
نادیا زکالوند: فیلم «مرد ماه نوامبر» به کارگردانی راجر دونالدسون فیلمی در ژانر جاسوسی هیجانانگیز اما متاسفانه عجیب و دلسردکننده است. به نظر میرسد میخواهد تصویر دیگری از جیمز باند یا جیسون بورن به بیننده ارائه دهد. از آن نوع فیلمها که پر از لحظههای تعقیب و گریز خودروها که به وسیله ماهوارهها و هواپیماهای بدون سرنشین ردیابی میشوند و قهرمانهایی شبیه قهرمانهای کریستوفر نولان است. کارگردان فیلم میخواسته با بهرهگیری از قهرمانهای بیباک و ترکیبی از حقایق و تصورات خود از فجایع جغرافی سیاسی، فیلمی هیجانانگیز و جذاب به مخاطب ارائه دهد. فیلم پر از صحنههای کشتار و تیراندازی– البته گرافیکی– است که تماشای آن برای زیر 17 سالهها توصیه نمیشود و طرح داستان مبهم و غیرقابل اعتمادی دارد. «مرد ماه نوامبر» با نشان دادن صحنهای از آینده شروع میشود. پیتر دورو، جاسوس و تروریست دولت که نقش آن را پیرس برازنان بازی میکند مشغول آموزش ترفندهای حرفه خود به کارآموزش، دیوید میسون (با بازی لوک براسی) است که در طول این ماموریت، میسون مرتکب خطایی شده و به دلیل نافرمانی از یک دستور مستقیم، موجب مرگ یک کودک میشود. 5 سال بعد به دیوید دستور داده میشود که مامور دوجانبه سابق روسی به نام سلیا (کاترین اسکورزون) را که پنهانی وارد اتاق رئیسجمهور احتمالی آینده روسیه، آرکادی فدروف (لازار ریتوفسکی) شده بود، به قتل برساند. چرا؟ مانند بسیاری از فیلمهای دیگر، فردی قدرتمند در دستگاه سیا وجود دارد که به خاطر مسائل شخصی دستوراتی خلاف اخلاق صادر میکند. او میخواهد سلیا که اطلاعات ارزشمندی درباره رئیسجمهور بعدی روسیه دارد کشته شود. از طرفی خود آرکادی فدروف که مسؤول مرگ بسیاری از مردم چچن بود و به احتمال زیاد رئیسجمهور آینده روسیه میشد نمیخواست اعمال خلاف گذشتهاش فاش شود و هرکس که در این باره اطلاعاتی داشت را به قتل میرساند. سلیا نیز در این جریانات به قتل میرسد. دورو که ارتباط عمیقی با سلیا و حتی فرزندی از او داشت، تصمیم میگیرد انتقام مرگ سلیا را بگیرد. در این میان با یک مددکار اجتماعی به نام آلیس فورنی یر (الگا کوریلنکو) آشنا میشود و او را که در لیست ترورهای کارآموز سابقش میسون بود، تحت حمایت و محافظت خود قرار میدهد. مرد ماه نوامبر براساس رمانهای بیل گرانج با همین نام ساخته شده و در واقع هفتمین سری از این مجموعه است. این مجموعه اولین بار در سال 1987 منتشر شد. متاسفانه این فیلم برخلاف وجود بازیگر باتجربهای چون پیرس برازنان چندان هیجانانگیز و خوشساخت نیست. طرح آن براساس یکسری پیچیدگیهای قابل پیشبینی است. فیلم تنها چند صحنه جذاب بینندهپسند دارد اما وقتی به موضوعاتی که برای یک فیلم هیجانانگیز و جاسوسی مهم هستند میرسد در حد یک فیلم جاسوسی معمولی تنزل میکند. اگرچه یکسری پیچیدگیها را پیش میکشد اما نمیتواند رخدادهای فیلم را به زیبایی کنار هم چیده و پیوستگی فیلم را موجب شود و بیننده را به تفکر درباره حوادث اتفاق افتاده وادارد. شخصیتهای فیلم نیز بهخوبی پرداخته نشدهاند همچنین خود بازیگران غیر از برازنان و چند بازیگر باتجربه قدیمی دیگر، نتوانستهاند بازی خوبی ارائه دهند. برازنان بازیگر خوشتیپ و لاغر با موهای خاکستری تجربه 20 سالهاش را در ایفای چنین نقشهایی بهخوبی به نمایش میگذارد. البته در این نقش سعی میکند که چهره دورو را متفاوت از جیمز باند نشان دهد اما فیلم به او فرصت نمیدهد تا بتواند این کار را به صورت متمایز و با ظرافت نشان دهد. از همه بدتر تلاشی است که برای کشف دنیای اخلاقی خاکستری زندگی جاسوسی میکند و دونالدسون چهره دورو را با تناقضی شرمآور رنگ میکند. قهرمانی که مرگ بیگناهان را محکوم میکند اما خودش دست به قتل دیگران میزند. حتی در صحنهای وقتی دورو با پسرش صحبت میکند به او میگوید: تو میتوانی یک مرد باشی یا قاتل مردها اما هردو را با هم نباش چراکه بالاخره یکی، دیگری را میکشد. این احساس تاسف و پشیمانی چیزی است که معمولا در فیلمهایی که شخصیتهایش یکدیگر را میکشند دیده میشود. دیوید میسون نیز که سلاح بیمغز و بیخاصیت سازمان سیا است در کل فیلم همچون کاریکاتوری سیاه و سفید باقی میماند. اگرچه او شاگرد و دوست صمیمی دورو بوده است اما یکی از رقبای او هم محسوب میشود. او که قرار بود به جذابیت فیلم بیفزاید در حد یک شخصیت بیخاصیت تنزل میکند. حتی در یک صحنه دورو او را همچون «ابزاری کند» معرفی میکند. آلیس هم که شخصیت پشتیبان فیلم را ایفا میکند نمیتواند چهره قابل قبولی در پیچیدگیهای داستان از خود نشان دهد. فیلم مرد ماه نوامبر نمیتواند همچون فیلمهای برجسته جاسوسی نمایان شود و در نشان دادن دنیای پیچیده خاکستری اخلاقی جاسوسها نیز دچار خطا میشود و اگرچه داستانش پر از موضوعات پیچیده است اما نمیتواند به نتیجهای رضایتبخش و متفکرانه دست یابد و در انتها، طرحهای پیچیده داستان به سرانجام نرسیده رها میشود و نمیتواند در حد و اندازه فیلمهای جاسوسی بدرخشد و چون تقلیدی خام از این نوع فیلمها باقی میماند. مدت زمان فیلم «مرد ماه نوامبر» 108 دقیقه است که با بودجهای معادل 15 میلیون دلار ساخته شده و تاکنون 7/13 میلیون دلار فروش کرده است. این فیلم از نگاه منتقدان توانسته از 100، 38 امتیاز را به خود اختصاص دهد.