- صبح از خواب بیدار میشویم و احتمالا در انتهای روز خسته میخوابیم. کار میکنیم تا زندگی کنیم، فارغ از اینکه این روال تبدیل شده به زندگی کردن برای کار کردن. گرسنه میشویم و غذا میخوریم و غذا را هضم میکنیم و... باز هم گرسنه میشویم و باز هم غذا میخوریم. شکممان که سیر شد و بیکار شدیم سراغی از زن و فرزند میگیریم. سراغی از زن که گرفتیم باز گرسنه میشویم. خوابآلودگی ما را فرا میگیرد چراکه غذایی که خوردهایم باید هضم شود. هضم که شد باید بیدار شویم و کار کنیم تا زندگی کنیم و... کار میکنیم و... تا میخوابیم و دیگر بیدار نمیشویم. چیزی باقی نمیماند! چیزی بوده که بنا باشد چیزی از آن باقی بماند؟ باقی ماندن؟ چی؟ هیچ...
2- لیلا (نگار جواهریان)، بیک (مهران احمدی)، مادرشان(نیره فراهانی)، محترم (پانتهآ بهرام)، یکتا (باران کوثری)، نامزد لیلا (صابر ابر) و بچهها، همه و همه مشغول زندگی کردنشان هستند و با تمام بدیها و خوبیهای آن کنار میآیند و زندگیشان در جریان است. شرایط خوب نیست ولی ثبات دارد. نادر سیاهدره (مهدی هاشمی) میخورد؛ خیلی میخورد. از هیچ چیز خوردنی هم نمیگذرد و... همه را از دست خودش عاصی کرده، حتی خودش را. کار به جایی میکشد که عمه پیرش (مرضیه برومند) او را به ازدواج دلاکش درمیآورد و... ازدواج نادر با دلاک عمه خانم در ابتدا به بیرون افتادن او از خانه جماعتی که در ابتدا به آنها اشاره شد منجر میشود ولی در ادامه و پس از آنکه خبر میرسد نادر منبع تولید پول است، محبوبیتی شگرف او را دربر میگیرد... نادر میشود منبع تامین رفاه و پول و... طمع به میان میآید، توقعات داشتههای پیشین را غیرقابل تحمل میکند، نامزد بهتر، خانه بهتر، شرایط مهیا برای بچهدار شدن، همسر تازه و چندهمسری و... سرآخر زوال و نابودی و تباهی و... هیچ.
3- بیش از 90درصد از ماهیت وجودی ما همیشه تحتالشعاع کمتر از 10درصد از وجود ماست که یا خودمان به زور به خودمان پیوست کردهایم، یا بوده و ما بیش از حد بزرگش کردهایم تا آن بیش از 90درصد نهچندان متعالی وجود ما را پوشش دهد یا حتی محو کند. «هیچ» درباره نقش پررنگ آن 90درصد در زندگی همهمان است و به طرزی واضح آن را مقابل چشممان به نمایش میگذارد. نادر و دوستان نماینده این 90درصد از ماهیت وجودی ما هستند و ابزار بروز بیرونی این ماهیت در باقی شخصیتهای فیلم.
4- وقتی تصمیم داشته باشید درباره موضوعی صحبت کنید، طرحی را درمیاندازید، فیلمنامه را هم برایش تدوین و تهیه میکنید و پس از آن سراغ ساختن فیلمی میروید، اما وقتی تصمیم میگیرید درباره«هیچ» فیلمی بسازید، چطور باید کارتان را پیش ببرید؟ وقتی سوژه شما هیچ است و وقتی برای نمایش هیچ، هیچ المانی ندارید تا معرف هیچ باشد چطور میخواهید سراغ ارائه فیلمنامه و ساختن فیلم بروید؟ تنها یک راه برای شما باقی میماند و آن کنار هم قرار دادن دستهای از خصوصیات، شرایط و احوالات روحی و موقعیتهای ویژه است در کنار هم، با نقاط مشترکی قابل درک و از پی آن پیوند زدن تمام این خصوصیات و احوالات و موقعیتها با کمک گرفتن از یک تیپ یا شخصیت یا موضوعی که در نقش زنجیر انسجامبخش این مواد ظاهر شود تا فضایی را خلق کنید که با هدف شما برای نوشتن فیلمنامه و ساختن فیلم همراه باشد.
5- یک امر فراواقعی چطور ایجاد میشود؟ مگر نه اینکه خود هیچ هم در نگاه نخست فراواقعی است؟ اصولا همه ما به هست فکر میکنیم، به چیزی که هست و نه به چیزی که نیست و هیچ. حتی وقتی به هیچ فکر میکنیم. پس وقتی به هیچ فکر میکنیم در واقع به امری فراواقعی فکر میکنیم. پس ناخودآگاه سوررئال میشویم. «هیچ» درباره هیچ است. اگر هیچ فراواقعی نباشد دیگر هیچ نیست، بلکه چیزی است که هست. چیزی است که درکش میکنیم. هرچند هیچ را هم میتوان درک کرد، ولی نه با ادبیاتی که امور را به واقعی و غیرواقعی تقسیم میکند، بلکه با ادبیات خاص «هیچ». در ادبیات «هیچ» اگر کسی «6 تا کلیه داشته باشه یا 2تا قلب» یا اینکه «پشت هم کلیه جدید تولید کنه و هی بخوره که کلیه تولید کنه که بفروشه و بخوره و...» غیرواقعی نیست. عین واقعیت است.
6- فیلمنامه «هیچ» را حسین مهکام به همراه خود کاهانی نوشته، نقش «نادر» را مهدی هاشمی بینظیر زندگی کرده است، مهران احمدی و احمد مهرانفر به همراه صابر ابر کاملا به «هیچ» میآیند و پانتهآ بهرام، نگار جواهریان و مرضیه برومند تازگی دارند. این همه کارگردانی عبدالرضا کاهانی را یادآوری میکند و یک افسوس که «هیچ»، هیچ سیمرغی را از آن خود نکرد چراکه بنا به دلایلی (که نمیتوانم درک کنم!) در بخش خارج از مسابقه به فیلم اجازه نمایش داده شده و این یعنی تمایل به دیده نشدن «هیچ». (نوشتن درباره بازیها، فراز و فرودهای فیلمنامه و البته نقد محتوایی «هیچ» در این مجال نمیگنجد ولی در فرصتی مقتضی به آن خواهم پرداخت) «هیچ» را ندیدن همان اندازه مشکل است که دیدن آن. با ندیدن هیچ خیلی چیزها درباره هیچ دیده نخواهد شد. «هیچ» زندگی را جلوی چشم ما میآورد.