رزا آتونبایوا وزیر خارجه سابق قرقیزستان پس از انحلال پارلمان و تسلط نیروهای همپیمانش بر 4 منطقه از 7 منطقه این کشور آسیای مرکزی خود را به عنوان رئیسجمهور دولت موقت معرفی کرد. آتونبایوا از همپیمانان قربان بیک باقیاف در جریان انقلاب گل لاله سال 2005 است که پس از گذشت چند ماه از پیروزی این انقلاب با رئیسجمهور دچار اختلاف شد و از پست وزارتخارجه کنارهگیری کرد. وی زنی است که مردم قرقیزستان به او امید زیادی دارند. دولت جدید خود را مکلف کرده قانون اساسی را دستخوش تغییر کرده و کشور را برای انجام یک انتخابات آزاد طی ماههای آینده هدایت کند. طی درگیریهای روز چهارشنبه و پنجشنبه 75 نفر در قرقیزستان کشته شدند و نخستين مراسم تشییع جنازه این قربانیان روز گذشته (جمعه) در مرکز بیشکک و در میدان آلوتا برگزار شد. میدان آلوتا در نزدیکی کاخ سفید، کاخ ریاستجمهوری واقع است.
قرقیزستان کشوری 5 میلیون نفری است که بسیاری از آن به عنوان قلب آسیای مرکزی یاد میکنند. دولت جدید قرقیزستان اعلام کرده است بزودی درباره برچیده شدن پایگاه هوایی ماناس و خروج نیروهای آمریکایی از این کشور تصمیمگیری میکند. آتونبایوا، رئیسجمهور جدید قرقیزستان از باقیاف خواسته است از پست خود استعفا دهد اما رئیسجمهور باقیاف اعلام کرده تحولات در کشورش براساس قدرت اسلحه پیش رفته و او کماکان رئیسجمهور قرقیزستان است و برنامهای برای استعفا ندارد. اوضاع در بیشکک آرامتر از روزهای گذشته است اما در طول شب جمعه صدای تیراندازی شنیده میشد. ماموران امنیتی جدید اعلام کردهاند در پی ناآرامی شب جمعه کسی در بیشکک کشته نشده است. باقیاف همچنین برای مذاکره با گروههای مخالف خود اعلام آمادگی کرده و خواستار گفتوگو شده است.
ایالاتمتحده و ناتو از ماناس برای انتقال تجهیزات و خدمات به افغانستان استفاده میکنند. قرقیزستان طی 5 سال گذشته اوضاع نابسامانی را پشت سرگذاشته و دیوانسالاری جدید منجر به تشکیل الیگارشی تازهای در این کشور شده است که شریان حیاتی اقتصاد و سیاست قرقیزستان را در دست داشتهاند. نیروهای حامی آتونبایوا تلاش میکنند امنیت و آرامش را به بیشکک بازگردانده و از غارت اموال عمومی توسط سودجویان جلوگیری کنند. «بحران قرقیزستان میتواند عواقب مخربی بر کشورهای همسایه داشته باشد» این مطلب را کارشناس مسائل آسیای مرکزی در مصاحبه با اخبار شبانگاهی رادیو بیبیسی در حالی میگوید که ازبکستان، تاجیکستان و قزاقستان با دقت تحولات همسایه خود را دنبال میکنند. آتونبایوا برای تشکیل دولت جدید و کنترل بر امور خود با 3 چالش اساسی روبهرو است:
1- جلوگیری از بازگشت باقیاف 2- همسوسازی گروههای مخالف با دولت جدید 3- یافتن راهحلی برای خروج از بحران اقتصادی.
سقوط دولت در قرقیزستان را میتوان به پایان طرح انقلابهای رنگی در آسیای مرکزی تعبیر کرد. باقیاف عملا نتوانست به اهدافی که پیش از پیروزی در سال 2005 میلادی از آنها یاد کرده بود دست یابد. قرقیزستان دارای معادن گسترده و ذخایر طبیعی متنوعی است که مدیریت غلط و بیتجربگی مسؤولان آن موجب رکود گسترده و ضربهپذیر بودن اقتصاد آن شده است. اقدامات باقیاف در خفه کردن هر صدای مخالفی با مهر تایید آمریکا همراه بود که این مساله موجب شد اعتراضات و اصلاحاتی که میتوانست موجب تحکیم قدرت باقیاف شود اکنون وی را به ورطه نابودی برساند. براساس گزارشهای موجود افراد مسلح در بیشکک و تالاس مستقر شدهاند تا از غارت اموال عمومی جلوگیری کنند. برخی، تحولات در قرقیزستان را در نتيجه دخالت مستقیم روسیه ارزیابی میکنند تا به کار پایگاه هوایی ماناس آمریکا در خاک این کشور پایان دهند.
یکی از اعضای وزارت خارجه آمریکا به خبرنگاران در این رابطه گفت: «تحولات قرقیزستان رویارويی میان آمریکا و روسیه نیست. روسیه به سرنگونی دولت قرقیزستان کمک نکرده است».
اعزام 150 چترباز ویژه روسیه به قرقیزستان
در حالی که اوضاع قرقیزستان ناآرام است و باقیاف رئیسجمهور برکنار شده این کشور با حضور در شهر زادگاهش تلاش میکند تا با جمعآوری نیرو به قدرت بازگردد، ولادیمیر پوتین، نخستوزیر روسیه با رزا آتونبایوا، رئیس دولت موقت قرقیزشستان تلفنی گفتوگو کرد. پوتین در این مذاکره به آتونبایوا اطمینان داد برای تثبیت قدرت میتواند روي کمک مسکو حساب ویژهای باز کند. این در حالی است که روسیه برای حفاظت از پایگاه نظامیان خود که 400 افسر در آن حضور دارند 150 چترباز نیروهای ویژه را به قرقیزستان اعزام کرده است. برخی بر این باورند که تحولات قرقیزستان کودتای ضدآمریکایی است. مقامات اتحادیه اروپا نیز خواستار بازگشت آرامش به این کشور شدهاند. سخنگوی کاخ سفید نیز اعلام کرده، باراک اوباما تحولات در قرقیزستان را با دقت دنبال میکند و کاخ سفید خواستار روابط سازنده با این کشور است. قربان بيگ باقياف، رئيس جمهور بركنار شده قرقيزستان به خبرگزاري فرانسه گفت: حاضر نيست از كشور خارج شود و كماكان به عنوان رئيسجمهور قانوني به فعاليتهاي خود ادامه خواهد داد. وي تحولات روزهاي گذشته در بيشكك را يك فاجعه خواند.