براساس سنتی که امسال سی‌امین سال خود را تجربه می‌کند، شنبه هفته آینده و در شب پیش از اهدای جوایز اسکار شاهد برپایی مراسمی متفاوت خواهیم بود که از نگاه نقادانه خود به معرفی منتخبان سینمایی خود در سال گذشته میلادی خواهد پرداخت؛ «مراسم اهدای تمشک طلایی به بدترین‌ها». در زیر مروری خواهیم داشت بر مسیری که این رویداد در 3 دهه گذشته پیموده است.
آغاز مراسمی جهانی در اتاق نشیمن!
مراسم اهدای جوایز تمشک طلایی برای نخستین‌بار و به صورت رسمی در سال 1981 برگزار شد تا با اهدای نشان، بدترین‌های سینما در سال گذشته (سال1980) معرفی شوند. برای این منظور، نمادی به صورت تمشک در نظر گرفته شد. اما شاید این سوال مطرح شود که چرا «تمشک»؟ در واقع انتخاب تمشک، ریشه در عبارتی دارد که به یک رفتار استهزاء‌آمیز خاص اشاره می‌کند. نخستین جایزه تمشک طلایی از ماده‌ای اسفنجی (فوم) ساخته شد اما امروزه این جایزه مجسمه‌ای پلاستیکی است که رنگ طلایی روی آن اسپری شده و قیمت آن نیز چیزی کمتر از 5 دلار است. این نماد طرحی از یک تمشک است که در بالای یک حلقه فیلم 8 میلیمتری مخصوص قرار دارد. نخستین دوره برگزاری تمشک طلایی به ابتکار جان ویلسون (یک فعال در عرصه تبلیغات) ترتیب داده شد. در واقع زمانی که دنیای سینما شاهد برپایی اسکار پنجاه و سوم بود، اتاق نشیمن منزل ویلسون واقع در لس‌آنجلس، رویدادی را میزبانی می‌کرد که به اعتقاد برخی و به‌نوعی می‌توانست نقطه مقابل مراسم اهدای جوایز بویژه اسکار قلمداد شود. ویلسون در این میهمانی گروهی از دوستان خود را دعوت کرد تا دور یکدیگر جمع شوند و بر اساس رای‌گیری، بدترین‌های سال را معرفی کنند. این مراسم تقریبا غیرمتعارف و فی‌البداهه با استقبال روبه‌رو شد و در چند روزنامه محلی مورد توجه قرار گرفت. در واقع عجیب بودن این مراسم حتی در سکوی آن نیز به چشم می‌خورد، چرا که جایگاهی از جنس مقوا برای این منظور آماده شده بود. البته این مراسم به خاطر نامزد کردن استنلی کوبریک در بخش بدترین کارگردانی برای فیلم «درخشش»، همواره با انتقادهای بسیاری از سوی منتقدان فیلم همراه بوده است. در این دوره فیلم «نمی‌توانم موسیقی را متوقف کنم» به‌عنوان بدترین فیلم سال معرفی شد و در کنار آن نیز بدترین هنرپیشه نقش اول مرد و زن، بدترین هنرپیشه مکمل مرد و زن، بدترین کارگردانی، بدترین فیلمنامه و بدترین موسیقی انتخاب شدند. تعداد نامزدها در برخی از گروه‌ها حتی تا 10 نامزد نیز می‌رسید که در دوره‌های بعد و شاید برای اینکه این مراسم به نوعی بازتاب اسکار باشد به 5 نامزدی در هر بخش کاهش یافت.
تلاش برای دیده شدن
با ادامه برپایی مراسم و در دوره‌های دوم و سوم استقبال از آن با افزایش همراه شد تا اینکه در مراسم چهارم چند رسانه مهم این رویداد را تحت پوشش خود قرار دادند. در ادامه ویلسون تصمیم گرفت مراسم اهدای جوایز را در شب پیش از اسکار برگزار کند، چراکه اعتقاد داشت با این کار می‌توان پوشش مطبوعاتی و رسانه‌ای بیشتری را ایجاد کرد. وی در مصاحبه‌ای درباره این تصمیم گفت: «سرانجام ما به این نتیجه رسیدیم که نمی‌توانیم در شب اسکار با اسکار رقابت کنیم اما اگر شب قبل از آن را انتخاب می‌کردیم، یعنی شبی که مطبوعات از سراسر جهان اینجا گرد آمده‌اند و کاری هم برای انجام ندارند، مراسم می‌تواند مورد توجه قرار گیرد».
رویارویی با اسکار
شاید یکی از نکات جالب توجه درباره جایزه تمشک طلایی، تلاقی آن با اسکار باشد. این تلاقی می‌تواند به صورت‌های مختلف به وجود آید. به‌عنوان مثال شاهد بودیم که بسیاری از فیلمسازان و هنرپیشه‌هایی که جایزه اسکار را از آن خود کرده‌اند، تمشک طلایی را نیز در کارنامه خود دیده‌اند که البته نام‌های بزرگی نیز در این فهرست به چشم می‌خورد. در این راستا می‌توان به فای داناوی، مارلون براندو، چارلتون هستون، لارنس اولیویر، روبرتو بنینی، هلی بری، لیزا مینللی و نیکول کیدمن اشاره کرد. همچنین صوفیا کاپولا، بن افلک، کوین کاستنر و پرینس نیز تا به امروز هر 2 جایزه را دریافت کرده‌اند، اما تنها یکی از آن 2 در زمینه بازیگری بوده است. برایان هلگلند در سال 1998به‌عنوان نخستین فیلمساز، در یک سال هم جایزه اسکار (بهترین فیلمنامه اقتباسی برای محرمانه لس‌آنجلس) را از آن خود کرد و هم تمشک طلایی (بدترین فیلمنامه برای فیلم پستچی ساخته کوین کاستنر) را. اما تنها برنده‌های این مراسم توجه رسانه‌ها را معطوف به خود نمی‌کنند بلکه نامزدهایی نیز بوده‌اند که نظرها را به خود جلب کرده باشند. به‌عنوان مثال در سال‌های 1982 و 1984 به ترتیب جیمز کوکو و امی ایروینگ برای یک نقش هم نامزد اسکار و هم نامزد تمشک طلایی شدند. کوکو برای نقش‌آفرینی در فیلم «فقط وقتی می‌خندم» و ایروینگ نیز برای فیلم «ینتل» به صورت همزمان نامزد این 2 جایزه شدند که البته هیچکدام، هیچیک از جوایز را نبردند. جک نیکلسون نیز در سال 1993 برای فیلم‌های «هوفا» و «درد سر مرد» نامزد جایزه تمشک طلایی بدترین هنرپیشه نقش اول مرد شد و در همان سال برای فیلم «چند مرد خوب» نامزدی جایزه اسکار بهترین هنرپیشه نقش مکمل مرد را در کارنامه دید. همچنین کریستوفر واکن و الک بلدوین نیز برای بدترین و بهترین هنرپیشه مکمل مرد از سوی تمشک طلایی و اسکار نامزد شدند. واکن در سال 2003 برای فیلم‌های «اگه می‌تونی منو بگیر» (اسکار) و «کانتری برز» (تمشک طلایی) و بلدوین در سال 2004 برای «کولر» (اسکار) و «گربه در کلاه» (تمشک طلایی) مشترکاً در هر دو مراسم نامزد شدند.
اما امسال اتفاقی کم‌نظیر روی داد، چراکه وقتی شاهد نامزدی ساندرا بولاک برای هر 2 جایزه تمشک طلایی بدترین هنرپیشه نقش اول زن (برای فیلم همه چیز درباره استیو) و اسکار بهترین هنرپیشه نقش اول زن (برای فیلم نیمه کور) بودیم، او در مصاحبه‌ای با اینترتینمنت ویکلی علاوه بر شگفت‌انگیز خواندن نامزدی خود از به‌کارگیری تمام توان خود برای حضور در این مراسم خبر داد و گفت: «من صددرصد هرکاری که از دستم بر بیاید انجام می‌دهم. من با انتقاد راحت‌تر روبه‌رو می‌شوم تا با تعریف چون بیشتر با انتقاد آشنا هستم و با آن دوست شده‌ام و تمشک طلایی یک افتخار بزرگ است».
در زمینه موسیقی نیز دیان وارن 2 نامزدی عجیب را برای جایزه تمشک طلایی کسب کرد. او در سال 1998 برای موسیقی «چگونه زندگی کنم» که برای فیلم «هواپیمای محکومین» ساخته شد، هم نامزد جایزه اسکار شد و هم نامزدی تمشک طلایی را در برابر خود دید. دومین نامزدی تمشک طلایی او نیز در سال بعد و برای آهنگ «نمی‌خوام چیزی از دست بدهم» برای فیلم «آرماگدون» روی داد که این اثر هم نامزد اسکار بود. وارن هیچیک از جوایز را دریافت نکرد. نامزدی همزمان در هر 2 مراسم تنها به افراد محدود نمی‌شود چراکه این اتفاق برای چند فیلم نیز روی داده است. به‌عنوان مثال فیلم‌های «پرل هاربر» و «نوربیت» فیلم‌هایی هستند که هم در مراسم تمشک طلایی و هم در مراسم اسکار نامزد دریافت جایزه شدند.
باغبان این تمشک 30ساله کیست؟
جان ویلسون که بیشتر برای ابتکار جوایز تمشک طلایی شهرت دارد، در سال 1954 در شیکاگو متولد شد. او در زمینه فیلم و تلویزیون از دانشگاه UCLA فارغ‌التحصیل شد و مدتی را در عرصه تبلیغات مشغول بود. ایده ایجاد تمشک طلایی زمانی به ذهن ویلسون رسید که او برای مدتی در یک کمپانی مشغول به کار بود. کارکردن برای این شرکت که به نوعی حامی یک جشنواره فیلم بود موجب شد ویلسون مجبور شود 250 فیلم را که برای رقابت در جشنواره پیشگام شده بودند مورد بررسی قرار دهد. او در مصاحبه‌ای که با تایم انجام داد در این‌باره گفت: «وقتی شما این تعداد فیلم را می‌بینید، احتمال کمی وجود دارد با فیلم‌هایی برخورد کنید که مورد توجه اسکار یا گلدن‌گلوب قرار می‌گیرند. در واقع جریان برعکس است، یعنی ساختن، سرمایه‌گذاری و درنتیجه برخورد با یک فیلم بد بیشتر از یک فیلم خوب است.» در نخستین سال مراسم تمشک طلایی فیلم «نمی‌توانم موسیقی را متوقف کنم» عنوان بدترین فیلم سال را در برابر خود دید. ویلسون درباره این فیلم می‌گوید: «من برای دیدن 2 فیلم نمی‌توانم موسیقی را متوقف کنم و زانادو، 99 سنت پرداخت کردم اما بعد از دیدن فیلم حاضر نشدند پولم را پس بدهند.» شاید بتوان اینگونه عنوان کرد که جوایز تمشک طلایی نقطه‌ای استهزاء‌آمیز است که در مقابل اسکار قرار می‌گیرد و به این ترتیب می‌توان آن را مانعی در برابر دوران خوش گذشته هالیوود دید؛ همان دورانی که هالیوود به‌دور از نورافکن‌هایی که بر سر فیلم‌های بد (البته از دید تمشک طلایی) می‌افتد، خود را مورد تحسین قرار می‌داد. پیش از برگزاری مراسم تمشک طلایی در سال گذشته، ویلسون درباره نقش این مراسم گفته بود: «این به یاد ما می‌آورد که بله، شما فیلم‌هایی مثل تردید، میلیونر زاغه‌نشین و بنجامین باتن را ساختید اما در کنار آن فیلم‌هایی مثل اسوه عشق، بادی و ملاقات کن و ایندیانا جونز چهار را هم ساختید.» ویلسون شکست خوردن فیلم‌های سطح بالا که با وجود بودجه‌های قابل توجه، تلاش‌های تبلیغاتی چشمگیر و این همه استعداد ساخته می‌شوند را کاری کارستان می‌داند که باید به نوعی از آن تقدیر به عمل آورده شود. او درباره پخش تلویزیونی جوایز تمشک طلایی، از سختی گرفتن حقوق استفاده از کلیپ فیلم‌های مختلفی که مراسم قصد به «سیخ کشیدن»(!) آنها را دارد، به‌عنوان یک مانع بزرگ یاد می‌کند. به گمان ویلسون این دشواری موجب شده تا ترتیب دادن یک نمایش که بیشترین تعداد مخاطب را داشته باشد هرگز امکان‌پذیر نشود. او می‌گوید: «بعضی از مردم در هالیوود این طنز را درک می‌کنند اما بیشتر آنها به نظر می‌رسد که از آن متنفر باشند و آرزو می‌کنند که ما بساط خود را جمع کنیم که البته همه این مسائل بیشتر موجب می‌شود این قضیه بامزه‌تر شود».
و اما سی‌امین تمشک‌ها
امسال که قرار است جوایز تمشک طلایی 30ساله شود، فیلم‌های «جیآیجو»، «همه چیز درباره استیو»، «سرزمین گمشدگان»، «اولد داگز» و قسمت دوم «تبدیل‌شوندگان» در قسمت بدترین فیلم‌های سال نامزد شده‌اند. همچنین فیلم‌های «پلنگ‌صورتی2» و «ماه نو» در کنار «جیآیجو»، «تبدیل‌شوندگان» و «سرزمین گمشدگان» نامزدهای بدترین فیلم‌های چندگانه یا بازسازی شده، شده‌اند. ویل فرل (سرزمین گمشدگان)، جوناس برادرز (تجربه کنسرت
D3)، استیو مارتین (پلنگ صورتی 2)، ادی مورفی (تصور کن) و جان تراولتا (اولد داگز) نامزد بدترین هنرپیشه نقش اول مرد شده‌اند و بیانسه نولز (وسواس)، ساندرا بولاک (همه چیز درباره استیو)، مایلی سایروس (فیلم هانا مونتانا)، مگان فاکس (تبدیل‌شوندگان و پیکر جنیفر) و سارا جسیکا پارکر (درباره مورگان‌ها شنیدی؟) در قسمت بدترین هنرپیشه نقش اول زن نامزد هستند. در بخش بدترین کارگردانی نیز مایکل‌بی (تبدیل شوندگان)، والت بکر (اولد داگز)، برد سیلبرلینگ (سر زمین گمشدگان)، استفن سامرز (جیآیجو) و فیل تریل (همه چیز درباره استیو) در انتظار تمشک طلایی هستند.
فیلم‌های سرزمین گمشدگان، تبدیل شوندگان (هریک با 7 نامزدی)، جیآیجو (6 نامزدی)، همه چیز درباره استیو (5 نامزدی) و اولد داگز و ماه نو
(4 نامزدی) بیشترین تعداد نامزدی را در این مراسم دارند اما امسال شاهد بخش ویژه‌ای با نام بدترین‌های دهه نیز هستیم. در این قسمت بن افلک (با 6 فیلم)، ادی مورفی (با 6 فیلم)، مایک میه‌رز (با 2 فیلم)، راب اشنایدر
(با 8 فیلم) و جان تراولتا (با 5 فیلم) نامزدهای کسب عنوان بدترین هنرپیشه مرد دهه هستند. ماریا کری (یک فیلم)، پاریس هیلتون (3 فیلم)، جنیفر لوپز (7 فیلم)، مدونا (3 فیلم) و لیندزی لوهان (3 فیلم) نیز نامزدهای بدترین هنرپیشه زن یک دهه گذشته را از آن خود کرده‌اند. سرانجام زمین منطقه نبرد (2000)، فره دی (2001)، جیگلی (2003)، می‌دانم چه کسی مرا کشت (2007) و گمگشته (2002) در انتظار اخذ عنوان بدترین فیلم‌های دهه قرار دارند. باید تا شب قبل از مراسم اسکار 2010 منتظر ماند و دید کدامیک از این بدها عنوان «بدترین» را از آن خود می‌کنند!