سينا احمدي:
تحولات یک هفته گذشته در جمهوری 5 میلیون نفری قرقیزستان به کانون خبرگزاری‌های جهان مبدل شده است. این در حالی است که انقلاب گل لاله این کشور در سال 2005 میلادی عملا تنها بازیگران سیاسی در صحنه مناقشات داخلی قرقیزستان را تغییر داد و همانند دیگر چرخش‌های مقطعی در سیاست خارجی و داخلی کشور‌های حوزه پسا شوروی داوم نیافت و نتوانست آن‌طور که انتظار می‌رفت در صحنه سیاسی این کشور‌ها موثر باشد. بیشکک طی 3 روز درگیری خیابانی و با قربانی شدن نزدیک به 75 تن اکنون حاکمان جدیدی دارد که با چالش‌ها و انتظارات متنوعی از سوی گروه‌های هم سود و محافل داخلی و خارجی روبه‌رو هستند.
همانند دیگر انقلاب‌های منطقه پسا شوروی 2رهبر انقلابی بعد از پیروزی با یکدیگر دچار اختلاف شدند و یکی از قدرت کناره‌گیری کرد. با نگرانی از انحراف دولت باقی‌اف از برنامه‌هایی که 5 سال پیش در روزهای اولیه حضورش در قدرت وعده آن را داده بود، سال 2006 میلادی آغاز شد. اعتراضات در پارلمان قرقیزستان کار را تا جایی پیش برد که باقی‌اف از بیم از دست دادن قدرت، بیشتر مخالفان خود را سرکوب و روانه زندان کرد.
در این میان، وزیر خارجه دولت اول او خانم رزا آتونبایوا به عنوان رهبر اپوزيسیون اعتراضات آوریل 2010 را رهبری کرد. باقی‌اف در انتخابات مردادماه سال 88 توانست 70 درصد از آرا را در حالی به‌دست آورد که تمام رقبای او از انتخابات کناره‌گیری کرده بودند. کاندیداهای اپوزیسیون قرقیزستان زمان خروج از رقابت‌های انتخاباتی از مردم خواستند تا نتایج این انتخابات را نپذیرند. این افراد بعد از کناره‌گیری از انتخابات توسط نیروهای امنیتی دستگیر یا با تهدید رو به رو شدند. تغییرات سیاسی در قرقیزستان دارای چند نقطه حساس است. بسیاری سرآغاز تاریخ جدید این کشور کوهستانی آسیای مرکزی را تحولات انقلاب گل لاله سال 2005 می‌دانند اما آغاز تمام این تحولات را می‌توان در تغییرات قانون اساسی در دوران ریاست جمهوری عسکر آقایف دانست. آقایف در سال 2003 میلادی به منظور افزایش قدرت خود طرحی را با ایده نوسازی سیاسی برای کاهش اعضای پارلمان به 75 تن تصویب کرد که همین مساله سر آغاز درگیری‌های سیاسی در انتخابات پارلمانی سال 2005 میلادی و استعفای رئیس‌جمهور سابق این کشور شد.
قرقیزستان از 8 منطقه تشکیل شده که روسیه و آمریکا هر دو در منطقه شمالی این کشور دارای پایگاه‌های نظامی هستند. آنچه مسلم است حضور نظامی ایالات متحده در خارج نزدیک روسیه با حکم تایید مسکو همراه بوده است و دولت جدید قرقیزستان همانند آقایف و دولت باقی‌اف باید روابط خود را با روسیه تحکیم بخشد. به همین منظور پیش از هر چیز و یک روز پس از تصرف کامل پایتخت قرقیزستان توسط نیروهای اپوزيسیون آتونبایوا هیاتی ویژه را برای مذاکره با طرف روسی به مسکو اعزام کرد. روسیه دولت جدید قرقیزستان را به رسمیت شناخت و اعلام کرده است از این دولت حمایت خواهد کرد. پوتین نخستین رهبر خارجی بود که با رئیس دولت جدید قرقیزستان گفت‌وگو کرد و آن‌طور که به نظر می‌رسد مساله حضور نظامی آمریکا در قرقیزستان از نکاتی است که برای کرملین اهمیت ویژه‌ای دارد. روسیه از دولت قرقیزستان خواسته بود درباره تمدید قرارداد پایگاه هوای ماناس با حساسیت بیشتری برخورد کند ولی در پایان افزایش اجاره‌بهای این پایگاه را برای ایالات متحده حفظ کرد. پوتین پس از تحولات قرقیزستان که کمتر از 72 ساعت به پیروزی رسید، اعلام کرد باقی‌اف همان اشتباهی را انجام داد که عسکر آقایف مرتکب آن شده بود. منظور پوتین در ظاهر فساد اداری و مالی‌ای بود که در هر 2 دولت قرقیزستان مشاهده می‌شد اما در بطن این سخنان منظور دیگری نهفته بود. دولت آقایف اجازه حضور آمریکا را در خاک قرقیزستان صادر کرد و در همین راستا دولت باقی‌اف نیز قراردادی را به منظور ساخت پایگاه دیگر آمریکایی در مرز با ازبکستان را با کاخ سفید امضا کرد. اکنون دولت جدید قرقیزستان با یک مساله اساسی
رو به رو است. آینده قربان‌بیک باقی‌اف، رئیس‌جمهور بر کنار شده این کشور هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. وی هنوز از مقام خود استعفا نکرده و سرنوشت او مشخص نیست. برخی بر این باورند باید باقی‌اف را محاکمه کرد و برخی دیگر موافق خروج او از کشور هستند. اما نکته اساسی درباره تحولات قرقیزستان عدم دخالت ارتش در تحولات هفته اول آوریل بود. عملا اگر ارتش به حمایت از رئیس‌جمهور بر‌می‌خاست متحدان اپوزیسیون نمی‌توانستند رسانه‌های دولتی را تصرف کنند و موجبات سقوط زودهنگام دولت باقی‌اف را فراهم آورند. به نظر می‌رسد رژیم‌های آسیای مرکزی با توجه به میزان استقلال خود از روسیه می‌توانند درباره آینده تحولات داخلی‌شان مستقل عمل کنند.