۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۱:۲۷

عراق و مرحله دشوار تشکیل دولت

به‌رغم آشکار شدن نتایج نهایی انتخابات پارلمانی عراق، رایزنی برای انتخاب یک نخست وزیر مورد قبول همه طیف‌های عراقی همچنان ادامه دارد. دشواری انتخاب یک نخست وزیر بر اساس برآیند انتخابات پارلمانی از آنجا ناشی می‌شود که آمریکا و برخی کشورهای عرب منطقه در صدد اعمال نفوذ روی ترکیب کابینه آینده عراق هستند. اگر چه قانون اساسی عراق رهبر ائتلاف برنده انتخابات را مسؤول تشکیل کابینه می‌داند اما ایاد علاوی به دلیل اینکه از مقبولیت مردمی برای احراز پست نخست‌وزیری برخوردار نیست با مشکل جدی برای ائتلاف با دیگر احزاب سیاسی مواجه است. ائتلاف العراقیه از مجموع 325 کرسی پارلمانی عراق، 91 کرسی به‌دست آورده و برای تشکیل کابینه نیازمند 72 کرسی دیگر است. ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری‌مالکی 89 کرسی احراز کرده که در مرتبه بعدی قرار دارد اما نوری‌مالکی برای باقی ماندن در پست نخست وزیری به 74 کرسی دیگر نیاز دارد. چانه زنی رهبران احزاب سیاسی با نوری‌مالکی و ایاد علاوی برای گرفتن امتیاز آغاز شده اما به نظر می‌رسد اوضاع سیاسی عراق آنچنان پیچیده است که تشکیل یک کابینه وحدت ملی نیاز به زمان زیادی دارد. آمریکا و عربستان ترجیح می‌دهند تا ایاد علاوی بدون دادن امتیاز زیادی به احزاب شیعه و از رهگذر ائتلاف با کردها و سنی‌های عراق و دیگر احزاب کوچک، دولت قدرتمندی تشکیل دهد. برخی رهبران احزاب شیعه عراق که از عملکرد سیاسی و امنیتی نوری‌مالکی رضایت ندارند، شخصیت‌های دیگری مانند ابراهیم الجعفری، حسین شهرستانی، ابو‌بلال الادیب و احمد الچلبی را برای پست نخست وزیری پیشنهاد کرده‌اند اما آمریکا با هیچ یک از این شخصیت‌ها موافق نیست. کردها نیز درباره انتخاب نخست وزیر دچار اختلاف نظر شده‌اند به‌گونه‌ای که حزب دموکرات به رهبری مسعود بارزانی تمایل بیشتری به ایاد علاوی دارد در حالی که اتحادیه میهنی کردستان به رهبری جلال طالبانی گرایش بیشتری به نوری‌مالکی دارد. ائتلاف کردستان عراق در مجموع 43 کرسی به‌دست آورده وبا وجود بروز شکاف در دیدگاه سیاسی رهبران کردستان عراق، این ائتلاف نمی‌تواند در تعیین نخست‌وزیرآینده نقش فوق‌العاده‌ای ایفا کند زیرا دچار دودستگی شده است. اهل سنت نیز که در اقلیت قرار دارند وتمایل بیشتری به ایاد علاوی دارند نقش تاثیرگذاری در انتخاب نخست‌وزیر نخواهند داشت زیرا حتی در صورت ائتلاف با ایاد علاوی نمی‌توانند یک فراکسیون 163 نفره را برای انتخاب نخست وزیر تشکیل دهند. قانون انتخابات عراق صراحت دارد، هر ائتلافی که بتواند نصف به‌علاوه یک از مجموعه کرسی‌های پارلمان را به‌دست آورد می‌تواند نخست وزیر را تعیین کند در غیر این صورت باید از رهگذر ائتلاف با دیگر احزاب یک دولت وحدت ملی تشکیل دهد. لذا عراق که در شرایط بسیار دشوار امنیتی انتخابات را برگزار کرد اکنون با مرحله به مراتب دشوار‌تری مواجه است که بدون همدلی وهمراهی رهبران احزاب سیاسی امکان برون رفت از وضع فعلی وجود نخواهد داشت. در شرایط فعلی دخالت پشت پرده آمریکا وعربستان در مسائل داخلی عراق این کشور را با یک چالش پیچیده سیاسی مواجه ساخته و طولانی شدن خلأ سیاسی ناشی از تفاوت دیدگاه رهبران احزاب سیاسی برای انتخاب نخست وزیر، عراق را با یک بحران امنیتی روبه‌رو می‌سازد. عراق اکنون در مرحله گذر از یک تجربه جدید سیاسی و دولت‌سازی قرار دارد که بدون در نظر گرفتن حقوق همه طیف‌های سیاسی امکان غلبه بر دشواری‌های سیاسی فعلی وجود نخواهد داشت. البته تکیه اشتباه آمیز ایاد علاوی بر آمریکا و غرب و نادیده گرفتن اراده اکثریت ملت عراق و دوری جستن از ارزش‌های جامعه مذهبی عراق،شانس رهبر ائتلاف العراقیه را برای تشکیل یک کابینه ائتلاف ملی کاهش خواهد داد. از سوی دیگر جفای نوری‌مالکی در طول 4 سال گذشته نسبت به دوستان دوران مبارزه و تلاش وی برای نزدیک شدن به آمریکا و غرب، محبوبیت وی را در میان توده‌های مذهب‌گرای عراق کاهش داده است. در چنین فرآیندی تلاش نوری‌‌مالکی برای تشکیل یک دولت ائتلاف ملی بدون دلجویی واقعی از دوستان دوران«سختی‌ها و محنت‌ها» با شکست مواجه خواهد شد و این امر در دراز مدت صحنه سیاسی عراق را به ‌سود عناصر حزب بعث تغییر خواهد داد.

ارسال نظر
captcha