درآخرین صحنه گردانی هالیوود و سردمدارانش، برای نمایش پایان جهان، برخلاف همیشه، یک تاریخ دقیق هم ارائه میشود: طلوع روز 21 دسامبر سال 2012 میلادی!
تا اینجا هر آنچه به عنوان آخرالزمان و پایان جهان به نمایش گذارده میشد، تنها شکل به آخر رسیدن و نشان دادن عوامل اسطورهای، انسانی، طبیعی یا تکنولوژیکی بود که این انجام را باعث میگردید و نشانی از تاریخ و زمان معینی به چشم نمیخورد. اگرچه یک سری از این نوع فیلمها همچون «پایان روزها»، آخرالزمان را به پایان هزاره دوم و آغاز سال 2000 ربط میدادند. اما در اغلب این آثار نیز تعیین زمان تقریبی برای حاکمیت ضدمسیح یا شیطان یا نیروهای اهریمنی صورت میگرفت اما در فیلمهای دیگری مانند: «آرماگدون» (مایکل بی)، «برخورد عمیق» (میمی لدر)، «اتفاق» (ام. نایت شیامالان) و همین اخیرا «آگاه» تنها به فاجعهای پرداخته میشد که برای کره زمین و پایان زندگی انسانی در آن روی میداد. اما چرا این بار چنین تاریخ دقیقی به مخاطبان آثار آخرالزمانی هالیوود عرضه میشود؟ شاید از آن رو که اگرچه در سینما، نشان دادن تاریخ برای پایان دنیا، بحث تازهای به نظر میرسد اما در عرصه اندیشه و تفکرات آخرالزمانی غرب که به طور مشخص از سوی اوانجلیستها مطرح شده و میشود، این موضوع اساسا سخن تازه و جدیدی نیست. بلکه سالهاست رهبران اوانجلیست از طریق رسانههای پرقدرت دیداری، شنیداری و نوشتاری خود که براساس آمار ارائه شده تنها حدود 1550 تا 1600 کانال رادیویی و تلویزیونی را در برمیگیرد، بارها به طور رسمی و مستمر تاریخ پایان جهان را اعلام کردهاند. تقریبا از اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 میلادی بود که این زمان را در پایان هزاره دوم و شروع هزاره سوم معرفی کردند. از آنجا که یکی از اساسیترین اعتقادات این فرقه، هزاره گرایی (به معنای باور به وقایع و اتفاقات مهمی که در آغاز و پایان هر هزاره روی میدهد مانند ظهور عیسی مسیح یا سقوط ضدمسیح به قعر جهنم) است و به طور مشخص، گروه قابل توجهی ازآنها به «هزاره گرایان» مشهورند، همواره در محصولات مختلف فرهنگی و هنریشان، اشاره به پایان یا آغاز هزاره نقش مهمی داشته است. (از پایهایترین باورهای این گروه، هزاره خوشبختی یا هزار سال حکومت حضرت مسیح (ع) و پیروانش است که پس از وقوع جنگ آرماگدون و کشتار عظیم صدها میلیونی محقق میشود). از همین رو، در بخشی از کتاب و فیلم «رمز داوینچی» (دن براون/آکیوا گلدزمن/ ران هاوارد) پروفسور سر لی تیبینگ(که سالها به دنبال یافتن جام مقدس و راز آن بوده)، در حالی که رابرت لنگدون و سوفی را در کلیسای وست مینستر لندن به گروگان گرفته تا با باز کردن رمز یک کریپتکس، مکان راز خانقاه صهیون یا همان جام مقدس (یعنی محل دفن مریم مجدلیه و اسناد مربوط به وی) را بیابد، میگوید که با پایان هزاره دوم و گذر از برج حمل به برج حوت، قرار بوده که این راز از سوی خانقاه صهیون افشا شود و دلیل همه جریاناتی که اتفاق افتاده را وابسته به همین موضوع و گذر مابین 2 هزاره میداند. خاطرمان هست که پیش از آغاز سال 2000 و در آستانه قرن 21 یا همان شروع هزاره سوم، چه تبلیغات وسیعی صورت گرفت (و متاسفانه از طریق رسانههای داخلی نیز دامن زده شد) که وقتی لحظه تحویل سال 2000 فرا برسد به یک دلیل ساده تکنولوژیک (صفر شدن همه زمانها روی دستگاهها و سیستمهای الکترونیک که هدایت بسیاری از فرآیندهای صنعتی و مکانیکی بشر امروز را در دست دارند) همه امور از کار افتاده و خواهد ایستاد، آنچه که پیش از آن در برخی فیلمهای آخرالزمانی، رویت شده بود. (مثلا فیلم «روزی که زمین از حرکت ایستاد» ساخته رابرت وایز در سال 1957). پس از سال 2000 هم به دفعات، تاریخ و زمان پایان تمدن امروز بشری، بویژه از سوی اوانجلیستها اعلام شد و در رسانههاشان، توی بوق قرار گرفت.
2001، 2003، 2006 و 2008 همگی زمانهایی بود که برای جنگ نهایی آرماگدون یا حاکمیت ضدمسیح یا پایان جهان اعلام شد. بسیاری از ناظران آگاه به مسائل سیاسی و مقولات آخرالزمانی، پس از واقعه 11 سپتامبر 2001 و اسناد و شواهدی که در این ارتباط بهدست آمده و افشا شد، به این تئوری معتقد شدند که چنان فاجعهای، منجر به انهدام 2 برج عظیم سازمان تجارت جهانی، نمیتواند کار چند افغانی پاپتی کوههای هندوکش با نام طالبان یا مانند آن باشد و قطعا از یک طرح و نقشه دقیق برمیآید که سالها روی آن کار شده و تعداد کثیری از سازمانهای اطلاعاتی و نظامی عمده جهان در آن سهیم هستند. (بویژه که برخی از فیلمهای تولید شده هالیوود مانند «جاده آرلینگتون»، یکی، دو سال پیش از وقوع حادثه 11 سپتامبر، زمینهسازی تصویری آن را در ذهن مخاطبان جهانی انجام داده بودند). جریانات نظامی که به بهانه قضیه 11 سپتامبر از سوی آمریکا به دنیا تحمیل شد (مانند اشغال افغانستان و عراق) فرضیه فوق را تقریبا قطعیت بخشید، چراکه حملات مذکور در طول مدت بسیار کوتاهی انجام گرفت، در حالی که بنا به اظهار نظر متخصصان نظامی، چنین عملیات اشغالگرانهای، حداقل چندین ماه یا نزدیک به یک سال تدارکات و برنامهریزی نیاز داشت. حتی امروز برخی از کارشناسان براین باورند که جنگ 33 روزه علیه مردم لبنان در تابستان سال 2006 میلادی با تکیه برهمین باور آرماگدونی و آخرالزمانی صورت گرفت تا یکی از تاریخهای اعلام شده از سوی اوانجلیستها، صورت حقیقت به خود بگیرد.دقیقا پس از شکست اسرائیل در جنگ 33 روزه بود که نخستین نشانههای تاریخ 2012 به عنوان پایان دنیا، ابتدا در برخی از رسانههای وابسته به اوانجلیستها نمایان شد. ابتدا کسی این مقوله را جدی نگرفت، چون هنوز زمان 2008 (یکی دیگر از تواریخ اعلام شده برای آخرالزمان) فرانرسیده بود. لازم به یادآوری است، 2008 همان سالی است که در پایانش، جنگ خونین رژیم اسرائیل علیه مردم غزه صورت گرفت. اما گویا خود اوانجلیستها هم چندان به سال 2008 و قتل عام غزه امیدی نداشتند که پیش از آن، تاریخ 2012 را برای آخرالزمان اعلام کردند. به هر حال از همان زمان، سال 2012 به عنوان پایان جهان و به صورتی آرام و بطئی در بوق رسانهها قرار گرفت. ابتدا برایش وجههای تقویمی تراشیدند؛ اینکه پس از گذشت 26هزار سال، تقویم قوم مایا (مردمی که قرنهای قبل از ظهور مسیحیت در آمریکای مرکزی و جنوبی زندگی میکردند) به آخر خود رسیده و به اصطلاح صفر میشود و همین موضوع باعث رخداد فجایعی در کره زمین خواهد شد. پس از آن گفته شد که پیش بینیهای علمی نشان میدهد، در سال 2012، خورشید منظومه شمسی در مرکز کهشان راه شیری قرار گرفته و همین باعث تاثیرات شدید اقلیمی روی کره زمین شده که زندگی در آن را به نابودی خواهد کشاند. بعد از این فرضیه در بعضی از رسانهها و این بار از قول برخی پیشگویان نقل شد که در سال 2012، کره زمین تحت تاثیر نیروهایی (شاید همان قرار گرفتن خورشید در مرکز کهکشان)، ناگهان حرکتی برعکس جهتی که اکنون در حال چرخیدن به دور خود است را آغاز خواهد کرد و همین موضوع این کره و زندگی انسانی روی آن را زیر و رو میکند اما از آنجا که چنین تغییر جهتی با هیچ عقل سالمی جور در نمیآمد، به سرعت گفته شد که در تاریخ یاد شده، کره زمین ناگهان از حرکت باز خواهد ایستاد! سرانجام چند ماه پیش بود که از قول نوسترآداموس (پیشگوی معروف) نیز بر 2012 به عنوان پایان تاریخ، صحه گذاردند و فیلم مستندی تحت عنوان
«نوسترآداموس: 2012» نیز همزمان با نمایش فیلم سینمایی «2012 » به نمایش گذاشته شد. اما از آنجا که نوسترآداموس در هیچ کجای نوشتهها و مکتوباتش به چنین تاریخی، صریحا اشاره نکرده است، به نقاشیهای وی رجوع کرده و با تفسیر و توجیه یکی از آن نقاشیها، این نتیجه را القا کردند که نوسترآداموس در یکی از پیشگوییهای پنهانش، سال 2012 را آخرالزمان دانسته است. (نکته جالب اینکه در همین فیلم مستند «نوسترآداموس:2012»، یک خاخام یهودی ضمن اشاره به شرایط امروز جهان که با شرایط آخرالزمان سازگار است، میگوید، در سال 2012 براساس یک روایت، تاریخ عبری یا یهودی نیز پس از طی 7000 سال به آخر خود میرسد!) به هرحال از آنجا که همواره هالیوود، تئوریها و فرضیههای جعلی - خرافی حاکمان سیاسی و ایدئولوژیک خود را به تصویر کشیده، این بار نیز دست به کار شد تا تازهترین دستپخت تئوریک این حضرات را برپرده سینماها ببرد و در این میان چه فیلمسازی بهتر از «رولند امریش» که پیش از این، آثار آخرالزمانی همچون «روز استقلال»، «روز بعد از فردا»، «گودزیلا» و «10 هزار سال پیش از میلاد» را جلوی دوربین برده بود و از قضا این دفعه خودش نیز به طور مستقیم در نوشتن فیلمنامه با هارولد کلوسر مشارکت جست. امریش در این دسته از آثارش تقریبا به همه نوع نگاه آخرالزمانی متوسل شده است، از فاجعه فضایی در «روز استقلال» گرفته تا فاجعه اقلیمی در «روز بعد از فردا» و نابهنجاری بیولوژیک در «گودزیلا» و بالاخره آخرالزمان اسطورهای در «10 هزار سال قبل از میلاد».
تا اینکه در فیلم «2012» مجموعهای از
پیش بینیهای ایدئولوژیک را با پدیدههای طبیعی و کهکشانی و البته عناصر اسطورهای در هم آمیخته تا این بار، باورهای اوانجلیستی را در شکل و شمایلی تازه به خورد مخاطبان جهانی بدهد. در همه فیلمهای یاد شده (مانند همه آثار آخرالزمانی) دنیا توسط یک خطر ویرانگر مورد تهدید قرار گرفته (که این خطر بیولوژیک، تکنولوژیک، اسطورهای بوده یا فضایی و از جهان دیگر میآید) و عنقریب است که تهدید مذکور، زندگی بشریت روی زمین را به نابودی بکشاند. در همه فیلمهای یاد شده (مثل سایر فیلمهای آخرالزمانی)، بسیاری از آدمها میمیرند و خرابیهای دهشتناکی رخ میدهد، در همه فیلمهای مورد بحث (بازهم مانند همه تولیدات سینمای آخرالزمانی) آنچه مورد تهدید قرار گرفته یا در مرکز تهدید واقع شده، ایالات متحده آمریکاست و ترجیحا شهرهای معروفش بویژه نیویورک، سانفرانسیسکو، لس آنجلس و واشنگتن!
و بالاخره در همه فیلمهایی که پیش از این رولند امریش ساخته (مثل همه فیلمهایی که در ژانر موسوم به آخرالزمانی دسته بندی میشوند) منجی و نجات دهنده نهایی یک قهرمان آمریکایی است که با هوش و ذکاوت و شجاعت خویش، سرانجام کابوس هولناک نابودی تمدن روی زمین را پایان میبخشد! (همواره در فیلمهای آمریکایی مشاهده کردهایم که قهرمان اصلی یک موطلایی چشم آبی است و به قول معروف «آرتیسته» نامیده میشود و بدمنها و آدمهای بد، معمولا مومشکی و چشم سیاه و اغلب دارای ریش هستند و نکته جالب اینکه در فیلم «10 هزار سال قبل از میلاد» به طور علنی و از زبان قومی که تحت ستم قرار گرفته، میشنویم که در انتظار یک منجی با موهای طلایی و چشمان آبی هستند!) اما این قهرمان در فیلم «2012» یک نویسنده لسآنجلسی است به نام «جکسون کرتیس» (با بازی جان کیوساک) که در عین حال راننده شخصی لیموزین یک میلیاردر روسی به نام یوری کارپوف نیز هست و از این طریق روزگار میگذراند. ضمن اینکه پسر وی به اسم «نوح» (که پس از طلاق مادر و پدرش همراه خواهر خود با مادر و نامزد او، یک جراح پلاستیک و خلبان آماتور به نام «گوردون» زندگی میکند) نیز از همان اوایل داستان، هوشمندیهایی از خود بروز میدهد تا سرانجام در صحنه نهایی فیلم، قدم آخر را برای نجات نسل بشر بر داشته و فداکاری و شجاعت پدر را تکمیل کند. فیلم«2012» از سال 2008 آغاز میشود که دوست هندی جکسون کرتیس، فاجعهای خورشیدی را در سال 2012 پیش بینی میکند، فاجعهای که موجب غلیان مذابهای درون پوسته کره زمین شده و زلزلههای بسیار شدید، آتشفشانیهای مهیب و سونامیهای مخوف ایجاد کرده و زندگی بشریت را نابود خواهد کرد. کرتیس با عجله این پیش بینی را به اطلاع مقامات کاخ سفید میرساند و از همان زمان با تصمیم رئیسجمهور آمریکا (سیاهپوستی با ایفای نقش دنی گلاور) پروژهای مخفی کلید زده میشود که طی آن قرار است برای نجات نسل بشر، کشتی عظیمی ساخته شود که در آن گروهی از انسانهای نخبه از همه نژادها، نمونههایی از همه گونههای جانوری و مجموعهای از همه دستاوردهای علمی و فرهنگی و هنری بشریت نگهداری شده تا از فاجعه آخرالزمان در امان بمانند. (در صحنهای از فیلم شاهدیم که تابلوی «مونالیزا» یا «لبخند ژوکوند» را با نسخه بدلی عوض میکنند تا نسخه اصلی را به درون همان کشتی انتقال دهند.) سرانجام زمان فاجعه فرا میرسد در حالی که گویا حتی خود جکسون کرتیس هم فراموش کرده، قرار است یکی از آتشفشانهای پایان دنیا از دل پارک ملی «یلو استون» سردربیاورد که بچههایش را برای تفریح به همان جا برده است! ولی حکومت آمریکا و ارتش ایالات متحده آن را از یاد نبرده و در همان جا حضور دارد. فیلمنامه تقریبا به روال معمول اینگونه آثار هالیوودی پیش میرود و در واقع همه شخصیتهای فیلمنامه به صورت تیپهای آشنا و کلیشهای رخ مینمایانند. پیش از وقوع فاجعه، ابتدا نشانههایی از آن به صورت محدود و کوچک پدیدار میشود؛ مثلا زلزلهای با درجه ریشتر پایین، شکافی بزرگ در خیابانهای لس آنجلس میاندازد که حیرت و شگفتی همگان را دربر دارد. بعد از آن، لرزشهایی مختصر را در مکانهای مختلف که برخی شخصیتهای اصلی قصه یا وابستگان به آنها حضور دارند، شاهد هستیم. و بالاخره فاجعه نهایی، شروع میشود و جکسون کرتیس برای نجات زن و فرزندش میشتابد، در عین آنکه هواپیمایی کوچک را نیز کرایه کرده تا با آن بتواند همراه خانوادهاش از فاجعه بگریزد. از این به بعد جنگ و گریز قهرمانان فیلم با فجایعی که قدم به قدم آنها را تعقیب میکند، آغاز میگردد و لحظه به لحظه عین کلیشههای رایج فیلمهای مشابه، اتفاقات به تصویر کشده میشود.
انصافا باید گفت امریش، صحنههای دیدنی در فیلم «2012» بهوجود آورده که تماشاگر را پشت همین صفحه کوچک تلویزیون و با کیفیت نه چندان مطلوب نسخه ویدئویی، هاج و واج میکند، چه برسد به پرده سینما و با کیفیت بالای صدا و تصویر! اما هر چه زرق و برق تصاویر و حیرت و اعجاب آنها بیشتر و بیشتر میشود، کیفیت فیلمنامه پایین میآید. زلزله عظیم آغاز شده و امریش مکانهای شناخته شدهای را به بینندهاش نشان میدهد که یکایک ویران میگردند، از جمله: مجسمه بزرگ عیسی مسیح برفراز شهر ریودوژانیروی برزیل، کلیسای سن پیترز در واتیکان، پل عظیم گلدن گیت در سانفرانسیسکو، ابلیسک غول پیکر مقابل کاخ سفید در واشنگتن و... . خیابانها و کازینوهای لاس وگاس همچون تکههای یخ روی اقیانوسی از آب شناور میشوند و منطقه بورلی هیلز لس آنجلس مانند غرق شدن تایتانیک به زیر آب میرود. یکی از تماشاییترین لحظات فیلم، جایی است که راهب بودایی بر فراز کوههای سر به فلک کشیده تبت ایستاده و آخرالزمان را نظاره میکند که چگونه امواج آب به ارتفاع بلندی 8-7 هزارمتری کوههای هیمالیا به سویش میآید و او با مراسمی آیینی از آنها استقبال میکند. (به این ترتیب تبلیغ بودیسم که سالهاست در فیلمهای هالیوودی به عنوان تنها دین و مذهب مثبت نمایانده میشود، در فیلم «2012» نیر کاملا خود را نشان میدهد. گویا همچنان امثال دالایی لاما و به قول خودشان انقلاب رنگی از نوع زعفرانی در میان راهبان بودایی برای ایجاد فتنه در تبت و مزاحمت برای حکومت چین، جواب میدهد!) در سکانسی دیگر از فیلم که کشتی عظیم نجات، پیش از روشن شدن موتورهایش در حال برخورد با قله یک کوه است، دستگاههای کشتی، ارتفاع از سطح دریا را 27 هزار پا یعنی حدود 9000 متر اعلام میکنند که یکی از فرماندهان کشتی اعلام میکند، قلهای که در آستانه برخورد با آن قرار دارند، «اورست» است! به جز این صحنههای اعجاب آور، سایر لحظات فرار کرتیس و خانوادهاش از زلزله و آتشفشانی و باران سنگ و امثال آن تقریبا به شیوه فیلمهای حادثهای پرداخت شدهاند که برای هر چه غلیظتر شدن هیجان فیلم، همواره در آخرین لحظات، شخصیتهای اصلی از خطرناکترین حوادث، نجات پیدا میکنند. مثلا در صحنهای که جکسون کرتیس، هواپیما را برای بنزین گیری رها کرده و به دنبال یافتن چارلی فارست (یکی از برنامه سازان انجیلی رادیو که سالهاست فرارسیدن چنین لحظهای را انتظار کشیده و به مخاطبانش بشارت داده و حتی کلیپی نیز در این باره ساخته است) راهی نقطهای صعب العبور در کوهستان نزدیک به محل فرود رفته تا راه نجات از فاجعه را دریابد، در بازگشت برای برداشتن نقشه مکانی که باید به کشتی نجات برسند، در آستانه سقوط به شکاف ایجاد شده توسط زمین لرزه قرار میگیرد ولی درآخرین لحظه، رهایی یافته وخود را به هواپیمای در حال حرکت میرساند. اما در این میان و در بحبوحه نابودی بشریت، فداکاری و ایثار رئیسجمهوری آمریکا (که هواپیمای خود را واگذاشته و در میان مردم میماند تا همراه آنها رنج نابودی را حس کند)، از آن نقاط به اصطلاح گل درشت و شعاری فیلم است که اگر در فیلمهای ایرانی نمایش داده میشد به سختی مورد حملات منتقدان و غیرمنتقدان قرار میگرفت ولی تعجب از منتقدان خارجی است که چندان به این سکانس شعر و شعاری واکنش نشان ندادهاند! رئیسجمهوری، اگرچه خود دستور ساختن کشتی نوح قرن بیست و یکم را داده و به عنوان نخستین منجی، پایههای نجات نسل بشر را بنیاد گذارده! اما شخصا برای نجات خود، از آن استفاده نمیکند و میخواهد همراه میلیاردها نفری که فرصت حضور در آن کشتی را ندارند، بدون هرگونه دفاعی دربرابر فاجعه قرار بگیرد.فاجعهای که با غلتاندن یک ناو هواپیما بر، کاخ سفید را در هم میکوبد.(در برخی از فیلمهای آخرالزمانی مانند:«مگی دو: امگاکد» یا «روز استقلال»، رئیسجمهور آمریکا خود راسا به عنوان منجی وارد عمل شده و مردم را نجات میدهد اما در فیلم «2012» رئیسجمهوری سرنخ نجات را به کسان دیگر سپرده و خود همراه دیگر مردم راهی دیار عدم میشود!) اما نخبگانی که برای اقامت در کشتی نوح قرن بیست و یکم برگزیده شده و با وسایل مختلف راهی مکان حرکت کشتی (واقع در مخفیگاهی کوهستانی در چین) شدهاند، چه کسانی هستند؟ آنهایی را که در فیلم میبینیم: اول؛ گروه کارمندان و همراهان و دار و دسته رئیسجمهوری آمریکا که با هواپیمای ویژه رئیسجمهوری (Air Force One) راهی محل مذکور میشوند. میلیاردر روسی و بچه هایش نیز همراه جکسون کرتیس و خانوادهاش میآیند. دوربین دین سملر (مدیر فیلمبرداری «2012») اعراب ثروتمندی را نشان میدهد که داخل کشتی میشوند، همچنین یک جفت از حیوانات مختلف (به سبک و سیاق کشتی نوح) که توسط هلیکوپترها منتقل میشوند. در یک صحنه ملکه الیزابت دوم را نیز به همراه سگ هایش میبینیم که وارد میشود. اما انبوهی از مردم که از طرق مختلف ماجرای کشتی نجات را شنیده و راهی محل حرکت آن شدهاند در ابتدا برای ورود به کشتی دچار مانع میشوند(شاید جزو نخبگان و منتخبان به شمار نیامده اند) ولی بعدا با فوران نوع دوستی کرتیس و دختر رئیسجمهوری آمریکا! و با به خطر انداختن کلیت کشتی، آنان نیز به داخل راه پیدا میکنند! اما پس از همه فراز و نشیبها و گذشت نزدیک به 140 دقیقه از فیلم، طناب نجات را بالاخره کرتیس میکشد و آخرین حلقه آن را پسرش (که به طور معنیداری نام «نوح» را برخود دارد) رها میکند. که اگر همان حلقه را رها نمیکرد، همه تلاش پدر یعنی جکسون کرتیس نتیجهای نمیبخشید و موتورهای کشتی امکان روشن شدن را نیافته، کشتی با تمام سرنشینانش، منهدم میشد. اما در حالی که کشتی در آستانه برخورد با قله اورست است و طنابهای ضخیمی مابین چرخ دندههای درهای خروجی گیر کرده و امکان بسته شدن کامل آنها را نمیدهد تا موتورها بتواند روشن شود، فداکاری کرتیس و پسرش نوح، بازهم طبق فرمولهای رایج فیلمهای هالیوودی در آخرین لحظات که هیچ امیدی به نجات نمیرود، همه مشکلات را حل میکند! (اگرچه تماشاگر پر و پا قرص این دسته از فیلمها با وجود هیجان زده شدن، اطمینان دارد که سرانجام به اصطلاح «آرتیسته» پیروز شده و نجات پیدا میکند).
پس از پایان فاجعه (که گویا 27 روز سپری شده)، کشتی نجات، آرام برروی آبها شناور است و برای نخستین بار پس از حادثه، سرنشینان به روی عرشه فراخوانده میشوند تا دوران جدید را نظاره کنند. دورانی که با تاریخ 27/1/0 یعنی بیست و هفتمین روز از نخستین ماه سال صفر مشخص شده است. شاید این تئوری نجات نخبگان بشریت در صورت رخداد فاجعه بار واپسین، برای نخستین بار در فیلم «دکتر استرنج لاو» یا «چگونه یاد گرفتم دست از نگرانی بردارم و بمب را دوست بدارم» ساخته استنلی کوبریک مطرح شد که در آن فیلم، شخصیتی دیوانه به اسم دکتر استرنج لاو (با بازی پیتر سلرز) در آستانه فاجعه اتمی، طرحی را ارائه میدهد که تونلهایی در زیر زمین حفر شود تا نخبگان و دانشمندان بتوانند با پناه گرفتن در آن تونلها، از عواقب یک جنگ هستهای به دور مانده و پس از فرو نشستن غبار جنگ (که در آن همه انسانهای روی زمین از بین رفته اند) از تونلها خارج شده و زندگی تازهای را آغاز کنند. شاید در آن سالها متوجه نمیشدیم که چنین تئوری نژادپرستانه و ضدانسانی چه ریشههای عقیدتی و ایدئولوژیکی نزد فرقهای از پروتستانها به نام «اوانجلیسم» دارد که امروز در ادبیات سیاسی دنیا به «مسیحیان صهیونیست» مشهور شدهاند. ولی حال که از زبان رهبران اوانجلیست به طور رسمی درباره آخرالزمان و نبرد آرماگدون و نجات یافتگان آن، میشنویم، در مییابیم، تئوری آن دانشمند دیوانه فیلم «دکتر استرنج لاو» تا چه اندازه به این روایات وحشتناک از سرانجام بشر شباهت دارد. بد نیست به چند نمونه از این روایات نگاهی بیندازیم:گریس هال سل نویسنده کتاب «تدارک جنگ بزرگ» اعتراف میکند، وقتی هال لیندسی از همین رهبران اوانجلیست جملاتی از کتاب خود یعنی «شهر خدا» را در کانال تلویزیونی اوانجلیستها میخواند، هیچ نشانی از رحمت عیسی مسیح در آن مشاهده نمیشد، خصوصا وقتی که این عبارات را بیان میکرد: «...همه شهرهای جهان در جنگ هستهای آخرالزمان ویران خواهند شد، تصورش را بکنید...مسیح زمین را ویران خواهد کرد و مردمانش را خواهد سوزاند. هنگامی که جنگ بزرگ آخرالزمان به چنان نقطه اوجی رسید که تقریبا همه آدمیان کشته شدند، عظیمترین لحظه فرا میرسد و مسیح با نجات دادن مومنان باقیمانده، نوع بشر را از نابودی کامل نجات خواهد داد....» هال لیندسی ادامه میدهد:«...پس از نبرد آرماگدون، تنها 144000 یهودی زنده خواهند ماند و همه آنها چه مرد، چه زن و چه کودک در برابر مسیح سجده خواهند کرد و به عنوان مسیحیان نوآیین، همگی خود به تبلیغ کلام مسیح خواهند پرداخت....» در بخشهایی از تورات نیز به آینده و آخرالزمان اشاره شده که چند عبارت از آن را از نظر میگذرانیم: «در روزهای آخر، مردم از سرزمینهای مختلف روانه کوهی که بلندترین قله دنیا است(اورست) و خانه خداوند برآن قرار دارد، خواهند شد. آنها میگویند:برویم به کوه خداوند که خانه خدای اسرائیل برآن قرار دارد، تا خدا قوانین خود را به ما یاد دهد و ما آنها را اطاعت کنیم زیرا خداوند دستورات خود را در اوشنین(نام دیگر اورشلیم) صادر میکند. خداوند به جنگهای بین قومی خاتمه میدهد. شمشیرها و نیزههای خود را به گاوآهن و خویش و اره تبدیل خواهند کرد و دیگر ملتهای دنیا در فکر جنگ با یکدیگر نخواهند بود.» جری فالول از دیگر رهبران اوانجلیست که چندین سال پیش درگذشت، نیز در یک سخنرانی میگوید: «...همه جهان نابود نخواهد شد زیرا خداوند ما (یعنی عیسی مسیح) به جهان بازمىگردد. نخست، او مىآید و کلیسا را به دست خود مىگیرد. 7 سال بعد، بعد از هارمجدّون، یعنى آن همه سوزى وحشتناک؛ او، درست به همین زمان ما باز مىگردد. در نتیجه زمین نابود نخواهد شد. کلیسا هم با او مىآید، تا در طى هزاران سال، در زمین با مسیح حکومت و سلطنت کند. و سپس آسمانهاى نوین و زمین نوین و ابدیت فرا مىرسد. این است همه آنچه که در آن کتاب درباره هارمجدّون گفته شده و این، البته فقط کلیات مطلب است». گریس هال سل در کتاب «تدارک جنگ بزرگ» از قول یکی از سرکردگان اوانجلیست به نام کلاید درباره آخرالزمان مینویسد: «در پایان هزار سال، زمین کنونی و آسمان کنونی ویران میشوند و زمین و آسمان تازهای خلق خواهد شد؛ و در آن زمین تازه، شهر آسمانی اورشلیم تازهای ساخته خواهد شد، که همه نجات یافتگان همه دورانها در آن خواهند زیست. آن وقت ابدیت آغاز میشود و پس از آن دنباله حوادث دیگر وجود نخواهد داشت. به این ترتیب، ربودگی کلیسا، در این رشته رویدادها، نخستین رویداد خواهد بود. و این رویداد، در هر لحظه ممکن است اتفاق بیفتد». واقعا چه تصویری عیانتر و روشنتر از کشتی نجات و ساکنان درون آن در فیلم «2012» که از فراز امواج چند هزار متری دریا به زمین ویران شده مینگرند، میتواند بیان سینمایی این جملات باشد؟ هال سل در ادامه مینویسد: «...به کلاید گفتم، من نگران جاهای دوردست کره زمین هستم که مردمشان، حتی اسمی هم از عیسی مسیح نشنیدهاند. به همین علت، آیا آنها سزاوار فروافتادن در جهنم ابدی هستند؟» کلاید گفت: «حالا، ما دیگر رادیوی موج کوتاه داریم و در همه گوشههای دنیا میتوانیم پیامهای مسیح را بگیریم. به این ترتیب مردمان بسیار زیادی، فرصتهای فراوانی دارند که از گناهان خودشان توبه کنند و عیسی مسیح را به عنوان نجات دهنده خودشان بپذیرند».
***
در صحنهای از فیلم «2012 » میبینیم که چارلی فارست (همان مجری اوانجلیست رادیویی) برفراز کوهی مشغول موعظه مردم و مواجهه با آخرالزمان است. هموست که نقشه گریز و نجات از آن را برای منتخبین دارد. گریس هال سل در دنباله نوشته هایش در همان کتاب «تدارک جنگ بزرگ» مینویسد: «...کلاید از پیچیدگیهای زندگی، تصور سادهلوحانهای دارد؛ مانند جنگ اتمی، آلوده شدن محیط زیست ما، انفجار جمعیت، گسترده شدن قحطی و گرسنگی، کسری موازنه پرداختهای جهانی، مالیاتهای بیشتر و امنیت کمتر و از اینگونه. برای کلاید، فالول، لیندسی و میلیونها مردم مانند آنها، مساله تنها یک جواب دارد: با مسیح، به راه راست برو و روح خداوند در قلب تو تجلی خواهد کرد؛ و بعد، پیش از آنکه تهدید ویران شدن جهان صورت بگیرد، تو به عنوان یک نفر رستگار شده، از زمین به ملکوت اعلا برده میشوی. به نظر کلاید، نیازی نیست که انسان برای از میان بردن آلودگی محیط زیست شهرهای خودمان یا قحطی و گرسنگی همه گیر در هندوستان و آفریقا کاری بکند. ما نباید نگران گسترش یافتن سلاحهای اتمی در دنیا باشیم. نیازی نیست که سعی کنیم از جنگ میان عربها و اسرائیل جلوگیری کنیم؛ بلکه به جای همه اینها، باید دعا کنیم که این جنگ دربگیرد و همه دنیا را در کام خود بکشد زیرا که این، بخشی از طرحهای آسمانی است!...» لانگ، مدیر تحقیقات انستیتو کریستیک، که یک مرکز پژوهشی مسیحیان، یهودیان و مسلمانان است، در بررسی خود درباره آرماگدون و آخرالزمان از کمک و همکاری لاری جونز، نویسنده و پژوهشگر نیویورکی و فارغ التحصیل دانشگاه کلمبیا برخوردار بود، توضیح میدهد: «یک هواخواه مشیت الهی؛ معتقد به خداشناسی آرماگدون، آدم بنیادگرایی است که کتاب مقدس را همانند یک سالنامه مطالعه و آینده را پیشگویی میکند. هواخواهان مشیت الهی مانند جری فالول، هال لیندسی، پت رابرتسون و دیگر رهبران دست راستی مسیحی، اعتقاد دارند که کتاب مقدس، دومین ظهور نزدیک عیسی مسیح را، پس از یک جنگ هستهای سراسری، بروز فلاکتهای طبیعی، سقوط و فروپاشی اقتصادی و اغتشاشها و بهم ریختگیهای اجتماعی، پیشگویی کرده است. اینان اعتقاد دارند که این رویدادها، باید پیش از دومین ظهور عیسی مسیح، اتفاق بیفتند و معتقد هستند که طرح همه اینها در کتاب مقدس ریخته شده است. مسیحیان نو تولد یافته، پیش از آخرین دوران 7 ساله تاریخ، در وضع جسمانی خود، از صفحه زمین به ملکوت آسمان برده خواهند شد و با مسیح در آسمان محشور خواهند بود. آنان از آن بالا و در امنیت کامل، ناظر و شاهد جنگهای هستهای و بحرانهای اقتصادی و آزمایشهای سخت خداوندی خواهند بود. در پایان این دوران آزمایش سخت خداوندی، این مسیحیان نو تولد یافته، به همراه فرمانده عالی خود عیسی مسیح، بازخواهند گشت، تا در نبرد آرماگدون شرکت کنند، دشمنان خدا را نابود ساخته و سپس هزار سال بر زمین حکومت کنند». این عبارات، بیان همان آخرین تصویر کشتی نوح فیلم «2012» نیست که آرام برروی آبهایی که سراسر کره زمین را پوشانده و گویا(آنچنانکه مسؤولان کشتی میگویند)بر فراز چند هزار متری اروپا شناور است و میرود تا بر ساحلی امن پهلو بگیرد و زندگی جدیدی برای ساکنانش آغاز شود؟
* رئيس انجمن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران