امير گودرزي:
هر سال که می‌گذرد تفریح برای پایتخت‌نشینان سخت‌تر معنی می‌شود و ساکنان این شهر خوابگاهی اگر دست و دلشان به تفریح برود، آن را در خوردن یک وعده غذای فوری، پاساژگردی و پرسه زدن با اتومبیل خلاصه می‌کنند. در چنین اوضاع و احوالی با نگاه اول فکر کمبود فضاهای تفریحی و ضرورت گسترش آنها به ذهن می‌آید اما در شرایطی که تفرجگاه‌های تهران در حال تعطیلی است یا مجالی برای استفاده کامل از آنها وجود ندارد، تکاپوی شهرداری در این زمینه با ابهامات زیادی همراه می‌شود. این روزها که دیگر از سرمای زمستان خبری نیست و خورشید هم دیر‌تر غروب میکند، تفریح و گردش‌های چند ساعته بیشتر تهرانی‌ها را وسوسه میکند. گاهی بیرون رفتن از خانه و خوردن شام یا حتی چای در کنار طبیعت مصنوعی پارک‌ها برای همشهریان ما راضی‌کننده است اما همین مجال هم در بسیاری مواقع فراهم نمی‌شود. «کجا برویم؟» این نخستین سوالی است که در ذهن آنهایی که وسوسه سپری کردن اوقات بیکاری بیرون از خانه را دارند، شکل می‌گیرد و در بسیاری مواقع همین سوال ساده آنها را از یک هواخوری دم‌دستی محروم میکند. جالب است هنگامی که ما می‌خواهیم برای سفر به شهرهای دیگر برویم به هر سختی که شده اطلاعات کامل از محل‌های دیدنی و اماکن تفریحی و تفرجگاه‌های آنها به دست می‌آوریم اما پس از زندگی ده‌ها ساله در تهران هنوز نمی‌دانیم عصر یک روز بهاری کجا می‌شود به هواخوری رفت. بخشی از این مشکل به تهرانی‌ها و بخشی دیگر به مدیران شهری بازمی‌گردد. با وجود اینکه شهر تهران پتانسیل‌های مناسبی برای تفرج پایتخت‌نشینان دارد اما مسؤولان شهرداری آنطور که باید نتوانسته‌اند از این ظرفیت‌ها بهره بگیرند.
چیتگر
از غرب تهران و پارک چیتگر شروع کنیم. این پارک با مساحت تقریبی 950 هکتار از قدیم، مرکزی برای گذراندن اوقات فراغت ساکنان شهر تهران بوده اما به دلایل مختلف مثل عدم استقرار کاربری‌های تفریحی مناسب و برخی مشکلات امنیتی، بهره‌برداری دائمی از آن میسر نبوده است. پارک چیتگر از مراکز مهم دوچرخه‌سواری در غرب تهران است که همه روزه و بویژه در فصل تابستان پذیرای تعداد زیادی از مشتاقان ورزش دوچرخه‌سواری و طالبان گذران استراحت در سکوت و آرامش طبیعت است که از همه جای تهران به آن روی می‌آورند. در حال حاضر مراجعان به پارک می‌توانند اتومبیل شخصی خود را بدون محدودیتی در محوطه پارک متوقف و در پایان نیز با خودروی شخصی دوباره آنجا را ترک کنند. در برخی روزهای هفته فشردگی و راهبندان خودروها در خیابان‌های داخل پارک به حدی می‌رسد که برای بسیاری از مراجعان مشکل‌آفرین می‌شود. ازدحام، سروصدا، آلودگی هوا و مشاهده رانندگانی که سعی دارند به هر صورت ممکن اتومبیل خود را در لابه‌لای درختان و فضای سبز اطراف خیابان‌ها پارک کنند، منظره‌ای را به وجود می‌آورد که کمترین نشانی از آرامش و سکوت در آن مشاهده نشده و بالعکس نمود یک توقفگاه عظیم خودرو را به خود می‌گیرد. در این بین امکان برخورد خودروها با افراد پیاده، کودکان و سالمندان نیز بسیار زیاد است. در چنین شرایطی اعمال مدیریت درست و تجهیز این محل به پارکینگ طبقاتی و ایجاد خط اتوبوس و وسایل نقلیه عمومی به داخل پارک می‌تواند این مشکل را برطرف کند. همچنین ضرورت ایجاد فضاهای ویژه کرایه دوچرخه، فضاهای ویژه برای فروش دوچرخه و لوازم جانبی آن، فضاهای تجاری مانند سوپرمارکت، فضاهای تجاری ویژه ارائه مایحتاج و مواد غذایی گردشگران پارک چیتگر مانند گوشت، میوه،تنقلات و... بشدت احساس می‌شود.
دریاچه آزادی
در غرب تهران محل‌های تفریحی زیبای دیگر هم وجود دارد که برخی از آنها دیگر قابل استفاده نیستند؛ مثل دریاچه آزادی. چند سالی است طبیعت زیبای این دریاچه با سوء مدیریت به شکل جبران‌ناپذیری تخریب و استفاده از این طبیعت استثنایی برای تهرانی‌ها به خاطره‌ای تبدیل شده است. قلع و قمع بی‌رویه درختان، عدم لایروبی دریاچه، رسیدگی نکردن به بهداشت محیط و... کار را به جایی رساند که در‌های این تفرجگاه زیبا روی تهرانی‌ها بسته شد.
جنگلی پردیسان
بوستان جنگلی پردیسان، یکی از بوستان‌های بزرگ و مشهور شهر تهران است. این بوستان که در شمال غربی تهران واقع است، از سمت شمال به بزرگراه همت و محله شهرک غرب، از سمت خاور به بزرگراه شیخ فضل‌الله نوری، از سمت باختر به مسیل رودخانه پونک و از سمت جنوب به بزرگراه حکیم محدود می‌شود. بزرگراه یادگار امام در راستای شمالی- جنوبی، این بوستان را به 2 بخش تقسیم میکند که پیوند آنها به وسیله 2 پل برقرار شده است. از امکانات این بوستان میتوان به موزه تنوع زیستی، موزه آب و باغ‌وحش اشاره کرد. ساختمان سازمان حفاظت محیط زیست ایران نیز در قسمت جنوبی این بوستان قرار دارد. وجود موزه تنوع زیستی با انواع حیوانات و حشرات تاکسیدرمی شده و بعضا زنده، یکی از جذابیتهای این پارک جنگلی است. به علت وجود چندین بزرگراه در اطراف پارک جنگلی پردیسان، استقبال زیادی برای استفاده از این پارک پدید آمده و بیشتر روزهای هفته و بویژه روزهای تعطیل مردم برای استفاده از این پارک رهسپار شمال غرب تهران می‌شوند. نزدیکی این بوستان به میدان صنعت (میدان شهرک غرب) نیز عاملی دیگر برای افزایش استقبال از این مکان گردشگری است. هوا کردن بادبادک از تفریحات شهروندان در این پارک است و به نظر می‌رسد جمعیت زیادی که روزهای آخر هفته برای رهایی از زندگی روزمره دست به دامان این پارک می‌شوند نیاز به امکانات دیگری هم دارند که تاکنون نادیده گرفته شده است.
سرخه‌حصار
در شرق تهران پارک سرخه‌حصار با 9380هکتار مساحت وجود دارد که به جز بخش شمال شرقی آن تمام این ناحیه تحت کنترل و حفاظت سازمان محیط زیست است. رودخانه جاجرود در این ناحیه جریان دارد و پس از سد لتیان در حاشیه منطقه جریان پیدا میکند و در شهرک پارچین از منطقه خارج می‌شود. راه‌های ارتباطی این ناحیه یکی جاده خجیر است که از دوراهی زرشکی منشعب می‌شود و تا خجیر ۱۴ کیلومتر است و دیگری جاده قصر فیروزه است. در این پارک از کل و بز، قوچ و میش البرز مرکزی، آهو، گراز، پلنگ، کفتار،روباه قرمز گرفته تا پستانداران دیگری مانند شغال، گربه وحشی، گورکن، تشی و خرگوش وجود دارد. پرندگانی را هم که میتوان در این پارک دید، حواصیل خاکستری،حواصیل شب، بوتیمار، اگرت بزرگ، سرسبز، اردک ارده‌ای، خوتکا، اردک نوک‌پهن، فیلوش ،عقاب ماهیگیر، کورکور، قرقی، طرلان، عقاب طلایی، عقاب شاهی، سارگپه، کرکس، دال سیاه، دلیجه، بالابان، بحری، شاهین و آبچلیک هستند. همچنین خزندگانی چون مارکرمی، کورمار دوسر، مار آتشی، مار پلنگی، ماردستی ، مار آبی، مارشتری، شترمار، یله مار، تیرمار، سوسن مار، افعی شاخدار ایرانی و افعی کوفی در این پارک به چشم می‌خورند. در واقع طبیعتی را در این پارک میتوان دید که شاید برای دسترسی به آن مجبور باشیم ساعت‌ها از تهران فاصله بگیریم اما نبود امنیت کافی و امکانات رفاهی موجب شده استفاده از این پارک جنگلی هم بدرستی برای شهروندان امکان‌پذیر نباشد.
تهران، شهر بوستان‌ها
لويزان:
بوستان جنگلی لویزان با وسعتی معادل 100/1 هکتار که بیشتر تفریحی است از شمال به قوچک، از جنوب به شمس‌آباد، از غرب به ده لویزان و از شرق به پادگان خاتم‌الانبیا محدود می‌شود. پارک لویزان از گردشگاه‌های بزرگ استان، بویژه شهر تهران است.
جنگل وردآورد:
پارک جنگلی وردآورد با بيش از يك هکتار وسعت، دومین پارک جنگلی بزرگ استان است که در محدوده کوه‌های وردآورد در حد فاصل اتوبان کرج و پادگان سپاه قرار دارد.
مجموعه ارم:
مجموعه پارک ارم با 70 هکتار وسعت در 5 کیلومتری غرب شهر تهران در کنار بزرگراه تهران - کرج واقع شده که شامل 2 لوناپارک با 28 نوع وسیله بازی و تفریحی جهت کودکان و بزرگسالان است. دریاچه پارک با 8 هکتار وسعت دارای امکانات قایقرانی است که جهت مسابقات قایقرانی و اسکی روی آب نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این پارک تنها پارکی است که در طول سال به مراجعه‌کنندگان سرویس ارائه می‌دهد.
جمشیدیه:
از زیباترین و دیدنی‌ترین پارک‌های تهران بزرگ است و با مساحتی حدود 10 هکتار در انتهای خیابان شهید باهنر واقع شده و از شمال به کوه کلک چال، از جنوب به باغ دولو از شرق به خیابان جمشیدیه و از غرب به جاده کلک چال محدود است.
نیاوران:
این پارک با مساحتی حدود 63هزار مترمربع در ابتدای خیابان شهید باهنر واقع شده است. در این پارک پله‌های متعددی وجود دارد که از مشخصات ویژه پارک محسوب می‌شود. آبنماهای بزرگ این پارک جلوه‌ای ویژه از پارک را به نمایش می‌گذارد.
ساعی:
محل این پارک در سال 1324 توسط مرحوم مهندس کریم ساعی جنگلکاری شده و در اختیار وزارت کشاورزی قرار گرفت. سپس با گسترش شهر تهران، این بخش به سازمان پارک‌های شهرداری واگذار شد و از سال 1341 به عنوان پارک مورد بهره‌برداری قرار گرفت. این پارک با وسعت 120هزار و 82 متر یکی از پارک‌های زیبای تهران به شمار می‌آید.
ملت:
این پارک 34 هکتار مساحت دارد و در خیابان ولیعصر(عج) واقع شده است. پارک ملت از 2 بخش تشکیل شده است: بخش اول در سال 1347 ساخته شد و بخش دوم بر پایه طرح یک پارک‌ساز انگلیسی و با الهام از پارک‌های آن کشور روی تپه‌های غربی ادامه یافت. این پارک دارای 16 زمین بازی برای کودکان، زمین دوچرخه‌سواری به طول 500 متر، زمین والیبال و تنیس، امکانات قایق‌سواری و وسایل ورزشی است.
قیطریه:
این پارک دارای بافتی جنگلی است و با مساحتی حدود 103هزار مترمربع در انتهای خیابان قیطریه واقع شده است. فضای گلکاری و چمن‌کاری این پارک در کنار درختان انبوه و قدیمی، جلوه و فضایی خاص را در دل شهر پدید آورده است. استخر قدیمی پارک به شکل هندسی نامنظم و با نرده‌هایی که اطراف آن را احاطه کرده‌اند، از قسمت‌های دیدنی این پارک است.
دانشجو:
این پارک در تقاطع خیابان ولیعصر- انقلاب و در کنار تئاتر شهر قرار دارد و با مساحت 32هزار مترمربع از دیگر پارک‌های زیبای شهر تهران است. چند آبنمای زیبا و زمین‌های بازی کودکان از ویژگی‌های این پارک محسوب می‌شود.
کودک:
این پارک با مساحت 32 هزار و 553 مترمربع در شهرک غرب و جنب ایران زمین واقع شده و زمین بازی کودکان و استخر از امکانات موجود در این پارک است.
آزادگان:
این پارک با مساحت 112 هکتار در جنوب شهر تهران قرار دارد. در کنار این بوستان علاوه بر پارک آبی آزادگان در قسمت شرقی بزرگ‌ترین پارک شهری با نام بوستان پامچال به مساحت 52 هکتار که با یک پل ارتباطی براحتی به این بوستان متصل می‌شود، قرار گرفته است.
جنگلی افرا:
بوستان جنگلی افرا با مساحت 66 هکتار در میدان جهاد در منطقه 19 تهران قرار دارد. این پارک از 3 کیلومتر باغ راه، زمین فوتبال، زمین چمن چندمنظوره، زمین بازی کودکان و 6هزار متر باغچه برخوردار است.
غدیر:
بوستان غدیر به مساحت کل 8 هکتار در شمال شرق تهران واقع شده و از شمال به محدوده محله شمیران نو، از شرق به خیابان هنگام، از غرب به پادگان نیروی دریایی و از جنوب به منطقه 2 اتوبوسرانی محدود شده است.
شطرنج:
پارک شطرنج با مساحت 3 هزار و500 مترمربع در خیابان آجودانیه واقع در خیابان دارآباد واقع شده است.
المهدی(عج):
پارک المهدی با مساحت 500/65 متر مربع در جنوب شرقی میدان آزادی تهران قرار دارد. در این پارک وسایل بازی کودکان، وسایل ورزشی و امکان قایقرانی مهیاست.
لاله:
یکی از بزرگ‌ترین پارک‌های شهر تهران؛ پارک لاله واقع در بلوار کشاورز است. همجواری پارک لاله با موزه‌های هنرهای معاصر و فرش ایران، هتل لاله و... و کاربری تفریحی و گذران اوقات فراغت، آن را به عنوان یک مرکز شاخص معرفی میکند.
آيت الله طالقانی:
پارک عباس‌آباد یا طالقانی روی تپه‌های عباس‌آباد که پارک جنگلی است با پوششی از یونجه، ژونی، درختچه‌های زینتی و...، چشم‌انداز بدیعی را در شمال شرق تهران به وجود آورده و بر قسمت‌های وسیعی از تهران مسلط بوده و به دلیل دوری از مناطق مسکونی بویژه روزهای تعطیل برای تفریح و استراحت گروهی که وسیله نقلیه دارند مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.
بعثت:
پارک بعثت در جنوب تهران با مساحت حدود 53 هکتار ایجاد شده و از سال 1352 مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. پارک بعثت دارای 2 دریاچه پرورش ماهی، قایقرانی و آبیاری پارک است، دریاچه جزیره‌ای را دربرگرفته که لانه‌های پرندگان در آن جای گرفته و محل اجتماع و پرورش اردک و غاز است.
جنگلی کوی نصر:
این پارک در انتهای کوی نصر (گیشا) با مساحت 520 هزار مترمربع به جهت آنکه در ارتفاعات واقع شده یکی از مناسب‌ترین گردشگاه‌های شهر تهران است. همچنین باید به پارک جنگلی وردآورد، پارک سوهانک، پارک جنگلی غزال و پارک جنگلی توسکا هم اشاره کرد. تهران اگر از نظر فضای تفریحی غنی نباشد، فقیر هم نیست اما سوء مدیریت موجب شده این فضاهای متنوع به درستی قابل استفاده نباشد. مدیریت شهری در سال‌های گذشته به قدری خود را سرگرم ساختن تفریحگاه‌های جدیدی مثل بوستان آب و آتش و بوستان نهج‌البلاغه کرده که این مسؤولیت را از یاد برده است.