۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۵:۱۶
نگاهي به تراژدي لهستان

خداحافظی لولک و بولک

سیدبهزاد اخلاقی:

برنامه تلویزیونی لولک و بولک برای نخستین‌بار در سال 1967 روی صفحه نمایشگرهای خانگی نقش بست. این برنامه ساخت کشور لهستان بود و در میان کودکان اروپای شرقی هواداران بسیاری داشت. این 2 شخصیت محبوب بعد‌ها در صحنه سیاسی لهستان بازتولید شدند و به برادران کاچینسکی«لخ»و «یاروسلاو»، رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر در محافل سیاسی این کشور اروپایی نام لولک و بولک داده شد. سال 2007 میلادی زمانی که یاروسلاو برادر لخ مجبور شد حاکمیت لهستان را ترک کند، روزنامه‌های لهستانی با تیتر«سقوط کاچینسکی» این موضوع را پوشش دادند. در آن سال کمتر کسی فکر می‌کرد این تیتر بار دیگر تکرار شود، اما با منظوری کاملا متفاوت از آن چیزی که 3سال پیش رخ داده بود.

 

لهستان بزرگ‌ترین کشور اروپای شرقی است که در سال 2004 میلادی عضو محدوده یورو شده است. این کشور اروپایی از زمان روی کار آمدن برادران کاچینسکی کمر همت را برای مقابله با روسیه بست و کار را تا جای پیش برد که قرارداد همکاری‌های 10ساله روسیه و اتحادیه اروپا توسط ورشو بلوکه شد و این مساله اعتراضات بسیاری در کرملین ایجاد کرد. همپایی لهستان با آمریکا در جریان جنگ عراق و اعزام سرباز به این کشور و سفر‌های مقامات ایالات متحده به لهستان موجب شد مناسبات ورشو و واشنگتن طی 8 سال حضور جورج ‌بوش عمق بسیاری بیابد و کار تا آنجا پیش رفت که لهستان موافقت خود با استقرار سامانه ضد موشکی آمریکا در خاک خود را اعلام کرد و این موضوع واکنش روسیه را با طرح نصب موشک‌های آلکساندر در کالینگراد واقع در مرز با لهستان به دنبال داشت. حمایت لهستان از جمهوری‌های ضدروسی پسا شوروی بعد از انقلاب‌های رنگی در اوکراین و گرجستان بر مناسبات میان ورشو و مسکو سایه افکند و کار تا جایی پیش رفت که لهستان اتحادیه موسوم به گوام را برای مقابله با سیاست‌های روسیه در منطقه قفقاز جنوبی و بخش اروپایی شوروی ایجاد کرد. در این اتحادیه کشورهای آذربایجان، مولداوی، اوکراین و گرجستان عضو بودند، اما تمام جلسات آنها با حضور نمایندگان لهستان تشکیل می‌شد. هدف از تشکیل این اتحادیه که به سرعت نیز خزان آن فرارسید، کمک به توسعه دموکراسی و همکاری‌های اقتصادی بود. روسیه از تشکیل چنین اتحادیه‌ای استقبال نکرد و تحولات سیاسی در مولداوی در سال 2009 و پس از آن انتخابات ریاست جمهوری اوکراین در فوریه 2010 موجب فروپاشی شاکله این مجمع سیاسی شد. به‌رغم مخالفت‌های مسکو دولت کاچینسکی از حضور اوکراین و گرجستان در اتحادیه اروپا و ناتو حمایت کرد اما این حمایت‌ها نیز نتوانست بر سرعت بررسی پرونده این 2 کشور تاثیر چندانی بگذارد. برادران کاچینسکی از مخالفان دولت کمونیست لهستان بودند و عمده فعالیت‌های سیاسی این 2 سیاستمدار در سال‌های دهه 1980 بود که بعد از آن به پیروزی در انتخابات 2004 منتهی شد. سیاست‌های غربگرایانه برادران کاچینسکی از آنها چهره مخالف روسیه ساخت تا زمانی که در انتخابات پارلمانی لهستان تمام گروه‌های راستگرا در این کشور به صف حامیان کاچینسکی‌ها پیوستند تا همانند جمهوری چک و دیگر کشورهای اروپای شرقی احزاب دست چپی نتوانند به عرصه قدرت بازگردند. نخست‌وزیری دونالد توسک از سال 2007 میلادی چهره سیاست خارجی ورشو را به‌طور محسوسی تغییر داد. توسک در نخستین سفر خارجی خود به مسکو رفت و با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور وقت روسیه دیدار و گفت‌وگو کرد. روسیه گام‌های روشنی را برای نزدیکی با لهستان برداشت و در این مسیر مسکو قتل 22هزار افسر لهستانی را در خلال جنگ جهانی دوم در سال 1940 توسط پلیس امنیت شوروی محکوم کرد. پیکر این افسران در جنگل‌های اطراف اسمولنسک از شهرهای غربی روسیه دفن شد و اين واقعه در تاريخ به كشتار كاتين معروف شد. مردم لهستان نسبت به کشتار کاتین احساس تعلق چندانی ندارند. در طول دوران حکومت کمونیستی این کشتار به گردن نیروهای نازی انداخته شد. لخ‌کاچینسکی در آخرین سفرش همراه با توپولف 154 خود که علاقه بسیاری به آن داشت، خود را برای شرکت در مراسم هفتادمین سالگرد یادبود کشتار این افسران در روسیه آماده می‌کرد که با اشتباه خلبان 500 متر مانده به باند فرودگاه هواپیما روی جنگل فرود آمد و رئيس‌جمهوركاچينسكي در اين حادثه جان سپرد. مرگ او اکنون این سوال را مطرح می‌کند که چه کسی قرار است زمام امور در لهستان 35میلیون نفری را بر عهده گیرد؛ کشوری که بسیاری آن را کلید تحولات اروپای شرقی می‌دانند. برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری طی ماه‌های آینده نخستین گام دولت موقت به رهبری رئیس پارلمان است. در این انتخابات 2حزب «قانون و عدالت» و «برنامه مدني» رقبای اصلی خواهند بود. یاروسلاو کاچینسکی، دبیر کل حزب قانون و عدالت در مقابل حزب دونالد توسک رقابت سختی را خواهد داشت. در این میان آنچه مسلم است فرصت مناسبی است که برای حزب برنامه مدنی در جهت حضور در قدرت فراهم شده است. حزب قانون و عدالت می‌تواند از فضای ایجاد شده در کشور استفاده کند و یاروسلاو جایگزین برادر دوقلو‌یش لخ شود.

ارسال نظر
captcha
پربیننده