پیدایش نخستین نیروی دریایی ایران به زمان هخامنشیان بازمی‌گردد. در آن زمان گسترش امپراتوری پارس و جنگ با یونانی‌ها که در آن سوی دریای سیاه سکونت داشتند، موجب ایجاد نیروی دریایی منظم شد. نخستین زورآزمایی واقعی نیروی دریایی ایران به زمان خشایارشا بازمی‌گردد. در ایران، در گذر تاریخ به دلیل به‌وجود آمدن مشکلات و درگیری‌های داخلی، شیرازه نیروی دریایی از هم پاشید؛ به شکلی که با وجود بیش از 2هزار کیلومتر سواحل مرزی در خلیج فارس و دریای عمان، ایران مدت‌ها نیروی دریایی نداشت!
و این مدت‌ها ادامه داشت و منجر به این شد که در سده‌های 17 و 18 پرتغالی‌ها بیش از یکصد سال در خلیج فارس مستقر شوند و شاه عباس تنها با کمک ناوگان انگلیس موفق به بیرون کردن آنها از جزایر خلیج فارس شود. با به قدرت رسیدن نادرشاه، نیاز به نیروی دریایی مورد بررسی قرار گرفت. نادر از کشورهای انگلیس و هلند درخواست خرید ناوهای جنگی کرد که با ملاحظات سیاسی این کشورها رد شد؛ ولی این بار عزم ایران جدی بود و به فرمان نادرشاه 20 فروند کشتی ساخته شد و جهت تسخیر مسقط و سرکوب دزدان دریایی مورد استفاده قرار گرفت. این کشتی‌ها نخستین کشتی‌های مجهز به توپ ایران به حساب می‌آمدند. با مرگ نادرشاه و آمدن سلسله قاجار باز هم نسبت به نیروی دریایی بی‌توجهی شد. در زمان ناصرالدین شاه و بعد از جنگ‌های ایران و روسیه، به واسطه نزدیکی پایتخت به دریای خزر و برتری نیروی دریایی روسیه، در این قسمت احساس نیاز برای یک نیروی دریایی قوی به وجود آمد و این امر توسط بانی اصلاحات مدرن ایران، امیرکبیر پیگیری شد. شخص امیرکبیر به لزوم ایجاد یک نیروی دریایی در خلیج‌فارس برای مبارزه با استعمار پیر نیز آگاه بود. امیر به مامور استخدام معلم در اروپا دستور داد با هر دولتی که صلاح می‌داند وارد گفت‌وگو شده و 2کشتی بخار که در خلیج‌فارس تحویل شوند، خریداری کند. اما با شهادت امیرکبیر و ناتمام ماندن بسیاری از اقدامات وی، این امر نیز ناتمام ماند با این حال این نیاز روز به روز بیشتر شده و با گزارش‌هایی که ماموران دولت از نواحی جنوبی به پایتخت می‌فرستادند، بیشتر و بیشتر احساس می‌شد. ناصرالدین شاه در سال 1865 (1242 ه.ش) این پیشنهاد را به انگلستان کرد، ولی انگلیس ايجاد نيروي دريايي براي ايران را نپذيرفت و پادشاه هوس‌باز قاجار نيز این امر را نیز به فراموشی سپرد، تا حدود 15 سال بعد (1257 ه.ش) که به فکر وصول گمرک از جنوب و خطوط ساحلی افتاد و به لزوم وجود کشتی جنگی در منطقه پی برد. به همين دليل با یکی از کمپانی‌های آلمانی قراردادی برای خرید 2کشتی منعقد کرد. یکی از کشتی‌های مذکور موسوم به «پرسپولیس» با حدود 600 تن ظرفیت، دارای 450 اسب بخار قوت بود و 4 لوله توپ کروپ داشت و در سال 1885 (1262 ه.ش) وارد بوشهر شد. کشتی دیگر موسوم به «شوش» به صورت قطعات جدا به خرمشهر فرستاده شد و در آنجا سوار و به کار انداخته شد. پرسپولیس مامور مراقبت بنادر خلیج فارس شده و شوش برای حمل و نقل مسافر و مال‌التجاره روی رود کارون به کار افتاد و هر دو تحت دستور حاکم خوزستان مشغول به‌کار شدند. اما جالب است بدانید پرسپولیس در 6 ماه اول حضور در ایران، حتی یک بار هم از بندرگاهی که در روز اول در آن لنگر انداخته بود، خارج نشد. پس از آن هم چند بار ناخدای آلمانی، کشتی را چند متری جلو و عقب برد تا از فرسودگی موتورها جلوگیری شود.
سرانجام پرسپولیس
اما سرانجام کشتی پرسپولیس هم در نوع خود جالب است. آخرین سفر این کشتی مربوط به زمان احمدشاه قاجار است که ناخدا با دادن دستور غلط باعث شکستن محور پروانه کشتی شده و کشتی در آستانه بندر بوشهر متوقف می‌شود. چند ماه بعد از این حادثه، زمانی که کشتی لنگر انداخته بود، لنگر نیز از کشتی جدا شده و شب‌هنگام، زمانی که ملوانان خواب بود، با حرکت آرام امواج به ساحل رفت و به گل نشست. پس از این، اموال قیمتی کشتی به گمرک بوشهر منتقل شده و مخزن سوخت و محل ذخیره مواد نفتی نیز برای کشتی مظفری و دیگر قایق‌های توپدار استفاده می‌شد. بعدها اسکلت آن را نیز به تجار آهن می‌فروشند و به این ترتیب، نخستین ناوگان مدرن ایران در خلیج فارس در زمان قاجار به پایان کار خود می‌رسد. اما این را هم بدانید که کشتی تاریخی پرسپولیس بعد از سال‌ها گل‌نشینی به همت دریادلان غواص منطقه دوم نیروی دریایی ارتش سر از زیر آب بیرون آورد و غروب خورشید را دوباره در خلیج فارس نظاره‌گر شد. در آبان‌ماه سال ۱۳۸۵ بعد از ۶۵ روز کار بی‌وقفه، کارکنان منطقه دوم نیروی دریایی ارتش توانستند کشتی تاریخی پرسپولیس را از گل درآورند و سوار بر شناور کنند. این کشتی حدود ۲ ماه روی داک قرار داشت و با توجه به وزن سنگین آن (حدود ۴۰۰ تن) با تکنولوژی خاصی به سبزآباد که در آینده نزدیک قرار است موزه دریا و دریانوردی در آنجا شکل گیرد، انتقال داده شد و هم‌اکنون در دست بازسازی است.
گام‌های دیگر ایران
ناوکشتی پرسپولیس را می‌توان نخستین ناو جنگی مدرن قلمداد کرد که دولت ایران وارد خلیج فارس کرد، اما روند حضور نظامی در خلیج فارس تا سال‌ها بعد، یعنی بعد از کودتای رضاخان و به قدرت رسیدن وی، مسکوت ماند. در این سال‌ها به دلیل نیاز استعمارگران به یک ژاندارم منطقه‌ای برای حفاظت از منافع آنها، رضاخان به تجهیز نیروی نظامی ایران می‌پردازد و طی آن، ایران نخستین اسکادران‌های هوایی خود و نخستین یگان‌های مجهز دریایی ایران را تشکیل می‌دهد. سردار سپه که حالا شاه شده بود، در اسفند 1303 هجری خورشیدی، کشتی کوچکی را به‌عنوان نخستین کشتی رسمی نیروی دریایی فعال کرد و درجات، رتبه‌بندی‌ها و اونیفرم رسمی نیروی دریایی طراحی شد. سال بعد کشتی 60 تنی‌ای تحت عنوان «سپیدرود» (که قبلاً متعلق به شیلات بود!) به نیروی دریایی پیوست. با موفقیت نیروی دریایی در جنوب کم‌کم فکر شکل‌گیری آن در شمال هم به واقعیت نزدیک می‌شد، البته مدت‌ها طول کشید تا نخستین ناوچه‌های توپدار ساخت آلمان به شکل قطعات به ایران صادر شود. همچنین در سال 1304 نخستین ناوچه 141 تنی مین‌روب از آلمان تحویل گرفته شد و تحت عنوان پهلوی (و بعدها شاهین) عملیاتی شد. در سال 1306 رسماً بودجه نیروی دریایی تصویب و دفتر آن زیر نظر نیروی زمینی فعال شد. در همان سال نخستین گروه افسران برای آموزش به ایتالیا اعزام شدند و پیرو آن نخستین سفارش‌ها برای ناوچه‌های جدید هم ارسال شد. روند رشد نیروی دریایی به‌خوبی درحال پیشرفت بود تا شهریور 1320. در شهریور 1320، این یگان‌های مجهز، به دلایل مهمی از جمله سرسپردگی فرماندهان و وابستگی تسلیحاتی به بیگانه از یک سو و تصمیمات غلط رضاخان به خاطر وابستگی وی به بیگانگان از سوی دیگر، سرنوشتی بهتر از ناوکشتی پرسپولیس پیدا نکرد. برای مثال اسکادران‌های هوایی ارتش رضاخانی به دلیل دستور او برای دست نبردن به سلاح و مقابله با اشغالگران ایران، در نخستین حمله هوایی به تهران به‌طور کامل منهدم شدند! از سوی دیگر، حضور نظامی ناوهای ایرانی که به سدی برای کشتی‌های انگلیسی بدل شده بود، به دلیل عدم هماهنگی‌های نظامی بین نیروها، عدم فرماندهی مناسب، خیانت برخی عوامل داخلی و همچنین نداشتن نیروهای حفاظتی و اطلاعاتی خبره، طی 2 روز! یعنی روزهای 2/6/1320 و 3/6/1320 تا 90درصد از بین رفتند! گزارش کوتاه این روزها به نقل از منابع تاریخ نظامی آن سال‌ها چنین است:
- ناو پلنگ به فرماندهی ناخدا حسن میلانیان، برای پاسداری از پالایشگاه آبادان در کنار یکی از اسکله‌ها، پهلو گرفته بود. یکشنبه 2/6/1320 یک نفتکش انگلیسی در بندر آبادان اسکله گرفت. اندکی پس از آن، یک ناو انگلیسی در آب‌های آبادان لنگر انداخت. ناخدا میلانیان به روش آیین بین‌المللی دریایی، به دیدار فرمانده ناو انگلیسی رفت. فرمانده انگلیسی برابر آیین دریایی باید همان روز به دیدار فرمانده ایرانی می‌رفت، ولی پوزش خواسته و دیدار را به فردا انداخت. بامداد روز دوشنبه 3/6/1320 ناو انگلیسی با پشتیبانی توپ‌های پنهان شده در کشتی نفتکش، ناو ایرانی پلنگ را به توپ بسته آن را غرق کرد. ناخدا میلانیان و تنی چند از خدمه کشتی نیز شهید شدند.
- دریادار غلامعلی بایندر، فرمانده نیروی دریایی جنوب، روز یکشنبه 2/6/1320 در بازگشت از آبادان با گلوله‌های ناو انگلیسی روبه‌رو شد. ناوچه‌های ناو غافلگیرشده، غرق شدند. گروهی از افسران و ناوی‌ها شهید شدند. دریادار بایندر، همراه با سروان مکری‌نژاد، برای چاره‌اندیشی و آماده‌باش به ستاد نیروی دریایی جنوب، به سوی خرمشهر به راه افتادند ولی پیش از آنکه به خرمشهر برسند، با آتش ناگهانی مسلسل‌های انگلیسی از پای درآمدند.
- روز یکشنبه 2/6/1320 ناو انگلیسی یارا از دهانه کارون به سوی بصره راه افتاد. هنگام گذر از برابر ساختمان نیروی دریایی جنوب در خرمشهر، آیین احترام از سوی نیروی دریایی ایران توسط ناو ایرانی ببر انجام شد. ناو انگلیسی پس از نزدیک شدن، ناگهان ناو ایرانی ببر را زیر آتش گرفت. افسران، ملوانان و مهناوی‌ها، سراسیمه و پیش از پدافند، گلوله‌باران شدند. ناو ببر غرق شد. کرانه‌های دو سوی کارون به توپ بسته شد، تاسیسات نیروی دریایی و ساختمان‌های بسیار در خرمشهر آسیب فراوان دید.
6 سال بدون نیروی دریایی
پس از آن، ایران 6 سال را بدون نیروی دریایی طی می‌کند تا در سال 1326 سرانجام دوباره نیروی دریایی شکل گرفته و با 6 فروند ناوچه قدیمی شروع به فعالیت می‌کند. از این زمان روند بهبود نیروی دریایی ادامه پیدا کرد و با پیوستن ناوشکن‌های سنگین مانورهای نیروی دریایی رو به گسترش گذاشت. در سال 1340 به دلیل معادلات خاص سیاسی، گسترش نیروی دریایی در اولویت اول قرار گرفت که البته این معادلات سیاسی خاص نه برای ما که برای آمریکا و انگلیس اهمیت داشت. از سال ۱۹۷۱
(1348 ه.ش) به بعد نیروی دریایی ایران به‌طور کل با تجهیزات ایالات متحده و بریتانیا اداره می‌شود. در طول ۸ سال بعد نیروی دریایی ایران ناوشکن‌های مدرن انگلیسی و آمریکایی شامل: ناوشکن‌ها، ناوچه‌ها، تعدادی شناور کوچک شامل قایق‌های گشتی و هاورکرافت را به ناوگان خود اضافه کرد. همچنین شاه 4 ناوشکن مدرن نیز به آمریکا سفارش داده بود که با سقوط شاه به ایران تحویل داده نشد و این 4 ناوشکن به‌عنوان کلاس کید به خدمت نیروی دریایی آمریکا درآمد! در دهه ۱۹۷۰ (دهه 40) ایران با برنامه گسترش نفوذ خود به اقیانوس هند، اقدام به مجهز کردن ناوگان دریایی خود کرد که این مهم با وقوع انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ (1357 ه.ش) و جنگ ایران و عراق و محدودیت بودجه به واقعیت نپیوست. این مسائل باعث شد نیروی دریایی با توانایی محدود در ابراز قدرت در خلیج فارس روبه‌رو شود. بعد از انقلاب، ایالات متحده تحریم‌های اقتصادی، تجاری و نظامی بویژه بر نیروی دریایی وارد کرد اما از آن پس بود که متخصصان پرتوان صنایع نظامی کشورمان با عزمی ستودنی دست به بومی کردن فناوری‌های دریایی در کشور زدند که نتیجه آن خودکفایی در سطح ملی و اقتدار در سطح منطقه و جهان بود.
انقلابی در نیروی دریایی
حدوداً 2 سال پس از وقوع انقلاب اسلامی، جنگ آغاز شد. در روزهای اولیه جنگ عراقی‌ها با پشتیبانی توپخانه و ناوچه‌های موشک‌انداز روس، پایگاه دریایی خرمشهر را غیرفعال و تعدادی از ناوچه‌ها و ناوهای مستقر در پایگاه را غرق کردند. در ماه‌های اول جنگ به دلیل ضعف فرماندهی، نیروی دریایی عراق با ناوچه‌های سریع خود اقدام به حمله به نفت‌کش‌ها و سکوهای نفتی ما می‌کرد و این به ناامنی منطقه انجامیده، نفت‌کش‌ها دیگر رغبتی به حمل نفت ایران به بازارهای بین‌المللی نداشتند. با این دلایل نیروی دریایی به بازیابی نقش خود پرداخت و با حمله به سکوهای نفتی الامیه و البکر (محل پهلوگیری ناوچه‌های عراقی) توانست موقعیت برتر را در منطقه به دست بگیرد. در 28 آبان 59 ناوچه‌های پیکان و جوشن ماموریت یافتند با پشتیبانی 4 فروند فانتوم تکلیف نیروی دریایی عراق را یکسره کنند (عملیات معروف به مروارید). در این عملیات 12 ناوچه و 2 جنگنده عراقی نابود شدند و شیرازه نیروی دریایی عراق به کلی از هم پاشید. تنها ناو پیکان به فرماندهی ناخدا سوم، محمد همتی با تمام رشادتی که از خود نشان داد و تعداد زیادی از ناوچه‌ها را هدف قرار داد هدف موشک قرار گرفت و غرق شد. این عملیات نقش مهمی در برتری نظامی ایران در دریا داشت و ایران در بزرگ‌ترین جنگ دریایی خود پس از دوران هخامنشی، پیروز بیرون آمد. جنگ با عراق در اینجا برای نیروی دریایی تمام شد اما دشمنی قوی‌تر پا به میدان گذاشت. ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در سال‌های آخر جنگ و بویژه در حمله عراق به جزیره مجنون وارد میدان جنگ با ایران و باعث شهادت شمار زیادی از رزمندگان ما شد. درگیری‌های زیادی بین نیروی دریایی ما و نیروی دریایی آمریکا رخ داد که از آن جمله می‌توان به حمله به ناوچه جوشن با وجود آن که در آب‌های بین‌المللی بود به‌وسیله 4 موشک هارپون و 300 گلوله توپ آمریکایی اشاره کرد که موجب غرق آن شد. به دنبال آن در سال 1988 طی عملیات اسکورت نفت‌کش‌های کویتی توسط آمریکا یکی از نفت‌کش‌ها به یک مین ایرانی برخورد کرد و به سختی آسیب دید. 4 روز بعد نیروی دریایی آمریکا اقدام به حمله به نیروی دریایی ایران و سکوهای نفتی کرد. این بزرگ‌ترین جنگ دریایی با حضور کشتی‌های بزرگ پس از جنگ جهانی بود و در این حمله 2 فروند ناوچه ایرانی از جمله ناوچه سهند غرق شدند.
اکنون در کمال قدرت
بعد از انقلاب اسلامی انواع قایق‌ها، زیردریایی‌ها، ناوشکن‌ها، ناوچه‌ها و... به ناوگان دریایی ایران افزوده شده است و اکنون در سی و یکمین سال پیروزی انقلاب اسلامی و در حضور حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، فرمانده معظم کل قوا، ناوشکن جماران به‌عنوان جلوه نبوغ و کارآمدی دست‌اندرکاران نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران عملیاتی شد تا به جهانیان ثابت کنیم «ما می‌توانیم!». باید توجه داشت هر چند ما قبل از انقلاب یک سیستم دفاعی قوی ولی وابسته داشتیم اما امروز نیروی دفاعی ما بومی است و آنچه نیاز داریم، با تلاش بی‌وقفه متخصصان کشور تولید می‌شود که در ادامه به مهم‌ترین آنها اشاره خواهد شد. البته اين تنها بخشي از توان نيروي دريايي جمهوري اسلامي ايران است كه تاكنون اعلام شده است؛ وگرنه همه مي‌دانند كه توان دفاعي جمهوري اسلامي ايران به مراتب بيش از اين ميزان است و ايران جز در موارد لزوم به معرفي يا استفاده از آنها دست نمي‌زند.
زیردریایی‌ها
* کلاس طارق:
زیردریایی‌های کلاس طارق از 1991 (1368 ه.ش) وارد خدمت نیروی دریایی ایران شدند و به ترتیب تا 1993 (1370 ه.ش) 3 فروند وارد خدمت شد. این کلاس زیردریایی، زیردریایی‌های خاص هجومی و ضدزیردریایی است. زیردریایی‌های کلاس کیلو را معمولاً با زیردریایی‌های هجومی دلفین مقایسه می‌کنند، البته زیردریایی‌های کلاس کیلو مدرن‌تر بوده و نسبت به رقیب خود برتر است.
مشخصات
تسلیحات: 18 اژدر 553 میلیمتری، 6 فروند آماده شلیک و 12 فروند در انبار، 2 اژدر شناسایی (MKETV-TEST-
71 ) برای دفاع هوایی مسلح به 8 موشک از نوع لانچر Strela-3 یا Igla با حداکثر برد 6 کیلومتر و سرعت 65/1 ماخ و 18 مین دریایی
* غدیر ۹۴۸:
زیردریایی غدیر ۹۴۸ یکی از زیردریایی‌های کلاس غدیر ساخت ایران است. این زیردریایی در ۱۱ خرداد ۱۳۸۸ در بندرعباس به آب انداخته شد و به ناوتیپ منطقه یکم نداجا پیوست. این زیردریایی به‌خاطر سبکی خود از چابکی لازم برای انجام سریع مأموریت‌ها برخوردار است و تجهیزات الکترونیکی و مخابراتی آن نیز، به‌روز توصیف شده است. این زیردریایی قدرت رهگیری دقیق شناورهای سـطحی و زیرسطحی و قدرت مانور، غوص سریع و پنهان شـدن از رادارهای پیشرفته را نیز داراسـت. سامانه نوین پرتاب اژدر و شلیک موشک به طور همزمان، از دیگر ویژگی‌های آن است.
ناوشکن‌ها
تمام ناوشکن‌های ایران (ناوشکن‌های کلاس دماوند و ببر) تا 1990 (1368 ه.ش) بازنشسته شده‌اند، البته گفته‌هایی مبنی بر ورود به خدمت ناوشکن جدید موج وجود دارد. ابتدا نگاهی گذرا به ناوشکن‌های بازنشسته می‌اندازیم. البته گفتنی است متخصصان توانمند جمهوری اسلامی ایران با استفاده بهینه از تسلیحات و مدرن‌سازی آنها از تسلیحات دفاعی مذکور استفاده می‌کنند.
* ناوشکن‌های سنگین کلاس دماوند:
ناوشکن‌های سنگین کلاس دماوند، تقریباً سنگین‌ترین ناو جنگی است که در نیروی دریایی ایران خدمت کرده است. این ناو در واقع از کلاس ناوهای کلاس HMS Sluys هستند.
مشخصات:
توپ‌ها: 4 توپ 114 میلیمتری در 2 برجک اصلی
یک توپ 102 میلیمتری
14 توپ 40 میلیمتری
موشک‌ها: 21 اژدر
موشک‌های دفاع هوایی Sea Cat
موشک‌های ضدکشتی
* ناوشکن‌های کلاس ببر:
ایران، 2 فروند از این ناوشکن‌ها را بعد از یک برنامه به‌روزرسانی تحویل گرفت. در این ناوشکن‌ها پس از بازسازی به جای یکی از برجک‌های توپ، 2 لانچر موشک و 2 لانچر دیگر هم در میانه کشتی نصب شد. هم‌اکنون کشورمان 2 فروند از این نوع در اختیار دارد. این ناوها در عملیات‌های زیادی شرکت داشتند از جمله در اسکورت نفت‌کش‌ها در جریان جنگ تحمیلی. سرانجام در 1990 (1368 ه.ش) هر دو فروند در اختیار ایران، بازنشسته شد اما متخصصان کشورمان برخی از قطعات آنها را در دیگر شناورها مورد استفاده قرار دادند.
مشخصات :
توپ‌ها: 4 توپ 127 میلیمتری
38 Mk
12 توپ 40 میلیمتری
11 توپ 20 میلیمتری
موشک‌ها: 4 لانچر SM -
1 با موشک‌های Sea-skimmer
موشک‌های دفاع هوایی Sea Cat
10 اژدر 533 میلیمتری
هلیکوپتر همراه: SH-
3 سی کینگ (این ناو جز باند، مجهز به یک پارکینگ داخلی هلیکوپتر نیز بود).
شعاع ماموریتی: با 15 کیلوتن بار 4هزار و 600 مایل
ناوچه‌ها
* ناوچه‌های کلاس الوند:
این ناوچه‌ها ساخت انگلستان است. ایران 4 فروند ناوچه کلاس الوند پیش از انقلاب خریداری کرد. این ناوچه از جمله ناوچه‌های سبک موشک‌انداز محسوب می‌شود. ناوچه‌های کلاس الوند قبلاً به 9 موشک دفاع هواییSea Cat و 5 موشک ضدکشتی Sea Killer مجهز بود ولی با بهینه‌سازی‌های انجام شده در ایران، به موشک‌های C-802 مسلح شده‌اند. جز این موارد، این ناوچه‌ها به موشک‌های ضدکشتی و 6 اژدر MK-32 نیز مجهز هستند.
مشخصات :
توپ‌ها:یک توپ 114 میلیمتری (5/4 Vicker) با توان شلیک 25 گلوله در دقیقه تا فاصله 25 کیلومتری
2 توپ 35 میلیمتری Oerlikon و 3 توپ 20 میلیمتری Oerlikon GAM-BO
1
و 2 تیربار سبک 12 میلیمتری
موشک‌ها: 5 لانچر موشک ضدکشتی Sea Killer یا C -
802
موشک‌های دفاع هوایی Sea Cat
10 اژدر 533 میلیمتری
رادارها و تجهیزات دفاعی: رادار جست‌وجوی هوایی و دریایی
Plessey AWS.
1با برد 110 کیلومتر
سیستم کنترل آتش see Hunter
رادار هشداردهنده Racal FH
5-HF/DF با سیستم ECM از نوع
2ACRDL
سونار Graseby
170 ,174 جست‌وجوی فعال و هجومی
و 2 لانچر فلر MK5
موتور: 2 موتور دیزلی
16 yjcm و 2 توربین گازی TM- 3A boost
شعاع ماموریتی: 3هزار و 665 مایل با وزن 18 کیلو تن و550 مایل با وزن 36 کیلو تن
* ناوچه موشک‌انداز پیکان:
ناوچه موشک‌انداز پیکان، یک ناوچه ساخت ایران از کلاس سیناست. کلاس سینا، تقریبا همان کلاس کمان است و ناوچه‌های پیکان و جوشن یک، در کلاس کمان هستند. این ناوچه موشک‌انداز، نخستین ناوچه موشک‌انداز بومی ایران است. ناوچه پیکان مجهز به ۲ یا ۴ موشک سی-۸۰۲ اس اس ام، یک توپ ۷۶ میلیمتری فجر ۲۷ و یک توپ ۴۰ میلیمتری است. ناوچه پیکان، به یاد ناو قهرمان پیکان که در عملیات مروارید سال 1359 مورد اصابت ۳ موشک عراقی قرار گرفت، تولید شده است.
مشخصات:
آغاز خدمت: ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۳ (1380 ه.ش)
ظرفیت: ۲۷۵ تن
طول: ۴۷ متر
سرعت: ۳۶ نات
* ناوچه موشک‌انداز جوشن یک:
ناوچه موشک‌انداز جوشن، یکی از جدیدترین ناوچه‌های ملحق‌شده به نیروی دریایی ارتش است. این ناوچه در دانشگاه دریایی امام خمینی نوشهر ساخته شده و در سال ۱۳۸۶ در سواحل دریای خزر به آب انداخته شد. قایق واکنش سریع و موشک‌انداز «جوشن یک» که به عنوان بهترین قایق گشتی دنیا نام برده می‌شود، به یادبود قایق توپدار جوشن که توسط نیروی دریایی ایالات متحده در سال ۱۹۸۸(1366 ه.ش) غرق شد، نام‌گذاری شده است. سرعت بالای 45 گره دریایی (که از ناوچه‌های هم‌نسل خود که در اختیار دیگر کشورهاست، سریع‌تر حرکت می‌کند)، استفاده از موشک‌های مختلف با برد بالای یکصد کیلومتر، قدرت مانور بالا برای منحرف کردن اژدر در کنار استفاده از پیشرفته‌ترین توپ دریایی جهان، از مهم‌ترین ویژگی‌های این ناوچه است. پس از اضافه شدن این ناوچه به نیروی دریایی کشورمان، توان دفاعی کشور به نحو چشمگیری افزایش یافته و ایران به جمع معدود کشورهای دارای این سطح از تکنولوژی دست یافت.
ناوهای گشتی
رزم‌ناو توپدار کلاس بایاندور:
این ناوها در اصل ناوهای آمریکایی کلاس PF-103 هستند که آمریکا در 1964 (1341 ه.ش) 4 فروند از این نوع را بر اساس برنامه کمک‌های نظامی به ایران فروخت و اکنون تنها 2 فروند از آنها فعال هستند. این کلاس ناوها، ناوهای متوسط گشتی محسوب می‌شوند و حمل و نقل نیرو وظیفه ثانویه آنها محسوب می‌شود. از نظر تسلیحات ناوهای کلاس بایاندور به هیچ موشکی مسلح نیستند. در سال‌های اخیر، یکی از این 2 فروند مورد بازسازی کامل قرار گرفت. گفته می‌شود، در بهینه‌سازی‌های انجام شده، یک توپ 23میلیمتری هم به این مجموعه اضافه شده است.
مشخصات :
توپ‌ها: 3 توپ 76 میلیمتری MK-
34 با قابلیت شلیک 50 گلوله در دقیقه تا برد 12 کیلومتری
یک توپ 40 میلیمتری با قابلیت شلیک 120 گلوله در دقیقه با برد
10 کیلومتر
و 2 توپ Oerlikon GAM-BO
1
رادارها و تجهیزات دفاعی:یک رادار جست‌وجوی هوایی و دریایی
westinghous SPS-6C با برد 146 کیلومتر
سیستم کنترل آتش وسترن الکتریک mk
36
سونار SQS
17A
موتور: 2 موتور دیزلی TD-8-1/8-938
شعاع ماموریتی: با محموله کامل 2هزار و400 مایل
شناورهای گشتی و موشک‌انداز
* شناورهای موشک‌انداز کلاس کمان:
این شناورها یا همان ناوچه‌های کوچک و سریع در واقع ناوچه‌های فرانسوی کلاس Combattante II هستند که پیش از انقلاب 12 فروند از آنها خریداری شد. اکنون 10 فروند از آنها همچنان در خدمت است. این شناورها، به موشک‌های ضدکشتی هارپون مجهز بودند که به دنبال بهینه‌سازی‌های انجام شده، برخی از آنها به موشک‌های C - 802 نیز مجهز شده‌اند. همچنین ناوچه گرز به جای موشک‌های هارپون از یک لانچر SM 1 استفاده می‌کند.
مشخصات :
توپ‌ها: یک توپ 77 میلیمتری با برد ضدسطحی 16 کیلومتر و ضدهوایی 12 کیلومتر
یک توپ 40 میلیمتری Bereda
و یک توپ 23 میلیمتری
موشک‌ها: 4 موشک C -
802 با برد 120 کیلومتر
یا 4 موشک هارپون با برد 40 کیلومتر
یا 4 موشک Sea-skimmer در لانچر‌های SM
1
یک لانچر موشک‌های دفاع هوایی SA.7
رادارها و سیستم دفاعی: رادار تامسون TMV-
433
سیستم ECM تامسون تمساح
رادار جست‌وجوی هوایی و دریایی WM
28
موتور: 4 موتور دیزلی MTU
16V
شعاع ماموریتی: 2هزار مایل با 15 کیلوتن و 700 مایل با 33 کیلوتن
* شناورهای موشک‌انداز کلاس تندر:
شناورهای کلاس تندر در واقع شناورهای کلاس Hudong هستند. نیروی دریایی سپاه دارای 10 ناوچه کلاس تندر است.
مشخصات :
توپ‌ها: یک توپ دوگانه 30 میلیمتری AK
230
یک توپ ضدهوایی اورلیکن 23 میلیمتری
موشک: 2 لانچر موشک چینی C -
802
رادارها و سیستم دفاعی: رادار جست‌وجوی سطحی چینی SR-
47A
سیستم کنترل آتش Ric Lamp
341
موتور: 3 موتور دیزلی
شعاع عملیاتی: 800 مایل با 30 کیلوتن بار
* شناور تاکتیکی فوق‌سریع باور:
مراحل طراحی، ساخت و تولید این شناور به دست توانای متخصصان افتخارآفرین وزارت دفاع در صنایع دریایی وزارت دفاع صورت گرفته است. شناور فوق‌سریع باور، با سرعتی بالغ بر 140کیلومتر در ساعت، از بهترین انواع شناورهای شناسایی به شمار می‌رود. این شناور تندرو، مسلح به موشک‌های پیشرفته ضداهداف سطحی و هوایی، با قابلیت قفل و رهگیری اهداف است. معمولاً اکثر شناورهای تندرو، با افزایش سرعت و به تبع آن، کم شدن اصطکاک با آب، نمی‌توانند تعادل خود را حفظ کنند و افزایش سرعت آنها از 70 کیلومتر به بالا به منزله واژگونی و انحراف شدید خواهد بود اما در شناور باور، طراحی بسیار مطلوب و مناسبی برای حل این معضل به عمل آمده است؛ به طوری که با افزایش سرعت، جلوی شناور دیگر به اصطلاح بالا و پایین نمی‌پرد. ضمن اینکه این شناور برخلاف شناورهای دیگر، قابلیت شلیک موشک در حالت حرکت را داراست که این امر به توان رزمی آن افزوده است. این شناور قابلیت حمل 28 نیرو را داراست و استفاده از سیستم‌های راداری پیشرفته و سیستم‌های هشدار هواشناسی، تجهیز به دستگاه‌های مین‌کار، تجهیزات غواصی، شیشه‌های 2 جداره ضدگلوله و جداره‌های 3 لایه با آلیاژهای مقاوم و سبک، از دیگر ویژگی‌های این شناور رزمی است. تاکنون 3 فروند از این شناورها تحویل نیروهای مسلح شده و تولید تعداد بیشتری از این شناور، در دستور کار وزارت دفاع قرار دارد.