شناخت مخاطب در عرصه رسانه از آن دسته مباحثی است که درباره‌اش بسیار گفته و نوشته‌اند اما همچنان جای کار دارد. سرعت روز‌افزون تکنولوژی و دنیای رسانه‌ها و متعاقب آن فراگیری و جهانی شدن مضامین و بحث‌ها در رسانه‌ها بویژه رسانه‌های دیداری به گونه‌ای است که دیگر مخاطب نه مخاطب منطقه و کشور و قاره‌ای خاص که باید مخاطب جهانی فرض شود. البته صاحبان رسانه به واسطه همین تاثیر‌پذیری و وقوف از قدرت تاثیرگذاری بنگاه‌های خود، در شکل‌گیری جریان‌های فکری، اجتماعی، سیاسی، تجاری و فرهنگی نقش بسزایی ایفا می‌کنند. رسانه‌های جمعی بویژه نوع بصری آن مثل سینما و تلویزیون، علاوه بر کارکردهای هنری و سرگرمی دارای تاثیرات اجتماعی و رفتاری هم بر مخاطب هستند و اساسا کارکرد آموزشی و فرهنگسازی نیز بهواسطه همین قدرت برای این رسانه‌ها متصور می‌شود، اما تلویزیون نه فقط در قیاس با دیگر رسانه‌ها حتی نسبت با سینما که دارای وجوه بصری هست نیز دامنه و عمق بیشتری روی مخاطبان و شکل‌گیری افکار و رفتار عمومی در جامعه دارد. امروزه جامعهشناسان و روانشناسان اجتماعی و متخصصان علوم ارتباطات با تحقیقات گستردهای که درباره این مساله داشتند، تلویزیون را یک ابزار بزرگ و قدرتمند در فرآیند شکل‌گیری و بسط فرهنگ و خردهفرهنگهای مختلف در سطح جامعه میدانند که گاه تاثیر آن از نهادهای آموزشی مثل مدرسه و دانشگاه نیز افزون‌تر است. بیهوده نیست که به تلویزیون جعبه جادو میگویند. واقعا این جعبه سحرآمیز دارای این قدرت است که جمع زیادی از انسانها و مخاطبان را تحت تاثیر خود قرار دهد و آنها را مطابق سلایق، انگارهها و ارزشهای خویش متحول سازد. بر این اساس حساسیت در چنین رسانه‌ای با وجود ماهواره‌ها و هجوم فرهنگ‌های بیگانه هر روز بیشتر می‌شود. نیاز مخاطب و آنچه او بدان علاقه‌مند است و نحوه تاثیرگذاری بر جامعه‌ای که او عضوی از آن است جزو اولویت‌های رسانه‌ها قرار می‌گیرد و سیاستگذاران و مدیران اجرایی به فراخور همین خواسته‌ها برای تامین خوراک فکری و روحی مخاطبان وارد رقابتی سخت برای جذب مخاطب و در واقع جریان‌سازی‌های مرسوم می‌شوند. در دنیای کنونی بویژه با قدرت رسانه‌ها و بنگاه‌های خبری، درک مخاطب، شناخت نیاز او و آنچه در هر برهه از زمان باید به عنوان خوراک فکری برای او تهیه شود اهمیت داردكه تنها و به نظر منطقی‌ترین راه برای پیشبرد اهداف آن نهاد است. با توجه به این رویکرد عمومی و فراگیر، راه برخورد برای تاثیر سوء این هجوم می‌تواند بازیابی همه آنچه باشد که تحت عنوان فرهنگ و هویت ملی و دینی طبقه‌بندی می‌شود. به همین دلیل سال‌هاست که شبکه‌های مختلف مـاهواره‌ای، سایت‌های اینترنتی و حتی رسانه‌های نوشتاری درصددند با رویکردی آرام و به تدریج درون فرهنگ‌های اصیل رخنه کرده و به قولی جهانی شدن در عرصه فرهنگ را نه از راه زور و با اعمال فشار که به شیوه‌ای اصیل و کاملا فرهنگی وارد بازار جهانی کنند. نحوه زندگی، محصولات متفاوت با پخش و اکران فیلم‌ها، ساخت و تولید سریال‌ها و... بی‌آنکه مخاطب متوجه شود کم‌کم صادر شده و در زندگی او رخنه می‌کند. احتیاج‌های کاذب به بسیاری از تجملات و اصولا تجمل‌گرایی، زرق و برق و راحتی در زندگی حتی در تبلیغ‌ها و آگهی‌های بازرگانی ما نیز ردپایی از همین تهاجم و رخنه دارد و نه تنها در کشور ما که در دیگر کشورها نیز تاثیر مدنظر سازندگان را در درازمدت گذارده و همچنان می‌گذارد. گرته‌برداری از مسابقات و برنامه‌های موفق و به اصطلاح ایرانیزه کردن آنان به نحوی که بتواند با مخاطب داخلی ارتباط برقرار کند خود گواه این تاثیر است، ادامه این رویکرد بی‌شک رشد افراد مستعد و خلاق را دچار خلل کرده و ذهن بـرنامه‌سازان و طراحان برنامه را به سوی ساخت برنامه‌هایی سوق می‌‌دهد که دست‌کم اگر نگوییم تکراری، چندان بدیع و خلاقه نیست و مهم‌تر از اینها مخاطب را با بحث هویتی و فرهنگی روبه‌رو نمی‌کند یا آن‌طور که شایسته است مخاطب را درگیر مسائل جدی‌تر و عمیق‌تر نمی‌سازد. بدیهی است در میان برنامه‌ها و آیتمهای مختلف تلویزیونی سریال‌های داستانی و طنز بیشترین حجم مخاطب را به خود اختصاص میدهند و چگونگی ساخت این آثار و مضامین و درونمایه آنها در حد یک سرگرمی باقی نمیماند، بلکه به دنیای ذهنی و زندگی خصوصی و شخصی مخاطبان نفوذ کرده و آن را به نفع خویش مصادره می‌کند. شاید در ظاهر پخش یک سریال تلویزیونی حتی آنها که پرمخاطب هستند و به اصطلاح سر و صدا می‌کنند بعد از مدتی به فراموشی سپرده شوند، اما تاثیرات روانی و اجتماعی آن در ضمیر ناخودآگاه افراد و جامعه باقی میماند و به کارکرد خود تداوم میبخشد، از این رو است که بسیاری از فرهیختگان و اندیشمندان معتقدند سریال‌های تلویزیونی بویژه در 2 دهه اخیر و پس از پایان جنگ تحمیلی در ترویج مصرفزدگی و تجمل‌گرایی نقش زیادی داشته‌اند بهطوری که برخی از آنان تلویزیون را در مقام یک دستگاه تبلیغاتی در رواج فرهنگ و الگوهای سرمایهداری متهم می‌کنند. چهبسیار مدها یا نیازهای کاذب و سبکهای لوکس زندگی كه بهواسطه تولید و پخش این نوع سریال‌ها به فرهنگ عمومی جامعه تزریق شده و سطح مطالبات مردم بویژه نسل جوان را از رفاه و شیوه زندگی بالا برده است و صد البته که مناسب ما و جامعه ایرانی و اسلامی ما نیست. در این راستا نقش برنامه‌سازان سخت‌تر و سخت‌تر شده و چه خوشگوار است که در ساخت برنامه‌ها بویژه سریال‌های تلویزیونی از هر حیث مراقب باشیم تا در آینده شاهد پیامدهای خوب آن باشیم.