این روزها که مانور اسکان اضطراری در صدر اخبار قرار دارد و حرفهای رئیسجمهور هشداری جدی برای تهران هنگام وقوع زلزله محسوب میشود، پدر زلزلهشناسی ایران وقوع زلزله در تهران را حتمی اعلام کرده و انتقال جمعیت پایتخت به سایر شهرها را به تنهایی راهحل مناسب برای کاهش فجایع زلزله ندانست. رئیسجمهور یکشنبه هفته جاری در دیدار مدیران بنیاد مسکن انقلاب اسلامی طی سخنانی عنوان کرد: تهران در معرض آسیبهای سنگین است، هر چند میتوان ترافیک و آب و هوا را با هزینهای سنگین حل کرد اما ماجرای زلزله را چگونه باید حل کنیم؟ الان باید گسلهای زیر شهر فعال باشد که به لطف دعای مردم فعال نیستند اما نمیتوان تضمین کرد که چه زمانی در تهران زلزله میآید و این گسلها فعال میشود.
محمود احمدینژاد بیان کرد: استان تهران 13 میلیون ساکن دارد که اگر حادثهای بیفتد چگونه باید این را جمع کرد بنابر این تهران را باید خالی کرد و این دستوری نیست. هر چند بنده به وقتش از مردم خواهش خواهم کرد تا تهران را ترک کنند اما باید برای کسانی که از تهران میروند زمین و وام 4 درصد در نظر بگیریم. وی با اشاره به اینکه باید در شهرهای زیر 25 هزار نفر و در روستاها وام 4 درصد و یارانه 2 ساله بدهیم، خاطرنشان کرد: حداقل 5 میلیون نفر باید از تهران بیرون بروند و امسال دولت نیز برای توسعه بخشهای کشاورزی، صنایع و اشتغال بودجه خوبی را در نظر گرفته است. درست یک روز پس از این اظهارات رئیسجمهور، رئیس دانشکده علوم پایه دانشگاه آزاد که او را پدر زلزله شناسی ایران میدانند وقوع زلزله در پایتخت را حتمی دانست و با تشریح تحقیقی که ژاپنیها درباره زلزله احتمالی تهران انجام دادهاند گفت: برای کاهش فجایع زلزله، خروج مردم از پایتخت کافی نیست بلکه باید تمرکز را از پایتخت برداریم. بهرام عکاشه در گفتوگو با مهر با بیان اینکه گسلهای تهران فعال هستند، افزود: احتمال وقوع زلزله در تهران حتمی است و آنچه که نگرانیها را بیش از پیش میکند، بزرگ شدن شهر، گسترش حاشیهنشینی، ساخت و ساز روی گسلها و افزایش بیش از حد جمعیت در آن است. وی با اشاره به سخنان رئیسجمهور در زمینه وقوع زلزله خاطرنشان کرد: این مساله سالهاست که اعلام میشود ولی این بار این واقعیت از سوی مقام ارشد کشور عنوان شده است. رئیس دانشکده علوم پایه دانشگاه آزاد انتقال جمعیت پایتخت به دیگر شهرها را راهحل مناسبی برای کاهش فجایع زلزله ندانست و گفت: نمیشود مردم را مجبور کرد که در پایتخت زندگی نکنند. این حق مردم است که در هر جا که مایل باشند سکنی گزینند ولی از سوی دیگر در پایتخت با معضل حاشیهنشینی روبهرو هستیم که لازم است تا با اتخاذ تدابیری این مشکل برطرف شود. وی مدیریت غلط شهرداران را از دیگر دلایل بزرگ شدن پایتخت عنوان کرده و اضافه کرد: در آن زمان که تهران محدود به میدان آزادی بود درباره خطرات زلزله در پایتخت هشدار دادیم و من امروز خوشحالم که شخص شهردار از فرسودگی 40 درصدی خانههای پایتخت خبر داده و آن را مورد تاکید قرار میدهد. این محقق درباره پژوهشهای انجام شده در این زمینه گفت: گروهی از محققان ژاپنی پروژهای در زمینه گسلهای تهران و احتمال وقوع زلزله در آن اجرا کردهاند. این پروژه 5 سال به طول انجامید و در نهایت گزارشی را ارائه کردند.
این گزارش حاکی از آن است که در صورت بروز زلزله در پایتخت فجایع و بحرانهای زیادی گریبانگیر کشور خواهد شد. عکاشه با تاکید بر اینکه تاکنون اثری از چارهجویی در زمینه کاهش خسارتهای ناشی از زلزله احتمالی دیده نشده، گفت: کاهش فجایع بعد از زلزله تنها با خارج کردن مردم از پایتخت برطرف نمیشود. به نظر میرسد که کاهش تمرکز از پایتخت میتواند به عنوان راهحل مناسب مورد توجه قرار گیرد. رئیس دانشکده علوم پایه دانشگاه آزاد در این زمینه توضیح داد: در این زمینه بهتر است که ایران پایتختهای متعدد داشته باشد. یک منطقه پایتخت سیاسی باشد، منطقه دیگر پایتخت صنعتی و شهر دیگری به عنوان پایتخت تجاری معرفی شود. وی با اشاره به این مطلب که ایران روی کمربند زلزله قرار دارد، یادآور شد: احتمال زلزله در تمام نقاط کشور یکسان نیست به طوری که در ایران مرکزی احتمال وقوع زلزله کم است از این رو میتوان برای کاهش تمرکز در پایتخت برنامهریزی کرد. رئیس دانشکده علوم پایه دانشگاه آزاد آگاهسازی جامعه از خطرات زلزله را از دیگر اقدامات موثر در زمینه کاهش بلایای زلزله عنوان کرد و افزود: مسؤولان کشور باید نسبت به ساخت و سازها نظارت بیشتری داشته باشند. از دهه 60 آیین نامه ساخت بناها در کشور تدوین و تصویب شده است ولی به آن توجهی نمیشود و در نهایت شاهد هستیم که ساختمانهای نیمهساز ویران میشوند. چندی پیش نیز مهدی چمران در کسوت رئیس شورایعالی استانها درباره انتقال پایتخت از تهران به شهر دیگری چنین اظهارنظر کرد: آنچه درباره انتقال پایتخت مطرح است، ایجاد شهری جدید برای استقرار وزارتخانهها و ادارات دولتی است. مهدی چمران در سفر به قم تصریح کرد: بحث انتقال پایتخت، انتقال به شهر دیگری نیست، چرا که همه شهرهای کشور از لحاظ زیرساخت دچار مشکلات جدی هستند و پذیرش آن را ندارند و در حال حاضر تنها شهری که میتواند ظرفیت پایتخت بودن را داشته باشد، تهران است و آنچه درباره انتقال پایتخت مطرح است، ایجاد شهری جدید برای استقرار وزارتخانهها و ادارات دولتی است.