آن در‌آورد، به همین دلیل تحقیق را شروع کردم اما بعد از 5 ماه پژوهش و نوشتن و رسیدن به مرحله پیش‌تولید دوستان به این نتیجه رسیدند که مضمون این مجموعه خیلی تند است و خواستار تعدیل متن شدند. وی درباره تاخیر در پخش این سریال به مهر گفت: در ابتدا جلوی پخش مجموعه «جست‌وجوگران» را گرفتند و مرتب پخش آن به تعویق افتاد تا اینکه خیلی اتفاقی در یک شب دوستی به من زنگ زد و از اینکه تصویر او را در تیزر مجموعه «جست‌وجوگران» گذاشته بودم، تشکر کرد. وقتی این حرف را زد، خیلی تعجب کردم. ظاهرا دوستان پخش، تیزر بدی از قسمت دهم مجموعه و گل قصه درآورده و نشان داده بودند. البته آقای فرجی، مدیر سابق شبکه 2 تلاش زیادی کرد تا این مجموعه با سلامت پخش شود اما از اواسط پخش آن با رفتنش ما باز هم دچار دست‌انداز شدیم. سجادی با اشاره به اینکه تحقیق رکن اساسی را در کارهای او ایفا می‌کند، می‌افزاید: مبنای قصه‌های این مجموعه واقعی بود و تحقیق آن را خودم انجام داده بودم یا از تحقیق دوستان استفاده کردم. به هر حال نسبت به سازمان بازرسی ابهام داشتم، به همین دلیل به این سازمان رفتم و با چند تن از دوستان 4 تا 5 جلسه صحبت کردم. قصه فیلم‌های «شیفته» و «رنگ شب» هم واقعی بودند و در «جست‌وجوگران» واقعیت‌ها مبنا بود تا به ملموس شدن قصه‌ها کمک کند. از آنجا که جست‌وجوگران با دقت و خیلی جدی مفاسد اقتصادی را طرح کرده و این در حالی است که پرداخت به این شکل در مجموعه‌های تلویزیون وجود نداشته است. سجادی در توضیح مشکلات این کار می‌گوید: پخش این سریال به آسانی اتفاق نیفتاد. به قول حافظ خون به جگر شدیم. این طور نبود یک شبه تصمیمی بگیریم. وقتی می‌گوییم سیاستگذاران و مسؤولان با یک هرم روبه‌رو نیستیم، بلکه با یک طیف متفاوت روبه‌رو هستیم. هر طیفی نظری دارد و «جست‌وجوگران» از دل این تعارض درآمد. در این مجموعه به این سمت نرفتیم که کاملا سیاه یا سفید باشیم. سعی کردم «جست‌وجوگران» ساختمان و پرداخت درستی داشته باشد تا 10 سال دیگر هم دیده شود. اما آنچه سریال را با مشکل جدی روبه‌رو کرد، ممیزی‌هایی بود که در این سریال رخ داد و حتی در برخی قسمت‌ها موجب آسیب به بدنه سریال شد. کارگردان «جست‌وجوگران» در این رابطه توضیح می‌دهد: ممیزی‌ها به برخی سکانس‌ها لطمه زده و قسمت‌هایی از مجموعه را مخدوش کرده است. مثل فصل توضیح عبادی در علت جنون مهندس آذرم یا تکه پاره شدن فصل مواجهه شهاب با پروانه یا... برای همه سکانس‌ها زحمت زیادی کشیده شد اما گاهی بی‌دلیل حذف شده است. مثلا وقتی دختر را از دست شهاب نجات می‌دهند پویا حرفی به خواهرش می‌زند و او فقط با نگاهی برادرش را منکوب می‌کند اما همین نگاه درآورده شد. من دلیل درآوردن این صحنه را مثل خیلی از صحنه‌های دیگر نمی‌دانم. وی از عدم همکاری برخی مدیران قوه قضائیه هم یاد می‌کند و می‌گوید: هیچ امکانی از دادگاه به ما داده نشد، حتی ما دادگاه را ساختیم مثل خود بازرسی، آگاهی یا جاهای دیگر و نمی‌دانم چرا وقتی فیلمنامه را خواندند،گفتند که همکاری نمی‌کنند. سجادی همچنین درباره جمع‌بندی شتاب‌زده برخی از قسمت‌ها می‌افزاید: قسمت سیزدهم با ضارب شروع میشود. قسمت سیزدهم مقدمه‌چینی را ندیدید. در قسمت دوازدهم این ضارب را می‌بینیم که فکر می‌کنم در آن داستان ناشناس است (یعنی امیدوارم چنین فکری از سوی تماشاگر به وجود آمده باشد). در قسمت سیزدهم ضارب را در حین خواندن روزنامه در سازمان بازرسی می‌بینیم و بهرامی که از کیش آمده است. در خانه شاکری هم او به سایه‌ای که همیشه در پی او است اشاره می‌کند. شک او را از اواخر جا به جا گذاشتم. تا اینکه در پرونده کیش تیر خلاص زده میشود. میرسپاسی اوج پرونده کیش است. وقتی می‌گوید «شب دراز است و قلندر بیدار...» تمام است. اما معتقدم شتاب وجود دارد، یعنی شرایط تولید سخت‌مان که با بودجه‌ای اندک شکل گرفت از یک سو و محدوده زماني تلویزیون و هم تجربه اول من در ساخت مجموعه در بعضی جاها این نقیصه را موجب شده است.