گروه فرهنگ و هنر:
روز گذشته، مصادف بود با سالروز عروج سیدشهیدان اهل قلم مرتضی آوینی. هنرمند آرام و پویایی که در حین سیر مراحل بالیدن در هنر، محیط پیرامون خود را از نظر دور نداشت و پایه‌گذار «هنر موثر» در برابر «هنر متاثر» شد. آوینی را اگرچه سیدشهیدان اهل قلم نامیده‌اند اما کیست که نداند او در حوزه سینما چه میزان اثرگذار و صاحب ایده بود. کیست که دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی او را تأثیرگذار نداند و کیست که ممزوج کردن تاریخ و هنر با حوادث ایام را در آثار او کتمان کند. آوینی چه آنگاه که قلم در دست می‌گرفت، چه آنگاه که دوربین، اثرگذار بود و بیش از هر چیز دغدغه‌مند یافته‌ها و مکاشفاتش بود، تا بازگوید حقیقتی را که رشحه‌ای از آن را درک کرده و عمری در پی تمامش بود. امروز و 17 سال پس از کوچ او به عالم «حقایق» هنوز جای خالی این سیدهنرمند در میان‌مان محسوس است.
سینمای امروز، موردنظر آوینی نیست
«پژمان کریمی» منتقد سینما با بیان اینکه سینمای آوینی بازتابی از آرمان‌های ملت مسلمان بود، گفت: متاسفانه سینمای ایران در این روزگار، مورد نظر این شهید بزرگوار نیست. وی درباره دغدغه‌های شهید آوینی در سینما، می‌گوید: دیدگاه و دغدغه‌های شهید مرتضی آوینی در کتاب «آینه جادو» و آثار مستند این شهید بزرگوار هویداست. کریمی می‌افزاید: شهید آوینی سینمایی را ملی می‌دانست که بازتابی از آرمان‌های ملت مسلمان باشد. او این نوع سینما را ارج می‌نهاد. وی در ادامه درباره اینکه اگر این شهید بزرگوار زنده بود دیدگاهش درباره آثار سینمایی و تلویزیونی چه بود، گفت: متاسفانه سینمای ایران در این روزگار مورد هدف این شهید بزرگوار نیست چرا که امروزه ما شاهد آثار سخیف بسیاری هستیم به طور مثال: ترسیم عشق‌های مثلثی، یا قضاوت‌های سیاسی، کج سلیقگی‌ها و... که طرح این مباحث ایده‌آل‌های شهید آوینی نبود. به نظر من باید ظرفیت‌ها را بالا برد و در کنار آن به تبیین سینمای آرمانی در رسانه‌ها پرداخت که بستر سازی این مهم از جمله ایده‌آل‌های شهید آوینی بود.
تبیین چرایی انقلاب در وادی هنر
حسین قنادیان، رئیس سازمان بسیج هنرمندان نیز در این زمینه معتقد است: هنگامی که انقلاب اسلامی در ایران رخ داد، در‌های جدیدی از اندیشه، زیبایی‌شناسی و تجربه به روی مردم گشوده شد و این فتح باب جهانیان را با مسائل نو و تازه‌ای آشنا کرد که لازم بود ابعاد آن تبیین شود. وی با بیان اینکه هنر انقلاب اسلامی یکی از ابعادی است که نیاز به تعیین مصادیق و تشریح تئوریک داشته و دارد، تصریح کرد: طبیعی است که انقلاب مانند جنبه‌های اقتصادی و فناوری خود دارای دستاوردها و دیدگاه‌های هنری خاص خود باشد. قنادیان در تشریح هنر انقلابی به بیانات معمار کبیر انقلاب حضرت امام خمینی(ره) اشاره كرد و افزود: حضرت امام(ره) چند شاخصه را برای هنر انقلاب ذکر فرمودند که شامل زیبایی، پاکی، کوبندگی اسلام آمریکایی و صیقل دهنده اسلام ناب محمدی است. این هنر مایه تحولی است که در میان انسان‌ها تصور نوینی از زیبایی و ارزش‌ها به وجود می‌آورد و بحق شهید آوینی نماد این تحول هنری انقلاب اسلامی است که با همه سوابقی که قبل از انقلاب داشته به طرف ارزش‌ها جذب شد و به جای زیبایی‌نمایی‌های رایج با سفر به بشاگرد، سیستان، ترکمن صحرا و ساختن مستندهایی مانند «خان‌گزیده‌ها» سعی کرد که در تبیین ابعاد چرایی انقلاب اسلامی در وادی هنر قدم گذارد یا در طراحی سبک مستند روایت فتح هنر مقاومت را آب و رنگ هنری تازه‌ای بخشد.
تعالی فرهنگ با توجه به ارزش‌ها
حسن معظمی، سخنگوی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران نیز با اشاره به اینکه آوینی اگر بود ضعف‌های امروز تلویزیون و سینما او را آزار می‌داد، گفت: سید، رشد و تعالی فرهنگ و هنر را در کنار توجه جدی به ارزش‌ها و پررنگ کردن آنها در قالب تولیدات جذاب و محتوایی در فرمت تلویزیون و سینما طلب می‌کرد. معظمی درباره دغدغه‌های شهید آوینی، اظهار داشت: شهید سیدمرتضی آوینی که از او به عنوان سیدشهید اهل قلم یاد می‌شود همواره دغدغه فرهنگ و احیای ارزش‌ها از طریق زبان هنر و بویژه زبان تصویر را داشت. وی در ادامه افزود: سیدمرتضی، فرهنگ اصیل را با زبان ارزش‌های مورد احترام جامعه، هویت‌یابی و پی‌جویی می‌کرد و سینما بویژه مدیوم سینمای مستند را برای بیان دغدغه‌های خود انتخاب کرد. عضو شورای مرکزی انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در ادامه افزود: مرتضی رفت اما یاد، تفکر و آثارش جاودانه در عرصه قلم و تصویر به یادگار می‌ماند. این منتقد در ادامه گفت: سید، رشد و تعالی فرهنگ و هنر را در کنار توجه جدی به ارزش‌ها و پررنگ کردن آنها در قالب تولیدات جذاب و محتوایی در فرمت تلویزیون و سینما طلب می‌کرد.
با مردم حرکت می‌کرد
حسین سلطان‌محمدی دیگر عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران هم گفت: اگر شهید آوینی زنده بود، قطعا منتقد تصویر نادرست جامعه در آثار سینمایی و تلویزیونی ما بود. وی درباره سینمای مردمی و دیدگاه شهید مرتضی آوینی، اظهارداشت: شهید آوینی سبک مستند جنگی داشت که بعدها سینمای اشراقی نامگذاری شد. شهید آوینی در این زمینه ویژگی‌های منحصر به فردی داشت. به طور مثال دوربین حکم ناموس را داشت، آمیخته می‌شد و به همه آدم‌ها احترام می‌گذاشت به زبان دیگر دوربین آوینی چشمی بود که وقایع را می‌دید و برشی صحیح از آدم‌ها را انتخاب می‌کرد. این منتقد در ادامه افزود: او جامعه را درست و ساده می‌دید، براساس آن متن می‌نوشت و صحیح انتخاب می‌کرد، این نگاه ماندگار است. وی گفت: اگر ذره‌ای غل و غش در این موضوع ایجاد شود آن را دچار خدشه می‌کند اما «آوینی» یک معمار بود؛ معماری ایرانی که قواعد را خوب می‌شناخت و با نگاه خود به جامعه متمرکز می‌شد و از همه مهم‌تر اینکه او مرتبا مطالعه داشت و با مردم حرکت می‌کرد.